Gezondheid Melatonine

Het slaapmiddel melatonine is niet zo onschuldig

Beeld Oomen, Arenda

Slaaphormoon melatonine kan er bij verkeerd gebruik voor zorgen dat probleemslapers langer wakker liggen. 

Het is maar een onschuldig middel tegen slaapproblemen, denken veel Nederlanders als zij bij de drogist een potje met melatoninepillen kopen. Toch, zo onschuldig is het niet. Dat zeggen honderden artsen en wetenschappers die zijn aangesloten bij drie slaapverenigingen.  

Want bij verkeerd gebruik kan melatonine juist leiden tot slaapproblemen, vermoeidheid en hoofdpijn, waarschuwt Sigrid Pillen, kinderneuroloog in het Centrum voor Slaapgeneeskunde Kempenhaeghe en voorzitter van de vereniging Kind en Slaap.

Melatonine is een hormoon dat het bioritme beïnvloedt. Drogisten verkopen het als voedingssupplement. Daar gaat het mis, zeggen de slaapwetenschappers. Melatonine zou alleen op recept verkrijgbaar moeten zijn want het is een geneesmiddel. Daar hoort een uitgebreide bijsluiter bij en deskundig advies van een arts.

“Ik heb de indruk dat mensen te snel naar melatonine grijpen, dat het vaak de eerste stap is die zij nemen als ze problemen hebben met inslapen”, zegt Pillen. Dat vindt ze zorgelijk, want te veel van het middel kan vervelende gevolgen hebben. “Vaak zien we dat mensen die melatonine nemen de dosis verhogen als het niet meer werkt. Als zij dat doen, werkt het weer even totdat het effect opnieuw verdwijnt. Dat komt doordat het lichaam reageert op de niveauverschillen van melatonine in het lichaam, niet op een hoog niveau dat continu aanwezig is.” Als de hogere doses elkaar opvolgen, kan dat ervoor zorgen dat mensen niet kunnen doorslapen en tot hoofdpijn leiden.

Beeld ANP

Als kinderneuroloog ziet Pillen tijdens haar spreekuur veel jongeren die op eigen initiatief of dat van hun ouders het hormoon gebruiken. Een op de zeventien jonge tieners slikt het wekelijks, maakte het Erasmus MC vorige maand bekend. “Ik heb de indruk dat het gebruik bij bepaalde groepen nog hoger ligt. Bij kinderen met ADHD bijvoorbeeld. Laatst sprak ik iemand die werkt op een school met hoogbegaafde kinderen. Daar gebruikte de helft van de klas melatonine.”

Of het schadelijk is om geregeld een pil te nemen, is niet bekend. Dat is volgens de wetenschappers van de slaapverenigingen precies het probleem. Melatonine is niet getest als medicijn, maar op de markt verschenen als voedingssupplement. Dus zijn er geen uitgebreide studies naar effecten op de lange termijn.

Wat Pillen wel weet, is dat melatonine verslavend is. Niet lichamelijk, maar geestelijk. “Als je het gevoel hebt dat je een pilletje nodig hebt om te slapen, verlies je het vertrouwen dat het zonder pil ook lukt. Het is zorgwekkend dat er tegenwoordig grote groepen kinderen zijn die slapen associëren met medicijngebruik.”

Terwijl er goede alternatieven zijn, vooral voor milde slaapproblemen. “Bouw de avond af zodat je op tijd ontspannen genoeg bent om te gaan slapen. Plus, en dat geldt vooral voor pubers, niet te lang uitslapen in het weekend. Doe je dat wel, dan verschuift het dag- en nachtritme, wat weer leidt tot inslaapproblemen.”

De slaapwetenschapper adviseert probleemslapers eerst zes weken op een natuurlijke wijze de biologische klok te verzetten door zes weken lang een strikt dag- en nachtritme aan te houden. Wil het dan nog steeds niet lukken, dan kan onder deskundige advies melatonine eventueel helpen.

Lees ook:

Hoe onschuldig is melatonine?

Veel ouderen kunnen moeilijk de slaap vatten en zijn vaak voor dag en dauw al klaarwakker. Een zeventigjarige lezer probeerde daarom op aanraden van een kennis melatoninepilletjes van de drogist. Een wondermiddel, zo bleek. Alleen slikt hij nu meer dan vijftien pilletjes om een goede nachtrust te kunnen waarborgen.

Een slechte nacht is heus geen ramp

Niets is zo dodelijk voor de nachtrust als de angst om niet in slaap te kunnen komen. Slaapexpert Chris Winter weet er wel raad mee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden