Vier vragenNieuwe vaccinatieronde

Hoe gaat het na vier prikrondes met onze groepsimmuniteit tegen corona?

Een medewerker van GGD Haaglanden zet een herhaalprik tegen het coronavirus. Beeld ANP
Een medewerker van GGD Haaglanden zet een herhaalprik tegen het coronavirus.Beeld ANP

Deze week is een nieuwe prikcampagne begonnen, de vijfde voor 60-plussers. Hoe goed is de Nederlandse bevolking inmiddels beschermd tegen corona?

Marten van de Wier

Hoeveel mensen zijn nu gevaccineerd?

We hebben inmiddels heel wat vaccinatierondes achter de rug. Het RIVM schat in dat zo’n 83 procent van de volwassenen de ‘basisserie’ van één (Janssen) of twee (de andere vaccins) heeft gehad. In de jongste groepen volwassenen is dat rond de 70 procent, bij 80-plussers 94 procent. Onder kinderen zijn de aantallen lager: van de 12- tot 18-jarigen is 53 procent gevaccineerd, van de 5- tot en met 11-jarigen 3 procent.

Eind vorig jaar kwam daar een booster bij, om de immuniteit verder op te vijzelen. Die werd (afhankelijk van de leeftijdsgroep) door zo’n 38 tot 89 procent van de volwassenen gehaald.

Vanaf februari was er een extra ‘herhaalprik’ voor 60-plussers. De opkomstpercentages daarvoor variëren tussen de 34 en 69 procent, afhankelijk van de leeftijd.

Nu volgt weer een herhaalprik, maar dan een die de hele bevolking kan halen. Voor 60-plussers kan dat dus de vijfde prik zijn, voor 60-minners die alle vaccinaties hebben gehaald de vierde.

Hoeveel mensen hebben antistoffen?

Niet alleen gevaccineerden hebben enige immuniteit tegen het virus opgebouwd. Veel niet-gevaccineerden hebben inmiddels een corona-infectie doorgemaakt. Bloedbank Sanquin deed de afgelopen tijd regelmatig onderzoek naar antistoffen in het bloed van donoren. De laatste cijfers die zijn vrijgegeven gaan over vorig najaar. Toen had 97 procent van de donoren antistoffen. De meeste antistoffen hadden de donoren die én een infectie hadden doorgemaakt én gevaccineerd waren.

Is de bevolking inmiddels goed genoeg beschermd?

Die bescherming daalt mettertijd. Ten eerste doordat het effect van de prik of een doorgemaakte infectie sowieso wat afneemt. In de tweede plaats doordat er in de afgelopen twee jaar steeds nieuwe varianten zijn opgedoken waartegen het ‘oude’ vaccin of een eerder doorgemaakte infectie minder goed beschermt.

Daarbij komt nu het verschijnsel dat wel ‘de antigene erfzonde’ wordt genoemd, en dat bekend is van andere virusinfecties. Kort door de bocht: als een nieuwe variant het lichaam binnenkomt, herkent het lichaam die als ‘corona’ en brengt de inmiddels opgebouwde bescherming in stelling.

Dat heeft voordelen – het voorkomt vaak ernstige ziekte of overlijden – maar heeft waarschijnlijk ook een nadeel: het immuunsysteem komt niet met nieuwere wapens, die beter zijn toegerust op de nieuwe variant.

Chinese wetenschappers hebben dit effect recent aangetoond in een onderzoek onder coronageïnfecteerden die gevaccineerd waren of al een eerdere infectie hebben doorgemaakt. Ook Nederlandse experts zien dit onderzoek als een belangrijke nieuwe aanwijzing, maar twisten nog over de vraag of je dit Chinese onderzoek mag vertalen naar de situatie wereldwijd.

Welk effect hebben de vorige prikrondes nog?

De vuistregel is: hoe korter geleden de laatste prik (of hoe meer prikken achter de rug), des te groter het effect. Het RIVM onderzocht tussen maart en augustus de kans op ziekenhuisopname bij groepen met een verschillende vaccinatiestatus. Uit die studie blijkt dat wie rond de jaarwisseling de boosterprik heeft gehaald, een 51 procent lagere kans heeft op ziekenhuisopname door corona dan wie maar één of twee prikken heeft gehad.

De extra herhaalprik voor 60-plussers (van dit voorjaar) zorgde in die groep voor een verdere daling van de kans op ziekenhuisopname met 24 procent, ten opzichte van de groep die alleen de basisvaccinatie en booster had gehad.

Wie alleen de basisvaccinatie heeft gehad, heeft gemiddeld geen lagere kans meer op ziekenhuisopname dan wie zich niet liet vaccineren. Daarbij speelt mee dat niet-gevaccineerden waarschijnlijk gemiddeld een minder kwetsbare gezondheid hebben.

De verwachting is dat de nieuwe herhaalprik van deze herfst vooral bij 60-plussers de kans op ernstige ziekte verder verlaagt. Maar het zou best kunnen dat voor hen ook de komende jaren nog herhaalprikken nodig zijn, om de bescherming op peil te houden.

Lees ook:

We raken dit virus niet meer kwijt: wat is er met de groepsimmuniteit gebeurd?

Wat is er met de groepsimmuniteit gebeurd? Wetenschapsredacteur Joep Engels legt uit waarom het niet lukt ons ‘uit de pandemie te vaccineren'.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden