CoronacrisisDexamethason

Hoe werkt het nieuwe wapen in de strijd tegen corona?

Het middel dexamethason is geenszins nieuw en wordt ook al op de Nederlandse ic’s gebruikt. Beeld AFP

Britse onderzoekers ontdekten een nieuw wapen tegen Covid-19. Het kan inderdaad het ziekteverloop verbeteren, zeggen Nederlandse experts, maar het virus is er nog niet mee verslagen.

Om jaloers van te worden. Zo noemt hoogleraar microbiologie Marc Bonten van het UMC Utrecht de vondst van de Britse onderzoekers. Een team van de Universiteit van Oxford ontdekte dat een goedkope ontstekingsremmer de sterfte onder ernstig zieke coronapatiënten drastisch kan verlagen. Dit maakten de onderzoekers gisteren bekend. Een belangrijke stap op weg naar een medicijn, volgens Bonten. “Dit gaat alle huidige en toekomstige onderzoeken naar corona veranderen.”

Als een lopend vuurtje werden de resultaten onder wetenschappers en medici verspreid, vertelt Bonten. Meer dan 10.000 ic-patiënten deden mee aan het grootschalige onderzoek in Engeland. Zonder het middel zouden 40 van de 100 patiënten op de ic komen te overlijden. Met het middel zijn dat er nog maar 28.

Het middel, dexamethason, is geenszins nieuw en wordt ook al op de Nederlandse ic’s gebruikt, zegt Bonten. “Het is een ontstekingsremmer dat het afweersysteem toomt. Dit slaat namelijk op hol in reactie op het virus.” Op dezelfde manier wordt het middel toegediend bij onder meer reuma, de ziekte van Crohn en longaandoening COPD.

Het immuunsysteem remmen lijkt misschien tegenstrijdig. Maar, zegt Bonten, de reactie op het virus is dikwijls gevaarlijker dan het virus zelf. Het kan dan ook voor een dodelijke afloop zorgen bij vergevorderde coronapatiënten. “Deze studie bewijst dat je de uitkomst van een ic-opname aanzienlijk kan verbeteren wanneer je de afweer remt. Dat is heel erg goed nieuws.”

Met een kanon een mug doden

Diederik Gommers, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care (NVIC) en ic-arts bij het Erasmus MC, blijft echter kritisch: “Het is geen wondermiddel.” Tot nu toe waren ic-artsen voorzichtig met ontstekingsremmers, omdat die ook averechts kunnen werken. “Als je het middel te vroeg gebruikt, wanneer het virus nog volop door het lijf giert, maak je een patiënt juist vatbaarder.” Gommers schat in dat na twee weken, als het virus is bedaard maar de afweerreactie onverminderd aanhoudt, het middel pas effectief kan zijn.

Daarbij onderstreept hij de onderlinge verschillen tussen ic-patiënten. Zo hebben coronapatiënten die bloedpropjes ontwikkelen juist meer baat bij bloedverdunners, zegt Gommers. “Alleen bij patiënten die een hevige longontsteking krijgen door hun afweer, werpt dit middel zijn vruchten af.”

Niet alleen het wie en wanneer, ook de dosis bij het toedienen is cruciaal, zegt Gommers. “Dexamethason is een heus paardenmiddel. De onderzoekers gebruikten een lage dosis, maar ook dan is het alsof je met een kanon een mug doodt.” Het hele immuunsysteem moet daardoor op de noodrem, aldus Gommers, terwijl misschien maar een deel voor de ontstekingen zorgt.

Nederlandse artsen zullen dus een dun koord moeten bewandelen, zegt ic-arts Gommers. Hij wacht dan ook met smart op het wetenschappelijke artikel achter de Britse studie, voordat hij het middel zelf bij patiënten zal gaan toedienen. De opzienbarende resultaten zijn gehaast in een persbericht naar buiten gebracht, het volledige onderzoek laat nog op zich wachten.

Meer onderzoek is bovendien hard nodig, vindt ook hoogleraar microbiologie Bonten. “Dit middel kan erger voorkomen, en dat is heel mooi, maar het virus is daarmee nog niet verslagen.” Een toekomstig medicijn tegen corona zal dus naast een ontstekingsremmer, ook een virusremmer moeten hebben. “Dan voorkom je zowel dat het virus zich vermenigvuldigt, als dat het afweersysteem oververhit raakt. Twee vliegen in één klap dus.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden