null

ReportageOkinawapoeder

Helpen mineralen tegen de gevolgen van long covid? Een Lopperse patiënt gelooft van wel

Beeld Reyer Boxem

Veel coronapatiënten met langdurige klachten grijpen naar voedingssupplementen. Zo is in Loppersum een mineralenpoeder uit Japan een succes. Flauwekul of niet?

Dit verhaal is in gesproken door de collega’s van Blendle. Beluister het hier:

Dat een potje vermalen Japans koraal goed zou verkopen, had de eigenaresse van de enige drogisterij (50 vierkante meter) van het Groningse dorp Loppersum bepaald niet zien aankomen. Het was voor Jolanda ten Have allerminst een zekerheidje bij de inkoop, zoals neusspray of, zeg, Andrélon Perfecte Krul-shampoo.

Het was toeval, vertelt ze vanachter plexiglas. Het Okinawapoeder (‘Door de ­natuur aan ons gegeven’) staat uitgestald voor haar op de toonbank. Er zit calcium en magnesium in, in totaal zijn er 76 verschillende mineralen in verwerkt. Ten Have (52) zwichtte voor het verhaal achter het poeder: op het Japanse eiland Okinawa wordt men bijzonder oud.

Klinkt exotisch, maar dat was in het begin niet echt besteed aan de Lopster klantenkring. Tot op een dag in mei 2020 de eerste coronapatiënt van het dorp, Anna van den End (53), hijgend binnenkwam voor een boodschap. Ze was twee maanden verder, zei ze, maar nog steeds ‘dodelijk vermoeid’.

Vandaag staat ze frisjes voor het parfumschap. Ze komt even buurten bij haar vaste drogist om haar verhaal te vertellen, want ze is een ware evangelist geworden. “Ik heb het verkondigd in het westen, ik heb het verkondigd in het zuiden”, zegt ze lachend. Maar ze deed dat echt. Want na twee dagen voelde ze zich stukken beter.

Ze is niet de enige covidpatiënt die grijpt naar voedingssupplementen in de nasleep van de ziekte, blijkt bijvoorbeeld uit de vele posts over dit thema in de facebookgroep ‘Coronapatiënten met langdurige klachten’ (meer dan 21.000 leden). Hoewel de beheerder onder het mom ‘niet zelf dokteren’ dit soort berichten probeert te weren, duiken met ­regelmaat vragen en verhalen op.

Allerlei supplementen komen voorbij

Ook de medisch specialisten van C-support, de organisatie die patiënten met langdurige klachten ondersteunt, zien in de digitale spreekkamers dat mensen met langdurige klachten supplementen slikken. Huisarts Marloes Beljaars: “De algemene vitamines, zoals D en B12, maar ook resveratrol, zink, magnesium: er komt van alles voorbij”.

Ze kan zich goed voorstellen dat mensen met langdurige klachten op zoek gaan naar wat werkt. “Hun leven is ingrijpend veranderd door de ziekte: ze hebben last van ernstige vermoeidheid, concentratieproblemen en allerlei andere klachten.” De vraag is: werken de supplementen ook?

Supplementen zouden aan het herstel kúnnen bijdragen, zegt Beljaars. “Wij zien bij C-support dat een aantal patiënten baat heeft bij wat ze doen.” Maar of het dan echt de supplementen zijn die de energie terugbrengen, dat is volgens haar lastig te zeggen. “Omdat het zo’n nieuwe ziekte is, blijft het speculeren. Verder onderzoek naar het nut van supplementen voor deze groep is daarom erg belangrijk.”

Eerst terug naar Loppersum, waar ex-­coronapatiënt Anna van den End zich tot drogist Ten Have richt. “Toen ik in mei binnenkwam, riep jij: ‘O, daar is ons enige coronagevalletje!’ Alsof ik een bezienswaardigheid was.” Ten Have begint te schateren: “Ik vroeg je het hemd van het lijf”. Naast de toonbank stond die dag ook een onbekende vrouw die aandachtig luisterde.

Deze vertegenwoordiger van The Health Factory, leverancier van voedingssupplementen, liep even later naar haar auto en kwam terug met een glimmend potje: Okinawapoeder. Van den End: “Dat moest ik echt eens proberen, zei ze. Ik was een beetje argwanend, want Okinawa, dat klinkt zo ...” Ze beweegt haar armen heen en weer in de lucht. “Zweverig.”

Elke ochtend een afgestreken lepeltje poeder

Maar, dacht ze, ik probeer het gewoon. Elke ochtend nam ze een afgestreken lepeltje poeder uit het potje en roerde het door een glas water. Daarna ging ze terug naar bed met een kop thee. Na een paar dagen realiseerde ze zich dat ze meer energie had. Ze kon gauw weer meer lopen, koken, werken en de volgende keer dat ze de drogisterij binnenliep, was ze euforisch.

Ten Have: “Ik dacht: heeft het echt met Okinawa te maken? Je weet het niet, maar als drogist sla ik het natuurlijk wel op.”

Dus toen een andere klant vertelde over lang­durige coronaklachten, zei Ten Have: “Ik heb iemand gehad die erg geholpen was met Okinawa, misschien heb jij er ook wat aan”. Zo ging het als een lopend vuurtje door het dorp, vertelt ze. Het leidde ook tot een mail van een lezer uit Loppersum aan Trouw, die dacht: dit moet de wereld weten. De leverancier van Okinawa Mineralen, The Health Company, volgens de facebookpagina ‘een alternatieve en holistische gezondheidsdienst’, heeft in ieder geval de verkoop zien stijgen in de coronacrisis, vertelt Remco Bon, werknemer bij het bedrijf. Hij vertelt dat de eigenaar het poeder tegenkwam op een beurs en ervan onder de indruk raakte. Inmiddels importeert The Health Factory regelrecht van het Japanse eiland. De casus in Loppersum verbaast hem niet: voedingssupplementen zijn volgens hem hét middel om gezond te worden en te blijven, al wil de reguliere geneeskunde daar niet aan.

Drogisterij Ten Have in Loppersum verkoopt een poeder uit Japan, dat in het dorp rondgaat als geneesmiddel bij long covid.   Beeld Reyer Boxem
Drogisterij Ten Have in Loppersum verkoopt een poeder uit Japan, dat in het dorp rondgaat als geneesmiddel bij long covid.Beeld Reyer Boxem

Anna van den End heeft nog amper tijd gehad om na te denken over de vraag hoe het komt dat Okinawa-poeder haar zo geholpen heeft, vertelt ze. Het lijkt haar logisch dat als je flink ziek bent en weinig eet, je vitamine- en mineralenhuishouding een deuk oploopt. En dat een extra dosis, in dit geval in de vorm van een Japans poeder, die deuk misschien herstelt.

Zou dat waar kunnen zijn? Om dat te achterhalen is het relevant om te weten wat er precies in het lichaam gebeurt als een coronabesmetting leidt tot langdurige klachten, zegt Beljaars, die voor haar werk voor C-support veel long covidpatiënten ziet. En laat dat nu precies een raadsel zijn dat nog bepaald niet is ontrafeld, omdat long covid voor artsen nog een mysterie is.

Immunologische stress

“Het lijkt een vorm van immunologische stress”, zegt Beljaars. “Het ziet ernaar uit dat het afweersysteem overactief raakt en het autonome zenuwstelsel ontregeld raakt. Ook zijn er signalen dat deze immunologische reactie effect heeft op het aanmaken van energie, waardoor patiënten heel vermoeid raken.”

Ieder mens heeft een lijf vol energie­fabriekjes, legt ze uit. Dat zijn celletjes die energie aanmaken, mitochondriën genoemd. “Die gebruiken allerlei soorten stoffen, waaronder mineralen en vitamines om energie aan te maken. Dat proces wordt mogelijk verstoord door de immunologische stress. Die balans moet hersteld worden om je weer energiek te voelen.”

Hoogleraar diëtetiek Marian de van der Schueren heeft onlangs voor een literatuurstudie allerlei bestaande onderzoeken doorgeplozen over dit thema. De hoogleraar aan Wageningen University en lector aan de ­Hogeschool van Arnhem en Nijmegen werkt mee aan een landelijk onderzoek dat sinds eind vorig jaar loopt naar paramedische herstelzorg voor covidpatiënten. “In de literatuurstudie schrijven we dat sommige vitamines zoals A en C, of selenium, betrokken zijn bij het immuunsysteem. Maar nergens wordt nog aangetoond dat suppletie ook helpt. We vinden alleen dat veel van de patiënten laag in hun vitamine D zitten, wat belangrijk is voor het immuunsysteem. Maar dat is niet anders dan onder de normale bevolking; ongeveer de helft van de Nederlanders heeft een vitamine D-tekort.”

Het is daarnaast niet per definitie zo dat wie een coronabesmetting heeft doorgemaakt ook laag in z’n vitamines en mineralen zit, legt ze uit. “Het lichaam is een fantastisch systeem, dat heel lang zijn voorraden op peil weet te houden. Het hangt ook af van hoe slecht je at voor de besmetting, hoeveel je bent afgevallen, of je van tevoren een goede conditie had, enzovoorts.”

Sowieso bestaat er geen ‘quick fix’ voor langdurige klachten na corona, aldus de hoogleraar. “Bij corona is het immuunsysteem ernstig aangedaan. Dat is een heel ingewikkeld systeem, waarin duizenden stofjes samenwerken. Er is geen voedingsstof of middeltje dat dat in één keer kan oplossen.”

Toch zijn tekorten aan vitamines en mineralen wel iets waar patiënten met langdurige klachten op moeten letten, zegt ze. “Er zijn aanwijzingen dat best heel veel mensen met long covid langdurig problemen hebben met de voedingsinname, bijvoorbeeld door verlies van reuk en smaak, ongewenst gewichtsverlies, of slikklachten na een ic-opname, of vermoeidheid waardoor koken moeilijk is.”

Daardoor kunnen ze onvoldoende voeding binnenkrijgen, wat ook zou kunnen zorgen voor tekorten aan vitamines en mineralen. Maar, zegt De van der Schueren, ga niet zelf een waaier aan supplementen slikken, maar bezoek een diëtist; die kan gericht onderzoeken wat je tekort komt en kan voorschrijven wat je nodig hebt.

Je moet in ieder geval voorkomen dat je een overschot aan vitamines en mineralen binnenkrijgt, want dat kan schadelijk zijn, zegt Iris Groenenberg, expert voeding en gezondheid bij het Voedingscentrum. “Soms zit in supplementen wel duizend keer de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid, daar sla je steil van achterover.”

Ze raadt daarom aan om goed naar het etiket te kijken en naar de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid. Daarnaast benadrukt ze dat wie gezond eet in principe voldoende ­vitamines en mineralen binnenkrijgt. Vaker dan schadelijk zijn supplementen gewoon zonde van je geld, vindt zij. “Wat te mooi klinkt om waar te zijn, is dat meestal ook.”

Bij drogisterij Ten Have blijven de klanten intussen binnen druppelen. De één voor een neusspray, de ander voor een fles Andrélon Perfecte Krul. Allemaal werpen ze een blik op de display op de toonbank, op dat glimmende poeder, terwijl Jolanda ten Have hun producten scant. Een Japans poeder, ­zomaar verzeild in Groningen.

Ach, hoe Okinawa werkt maakt Anna van den End eerlijk gezegd niet zoveel uit, zegt ze bij de parfums. Het gaat beter met haar, en ook met andere patiënten met langdurige klachten die het middel namen. De drukkende vermoeidheid is van haar afgegleden. Ze fietst weer met ferme slagen de polders door. Ze kan weer werken in de thuiszorg, en doet zelfs een opleiding verpleegkunde naast haar werk.

En eens in de zoveel tijd, als de bodem van het potje Okinawa in zicht komt, haalt ze een nieuwe bij drogisterij Ten Have. Want een jaar na haar besmetting neemt

ze nog elke dag een lepeltje. “Inmiddels vaak met een kop erop. Want wat de mensen ook zeggen, voor mij is dit een wondermiddel.”

Lees ook:

Kan extra vitamine D inderdaad helpen tegen het coronavirus?

Hoe kun je jezelf beschermen tegen dat coronavirus? Natuurlijk met alle maatregelen die al zo vaak zijn genoemd, zoals afstand houden en handen wassen. Er is nog een andere manier waar vooral ouderen veel baat bij kunnen hebben, zegt arts Jan van der Meulen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden