null Beeld trouw
Beeld trouw

Het ConsultVallen

Hoe vermijd je vallen, als het je al een keer is overkomen?

Veel ouderen hebben er last van: vallen, met soms ernstige complicaties als gevolg. Jaarlijks komt één derde van de ouderen ten val. Hoe kun je vallen vermijden?

Marten van de Wier

Hij maakte een val op zijn rechterheup, waardoor een 86-jarige lezer naar eigen zeggen zes weken lang ‘kreupel’ liep. In die periode had hij een rollator nodig. Inmiddels loopt hij weer zo goed als voorheen. Maar tijdens een rustige wandeling overviel hem een pijnscheut in dijbeen en heup , waardoor hij bijna weer ten val kwam. Wat kan hij doen om op te been te blijven?

Een derde van de 65-plussers valt minstens één keer per jaar, zo blijkt uit cijfers van Veiligheid.nl, het kenniscentrum op het gebied van het voorkomen van letsel. Bij 85-plussers is dat zelfs 60 procent. Zo’n 10 procent van de valpartijen leidt tot ernstig letsel, zoals botbreuken. Dagelijks overlijden gemiddeld veertien ouderen aan de gevolgen van een val.

Nathalie van der Velde is hoogleraar ouderengeneeskunde aan het Amsterdam UMC en gespecialiseerd in valpreventie. Ze kent de lezer niet, en kan dus geen advies op maat geven. Maar de huisarts kan dat soms wel, en anders doorverwijzen naar de valpolikliniek van het ziekenhuis, zegt Van der Velde. Dat zou ze de lezer dan ook aanraden: vraag de huisarts om een valanalyse.

De valpoli brengt ‘als een detective’ valrisico's in kaart

Wouter Overbeek werkt op de valpoli van het St. Jans Gasthuis in Weert, waar die valanalyses gedaan worden. Hij is klinisch geriater (een ziekenhuisarts gespecialiseerd in de oudere patiënt). “We gaan als een soort detective te werk bij het in kaart brengen van risicofactoren”, vertelt hij. “In drie uur tijd doet de geriater samen met de fysiotherapeut en verpleegkundige een heel breed onderzoek naar zaken die de kans op vallen kunnen beïnvloeden. Uiteindelijk maken we een persoonlijk behandelplan”, zegt hij.

Wie in het afgelopen jaar twee keer is gevallen, of één keer en daarnaast problemen heeft met lopen, doet er volgens Overbeek goed aan om een verwijzing naar de valpoli te vragen.

Wat zijn de oorzaken van vallen bij ouderen?

Er zijn allerlei factoren die de kans op een val vergroten. “Het kan te maken hebben met problemen met je bewegingsapparaat, of met een onderliggende ziekte. Het kan ook een bijwerking zijn van medicatie, die vermindert als de dosering omlaag kan of als iemand kan stoppen met het middel”, zegt Van der Velde. Ook een tekort aan bepaalde voedingsstoffen of vitamines (zoals vitamine D) kan de kans op vallen vergroten, of een lage bloeddruk, het dragen van verkeerde schoenen of incontinentie. Net zoals kleedjes of obstakels in huis. Een ergotherapeut kan tips geven over de inrichting van het huis, en een fysiotherapeut kan op maat gemaakte oefeningen meegeven om op een veilige manier spieren te trainen.

Met de juiste ingrepen wordt de kans op vallen kleiner

“Het probleem wordt door ouderen vaak onvoldoende erkend”, zegt Overbeek. “Soms zeggen ze na een struikelpartij: ‘Het kwam door een losliggende tegel’. Dat kan een verklaring zijn, maar jongere mensen hebben vaak nog de reflexen om niet te vallen over zo’n tegel. Het allerbelangrijkste advies is: laat uw situatie controleren.” De kans op vallen wordt met de juiste ingrepen namelijk flink kleiner, benadrukt hij.

Daarnaast kunnen ouderen veel doen om fit te blijven. Vijf keer per week matig intensief bewegen (door te wandelen, fietsen of stevige huishoudelijke klussen), eten volgens de schijf van vijf en zo min mogelijk alcohol gebruiken, adviseert Van der Velde.

En: vooral niet bang worden om te vallen. Valangst kan er juist voor zorgen dat ouderen vaker vallen, bijvoorbeeld doordat ze verkrampt gaan lopen, of niet meer zo vaak bewegen en spierkracht verliezen. Een fysiotherapeut kan helpen valangst te overwinnen. Ook zijn er speciale beweeg- en valtrainingen in groepen, die daarbij kunnen helpen. Op de website veiligheid.nl is meer informatie te vinden.

In Het Consult beantwoorden experts wekelijks gezondheidsvragen van lezers. Ook een gezondheidsvraag? Stuur een mailtje naar gezondheid@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden