ReportageErasmus MC

Het anderhalvemeterziekenhuis begint aan een inhaalrace met hindernissen

Nierpatiënt Giorgio Coccolini kan eindelijk terecht voor zijn afspraak in het Erasmus MC, twee maanden later dan gepland vanwege de corona-epidemie.Beeld Phil Nijhuis

Het Erasmus MC begint aan het stuwmeer aan uitgestelde behandelingen. Maar de poli’s kunnen nog maar een derde van het normale aantal patiënten aan. De online spreekkamer vult een deels het gat.

Giorgio Coccolini zou eigenlijk in maart zijn eerste afspraak hebben in het Erasmus MC. De in Nederland wonende Italiaan, sommelier van beroep, oogt vermoeid. Hij heeft een niertransplantatie nodig. De nier die hij in 2015 kreeg, is eind vorig jaar door zijn lichaam afgestoten. Door de corona-epidemie kan hij nu pas terecht voor de geplande onderzoeken.

Twee maanden wachten, dat is 27 keer dialyseren. “Er is geen ergere marteling”, zegt Coccolini. “Je bloeddruk gaat omhoog en weer naar beneden. Je hebt het gevoel dat je bevriest, terwijl je zweet. Het kost me een paar dagen om te herstellen.” Aan de andere kant weet Coccolini dat het na vandaag misschien nog jaren duurt voor er een geschikte nier van een overleden donor komt. “Dan is twee maanden niet veel.”

De acute zorg ging door, maar in het Erasmus MC in Rotterdam zijn zo’n 5000 minder acute operaties en duizenden geplande consulten uitgesteld. Bovendien hebben huisartsen minder naar het ziekenhuis verwezen. De Nederlandse Zorgautoriteit schat in dat dat landelijk zo’n 690.000 patiënten minder zijn geweest. De Nederlandse Zorgautoriteit schat in dat dat landelijk zo’n 690.000 patiënten minder zijn geweest. Ook nu nog blijft het aantal verwijzingen achter, en is het aantal patiënten dat in het ziekenhuis of online door specialisten gezien wordt maar de helft van het normale niveau. Zo vormt zich een ‘stuwmeer’ dat de komende tijd in elk geval voor een deel alsnog de ziekenhuizen binnenklotst. 

Het Erasmus, bekend van de dagelijkse persconferenties van Diederik Gommers en Ernst Kuijpers over de ic-capaciteit, komt langzaam uit de crisisstand. In de centrale hal lopen weer volop patiënten, twee oudere dames dragen mondkapjes. Het Erasmus heeft een transformatie ondergaan. Blauwe stickers op de vloer geven de looproutes aan, om te voorkomen dat mensen elkaar moeten passeren. In trappenhuizen geldt eenrichtingsverkeer, in de liften mogen maar twee personen tegelijk.

Inhaalrace nodig

Nu is een inhaalrace nodig. Maar het ziekenhuis moet daaraan wel met hindernissen beginnen. Op de poliklinieken zitten weer patiënten in de wachtkamers, maar veel minder dan normaal. Geplastificeerde A4’tjes laten op de stoelen laten zien waar patiënten niet mogen zitten. Door de anderhalvemeter-regels kan in de poliklinieken maar 30 procent van het gebruikelijke aantal patiënten terecht.

Een andere hindernis: sommige patiënten durven niet te komen, uit angst voor besmetting met het virus. Die angst is onterecht, stelt Stephanie Klein Nagelvoort-Schuit, hoofd van de afdeling interne geneeskunde. Patiënten die mogelijk Covid-19 hebben, worden apart opgevangen en komen op de intensive care of de klinische afdeling op een eigen kamer. Elke kamer is gescheiden van de gang met een tussenruimte waar medewerkers zich omkleden.

Het Erasmus telt nog rond de dertig patiënten bij wie het virus is aangetoond, of die het mogelijk hebben. Dat beperkt nog steeds de capaciteit die over blijft voor andere zorg. Van de corona-verdenkingen blijkt uiteindelijke driekwart na tests onterecht. “Maar tot die tijd worden patiënten met alle voorzorgsmaatregelen behandeld”, vertelt Klein Nagelvoort.

Eventuele volgende golf

Een deel van de kamers die voor coronapatiënten werden vrijgemaakt, is nu weer leeg. Dat blijft voorlopig zo, om een eventuele volgende golf op te vangen. “Artsen en verpleegkundigen van andere afdelingen, zoals orthopedie, zijn wel weer terug naar hun eigen afdeling. Als het nodig is, kunnen we ze opnieuw inzetten. Dat kan dan snel, omdat ze eerder al door ons voor dit werk zijn opgeleid”, zegt Klein Nagelvoort.

De afspraken met niet-corona patiënten spreiden de internisten zoveel mogelijk over de dag, om drukte op de poli te voorkomen. Ze wisselen fysieke afspraken af met telefoontjes en online consulten. Het ziekenhuis experimenteerde al langer met beeldbellen. Door de coronacrisis hebben zijn met ongekende snelheid alle computersystemen op orde gebracht, zegt Klein Nagelvoort. “Normaal had dit ons twee jaar gekost.”

Internist Sebastian Neggers heeft een online consult met zijn patiënt Jan-Willem Hermans.Beeld Phil Nijhuis

Op zijn poli probeert Sebastian Neggers − een grote internist achter een klein laptopje, de kleurrijke sportschoenen onder het bureau gevouwen − contact te leggen met patiënt Jan-Willem Hermans. Hermans krijgt thuis eerst de speciale veilige software van het ziekenhuis niet aan de praat, maar laat zich niet uit het veld slaan. Een half uur later verschijnt hij alsnog op het beeldscherm. Hij is er niet minder enthousiast om. “Prachtig. Een mooie oplossing onder deze omstandigheden”, zegt hij.

Op volle kracht

De operatiekamers van het Erasmus draaien inmiddels weer bijna op volle kracht. Het belangrijkste knelpunt zijn volgens Robin Peeters, internist in het Erasmus en voorzitter van de Nederlandse Internisten Vereniging, vooral de scans en onderzoeken die nodig zijn om diagnoses te stellen. Ook daar is de capaciteit nu beperkt. 

Een landelijke urgentielijst geeft artsen houvast bij het bepalen welke zorg voor gaat, maar omdat het een lijst is met ziektebeelden, heb je er alleen iets aan als je weet wat een patiënt mankeert. Juist bij patiënten die bij de internist terecht komen, is dat vaak nog niet duidelijk. “We moeten opletten dat we de zorg niet reserveren voor mensen bij wie al duidelijk is dat ze een bepaalde ziekte hebben”, zegt Peeters. 

Peeters heeft nog een waarschuwing. “Als er een nieuwe golf van coronapatiënten komt, zullen we, anders dan de vorige keer, de reguliere zorg door moeten laten gaan. Ook bij zorg die niet acuut is, zit er een grens aan hoe lang je die kunt uitstellen.”

Lees ook:

Een bittere pil: normaal wordt het in het ziekenhuis nog lang niet

Twee maanden lang werd alles wat niet acuut was in het Tilburgse ETZ-ziekenhuis uitgesteld. Nu mogen ook niet-Covidpatiënten weer komen, maar wie mag eerst?

Personeel Brabantse ziekenhuizen ‘kan een tweede golf op korte termijn niet aan’

Brabantse ziekenhuizen, die het tijdens de coronapiek het zwaarst voor de kiezen kregen, zijn bang dat de versoepeling van de regels nu lijdt tot een nieuwe golf patiënten op korte termijn. En dat terwijl het zorgpersoneel nu echt een adempauze nodig heeft. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden