ColumnBert Keizer

Help je een hond als je haar bestraalt tegen kanker?

In de NRC van 8 oktober stond een artikel over het feit dat diereneigenaars steeds verder gaan om hun hond of kat bij zich te houden. Zo kreeg hond V. (naam bij de redactie bekend) twee jaar geleden last van evenwichtsstoornissen. Het bleek om een hersentumor te gaan. Ze werd zestien keer bestraald, waarna het beter ging. Helaas is de tumor terug. De eigenaars kiezen opnieuw voor behandeling.

In de Universiteitskliniek voor Gezelschapsdieren in Utrecht beschikt men nu over een lineaire versneller. Hij is tweedehands, komt uit een ziekenhuis en werd gedoneerd door de fabrikant en geïnstalleerd met behulp van het UMC Utrecht.

Hans Kooistra, hoogleraar dieroncologie, is trots op de aanwinst. Niet alleen voor de dieren, maar ook voor mensen, want sommige tumoren zijn zeldzaam in mensen, maar frequenter in dieren. En dan kan de in dieren vergaarde informatie helpen bij de behandeling van mensen.

Het lijkt mij een zwak argument om een praktijk te rechtvaardigen die kennelijk niet voor de hand ligt.

Dat we medisch nu zo ver gaan met honden maakt een einde aan een van de meest gehoorde verwijten die artsen krijgen te horen rond sterfbedden. Bij een sterven dat moeizaam gaat, zeggen mensen graag: ‘Als het mijn hond was dan wist ik het wel …’ Of ook wel: ‘Een hond komt tegenwoordig beter aan zijn einde dan …’

Dat is niet meer het geval, als het baasje verzekerd is tenminste, want dan gaan we zelfs tot bij de lineaire versneller om Lassie te behouden.

We gaan uit van een levensopvatting die een dier niet heeft

Wat gaat hier nou mis? Ik denk dat we hier uitgaan van een levensopvatting die een dier niet heeft. Een hond, kat, koe, paard, vos, rat, muis of papegaai leeft niet in de tijd. Dat wil zeggen dat hij zich niet in een panorama bevindt waarbinnen zijn leven zich als een verhaal uitstrekt. Een ouder en strammer wordende hond zal nooit in zijn mand liggen peinzen over zijn jonge jaren, toen hij nog zo razendsnel en wendbaar was. Dat is het aandoenlijke van boerderijen waar paarden mogen uitrusten na een veel te zwaar leven als paard in de mijnen of, erger nog, als pony op een kinderboerderij. Ze weten niet meer wat ze overkwam. Ze genieten niet dubbel van hun comfortabele ouwe dag, omdat ze opgelucht terugblikken op hun voorbije ellende. Die terugblik, die verzorgen wij. Rudy Kousbroek zei het eens heel kort: een blinde hond weet niet dat hij blind is. En een gepensioneerd paard weet niet dat het met pensioen is.

Dat neemt niet weg dat uitrustende paarden of chimpansees die verlost worden uit allerlei vormen van gevangenschap het veel beter naar hun zin hebben in de nieuwe omgeving. De gedachte aan een pensioen voor dieren leidt niet tot ellende voor dieren.

En daar wringt het bij die zieke stakkers. Hond V. met haar hersentumor moet zestien keer bestraald worden. Omdat de bestraling niet aan haar valt uit te leggen (je moet nu een minuut of vijf stil liggen en pas uitademen als ik het zeg) moet ze elke keer onder narcose, zodat ze helemaal stil ligt. Het resultaat is dat ze langer bij haar eigenaar blijft, maar tegen welke prijs?

Kijk wat een hond doet die binnenkort sterft: niks

Omdat een mens wel in de tijd leeft, is het voor ons nogal tragisch als we getroffen worden door een hersentumor. En helemaal als ons leven daardoor een fatale wending neemt die eindigt in de dood. Denk eens aan wat wij allemaal gaan doen als we met de zekerheid leven dat we binnenkort moeten sterven.

En kijk eens wat een hond onder die omstandigheden doet: niks. Dat is de betrekkelijke zegen van het hondenbestaan. Zij zijn ontsnapt uit de Hof van Eden zonder de noodlottige hap uit de appel. Ze weten niet dat ze doodgaan, wanneer ze doodgaan. Daarom zou ik zeggen, en ik spreek namens het dier, als V. een hersentumor heeft dan zou ik haar laten gaan in plaats van haar op te schepen met een falend lijf. Want het kan wel zijn dat ze niet meer weet hoe hard ze achter de bal aan kon stuiven. Maar rondstuivend had ze meer lol dan rondhangend.

De blinde hond weet niet dat hij blind is, nee, dat niet, maar hij botst wel overal tegenaan.

Bert Keizer is filosoof en arts bij het Expertisecentrum Euthanasie. Voor Trouw schrijft hij wekelijks een column over zorg, filosofie, en de raakvlakken daartussen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden