Vaccin

Het aftellen kan beginnen: dit weten we over het nieuwe coronavaccin van Moderna

Beeld AFP

De race naar een coronavaccin wint aan snelheid. De Amerikaanse farmaceut Moderna zegt dat zijn eerste resultaten wijzen op een vaccin dat voor 94,5 procent effectief is.

Opnieuw een vaccin tegen corona dat onverwacht hoge beschermings­percentages haalt. Ditmaal is het de Amerikaanse farmaceut Moderna die het goede nieuws brengt, nadat eerder het eveneens Amerikaanse Pfizer en het Duitse BioNTech al hoopvolle resultaten naar buiten hadden gebracht. Beide maken gebruik van een nieuwe techniek. Dat biedt hoop, ook voor vaccins tegen andere ziekten, maar vaccins die met traditionele technieken werken, zijn zeker niet uitgespeeld. Ook niet als zij later op de markt verschijnen en minder ­bescherming bieden. 

De resultaten van Moderna zijn tussentijds, op basis van een kleine groep. Er zijn nog veel vragen, maar reden genoeg voor een positief gevoel: er lijkt een einde mogelijk aan de anderhalvemetersamenleving. Alleen al dat besef is belangrijk om de huidige lockdown en een eventuele volgende te doorstaan. Zelfs als niemand weet hoelang het aftellen zal duren.

Hunkering naar vaccins

Moderna maakt net als Pfizer gebruik van een nieuwe techniek om het immuunsysteem te mobiliseren. Zij injecteren genetisch materiaal van het coronavirus in het lichaam. Cellen nemen dit op en gaan eiwitten van dat virus produceren. Het immuunsysteem valt deze onschuldige eiwitten aan, zodat het voortaan direct ­reageert als het Sars-Cov-2 signaleert. Deze techniek, mRNA genoemd, is geheel nieuw en dat levert extra uitdagingen op.

Te beginnen bij de enorme schaal waarop het vaccin moet worden geproduceerd. Nederland is niet het enige land dat hunkert naar vaccins. De farmaceuten moeten voor de gehele wereldbevolking produceren. Dat betekent dat er nieuwe productielocaties moeten worden opgezet en uitgebreid. Tegelijkertijd moeten medische waakhonden de controle garanderen. Vervolgens komt het moeilijkste deel van de wereldwijde vaccinatiecampagne. Hoe krijg je het vaccin van de ­fabriek naar de bovenarm van miljarden mensen? Dat vraagt om enorme investeringen in opslag en distributie. 

Koelkasten van min 80 graden

Die uitdagingen zijn des te groter als het gaat om geheel nieuwe typen ­vaccins. Het vaccin van Pfizer, bijvoorbeeld, kan alleen worden vervoerd en bewaard in superkoelkasten, die tot 80 graden onder nul koelen. Dat probleem is bij het Modernavaccin voor een groot deel verholpen, omdat vervoerders, apothekers en artsen dat ook in een gewone koelkast kunnen bewaren.

Een open vraag die voor zowel Moderna als Pfizer geldt is: hoe lang biedt een mRNA-vaccin bescherming? De voorlopige resultaten zeggen daar niets over, omdat de onderzoekstijd nog te kort is. Dat speelt ook bij farmaceuten als AstraZeneca, Sanofi en GSK en Johnson & Johnson, maar zij gebruiken vertrouwde technieken, zoals het inbouwen van genetische codes van het coronavirus in een onschuldig verkoudheidsvirus. Die vertrouwde technieken geven onderzoekers meer houvast als zij een inschatting moeten maken hoelang een vaccin bescherming biedt. Ook is er met de klassieke methodes meer ervaring bij de productie en distributie.

Nu Moderna en Pfizer hun eerste testresultaten over een kleine groep hebben bekendgemaakt, is het wachten op de vaccins die zijn gemaakt volgens bekende methodes. AstraZeneca, Sanofi en CureVac maken gebruik van die technieken. Zij zullen binnenkort een eerste inschatting geven hoeveel bescherming hun vaccins bieden.

Een vaccinatie bestaat uit twee injecties

Voor Nederland is vooral het vaccin van AstraZeneca van belang. Van dat middel zijn 11,7 miljoen doses ingekocht. De verwachting is dat dit middel in het eerste kwartaal volgend jaar wordt toegelaten. Dan kan de levering direct beginnen. Uiteraard krijgt ­Nederland niet direct de volledige ­bestelling in een keer. Dat geldt ook voor de doses van de vaccins van ­Pfizer en Moderna. Van het Moderna-vaccin komen 3,1 miljoen doses naar Nederland. De verwachting is dat het middel begin volgend jaar op de markt verschijnt. Pfizer zou dit jaar al een toelating kunnen krijgen. Van dat vaccin heeft Nederland 7,8 miljoen doses besteld. Daarmee kunnen iets minder dan 4 miljoen Nederlanders een prik krijgen, omdat de vaccinatie uit twee injecties bestaat.

Als de ‘klassieke’ vaccins geen percentages van 90 procent halen, betekent dat niet dat deze vaccins kansloos zijn. Wellicht werken ze beter bij bepaalde groepen. Daarbij is er meer kennis over de langetermijneffecten van de vertrouwde technieken dan over de effecten bij de mRNA-techniek. Wellicht biedt een ‘klassiek vaccin’ weliswaar minder bescherming, maar duurt deze wel langer.

Jongste cijfers

Het RIVM meldde maandag 4830 nieuwe positieve testen. Dat zijn er iets meer dan vorige week maandag. Deze week daalde het aantal besmettingen met 18 procent vergeleken met vorige week. Ziekenhuizen behandelen iets meer coronapatiënten dan op zondag. Het aantal opgenomen patiënten steeg met 36 naar 2130. Ten opzichte van vorige week maandag is de bezetting met 8 procent gedaald. Als de huidige daling doorzet, zullen ziekenhuizen rond de kerstdagen ongeveer 900 coronapatiënten behandelen op verpleegafdelingen en intensive cares.

Lees ook:

De mitsen en maren van het nieuwe vaccin tegen corona

Volgens de voorlopige resultaten biedt het vaccin van Pfizer en BioNTech 90 procent bescherming tegen het coronavirus. Hoe goed is dit nieuws?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden