Het vaccin van Oxford en AstraZeneca is nog lang niet bij de eindstreep

Een vrijwilliger krijgt het vaccin van de Oxford Universiteit en AstraZeneca toegediend.  Beeld AP
Een vrijwilliger krijgt het vaccin van de Oxford Universiteit en AstraZeneca toegediend.Beeld AP

Het Oxfordvaccin is er nog lang niet, blijkt uit een studie van The Lancet.

De hoofdconclusies waren twee weken geleden al in een persbericht gemeld, maar nu de studie is gepubliceerd in het medische tijdschrift The Lancet kan iedereen de uitkomsten tot in de details napluizen. Het Oxfordvaccin is voldoende veilig en beschermt voor zeventig procent tegen besmetting met het coronavirus. Dat is minder dan 95 procent van de twee andere vaccins waarvan het onderzoek is afgerond, maar in de subgroep waarin de deelnemers eerst een halve dosis kregen en drie weken later een hele, was de bescherming van het Oxfordvaccin 90 procent.

Uit de studie in The Lancet blijkt nu dat dit een kleine subgroep was. In totaal deden ruim 23 duizend mensen mee aan het onderzoek - de helft kreeg het vaccin, de andere helft een placebo. 131 mensen kregen Covid-19, van wie er 30 uit de vaccingroep kwamen en 101 uit de placebo. De onderzoekers concluderen hieruit dat het vaccin 71 ziektegevallen heeft voorkomen; een bescherming van 70 procent.

In de subgroep met de afwijkende dosering werden 33 mensen ziek, van wie er drie het vaccin hadden gehad. Dat komt inderdaad neer op een bescherming van 90 procent, maar het zijn er zo weinig dat het cijfer statistisch niet erg hard is.

Halve dosis was een foutje

Bovendien was het een foutje waardoor deze groep eerst een halve dosis kreeg, en niet de opzet van de studie. De uitkomst is ook daarom eerder een gelukkig toeval en geen hard bewijs. De fabrikant van het vaccin, AstraZeneca, kondigde een paar dagen na het persbericht dan ook aan dat deze variant - eerst een halve en dan een hele dosis - in een aparte studie zou worden onderzocht. Dat levert een vertraging op van enkele maanden.

Er werden 175 ernstige bijwerkingen gemeld. Daarvan bleken er, bij nader onderzoek, 172 niet gerelateerd aan het vaccin (of het placebo). Dat kon van drie gevallen niet worden gezegd, wat niet automatisch betekent dat de bijwerkingen wel door het vaccin zijn veroorzaakt. Eén deelnemer (uit de vaccingroep) kreeg een bloedziekte, één uit de placebogroep een ontsteking aan het ruggenmerg en één deelnemer (van wie omwille van het onderzoek nog niet bekend is in welke groep hij zat) kreeg ernstige koorts. Alle drie zijn hersteld. De onderzoekers concluderen dat de veiligheid van het vaccin acceptabel is, zeker gezien zijn effectiviteit.

De meerderheid van de deelnemers bestond uit gezonde volwassenen in de leeftijd van 18 tot 55 jaar. Slechts een klein percentage had een onderliggende ziekte zoals diabetes, te klein om voor deze groep uitspraken te doen. Vijf ouderen kregen Covid-19. Het artikel vermeldt niet hoeveel er een vaccin hadden gehad. Alleen dat ook dit er te weinig zijn om conclusies aan te verbinden.

Het vaccin voorkwam wel ernstige ziektegevallen. Iedereen die in het ziekenhuis belandde - één deelnemer overleed - had een placebo gekregen. Het vaccin beschermde daarentegen nauwelijks tegen asymptomatische besmettingen. Ruim zesduizend deelnemers werden wekelijks getest. 69 mensen bleken besmet terwijl ze geen klachten hadden. 29 van hen hadden het vaccin gehad, 40 niet. Die verhouding lag in de groep met de afwijkende dosis gunstiger (7 om 17) maar ook deze aantallen zijn zo klein dat ze weinig zeggen.

Lees ook:

Het Oxfordvaccin loopt vertraging op

Kan AstraZeneca zich deze ‘puinhoop’ wel permitteren?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden