Het consultStatisch

Help, ik knetter de hele dag door

null Beeld

Een lezeres staat wel erg vaak onder stroom. Hoe komt dat en is het schadelijk?

Ze voelt zich soms een menselijk stuk stroomdraad. Als een lezeres de waterkraan aanraakt, spatten de vonken van haar hand. Als ze de autodeur vastpakt, knettert het. Als ze haar hond wil knuffelen, duikt hij weg vanwege de elektriciteit. Als ze een vochtige doek oppakt, leidt dat tot schokjes. Dat ze zo vaak onder stroom staat, frustreert haar.

Vooral omdat haar huisgenoten nergens last van hebben. Waarom is zij, als 73-jarige vrouw, de klos? Ze is verder gezond, op wat hoofdpijnen die het gevolg zijn van een mislukte ruggenprik na. Het weer lijkt geen rol te spelen: de vonken zijn er zowel bij droog, vochtig, warm of koud weer. Kunt u, schrijft ze, meer vertellen over dit ‘hinderlijke verschijnsel?’

Wie weet ligt het aan het materiaal van haar truien.   Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Wie weet ligt het aan het materiaal van haar truien.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

“Ik ben ervan overtuigd dat het om statische oplading gaat, die vaak ontstaat als oppervlaktes met elkaar in aanraking komen”, zegt de Gentse hoogleraar textielkunde Lieva van Langenhove. In het lab bij de universiteit doet zij veel proeven, bijvoorbeeld door mensen over een tapijt te laten lopen met schoenen aan. “Dan meten we soms wel een paar honderd duizend volt.”

Omdat de meeste materialen - ook schoenen - de elektriciteit die ontstaat niet kunnen geleiden, worden de ladingen in het lichaam opgeslagen, legt Van Langenhove uit. Als je vervolgens een oppervlak raakt dat wél geleidend is, dan ontstaat er ‘een vonk die onaangenaam kan voelen’, zegt ze.

De stroomintensiteit is echter zeer klein en niet schadelijk voor de mens, zegt de hoogleraar, maar het kan wel vervelend zijn - zeker als het vaak voorkomt, zoals bij de lezeres. “Sommige mensen zijn gevoeliger voor oplading dan anderen”, legt Van Langenhove uit. “Dat kunnen we ook meten. Deze gevoeligheid is voor een persoon niet contant in de tijd.”

Vochtigheidsgraad

Daarnaast zijn talloze factoren van invloed. Neem de vochtigheidsgraad: als die hoog is in huis, dan loop je minder risico op schokken, want vocht voert de lading af. Of de huid: een babyhuid geleidt beter dan een gerimpelde huid. Dat de lezeres wat ouder is, kan dus een rol spelen en de mate waarmee ze met schokken te maken krijgt.

Dit gaat over het opsláán van statische oplading, maar hiernaast speelt het karakter van een oppervlak waarmee de huid in aanraking komt natuurlijk een rol - en hoe geladen dat van zichzelf al is. Neem nu een auto, die zit meestal bomvol lading. Niet gek dus, dat je vaak een schok krijgt als je de portierdeur opent.

Leren riempje

Om stroomschokken van de auto tegen te gaan, heeft Van Langenhove een tip: hang een leren riempje aan de achterkant, dat over de grond sleept. Zo voert de auto de aanwezige lading al af naar de grond en heb jij er minder last van. Dit is een kleine maatregel die de lezeres kan nemen tegen het volgens haar hinderlijke verschijnsel.

Van Langenhove heeft nog meer tips. Bijvoorbeeld over de kraan: leidingen kunnen geladen zijn, maar dat komt dan vaak omdat ze niet goed geaard zijn - dat zou wel moeten. De lezeres zou haar leidingen nog eens kunnen laten nakijken. Anderzijds, als zij er last van heeft en haar huisgenoten niet, ligt het misschien aan de hoeveelheid lading die ze zelf opslaat.

Tribo-elektrische schaal

Om minder lading op te slaan, zou de lezeres haar huid kunnen bevochtigen, of iets kunnen doen aan de luchtvochtigheid in haar huis, zegt Van Langenhove. Als ze echt, echt van de schokjes af wil, heeft van Langenhove huiswerk voor haar. Ze kan de tribo-elektrische schaal bestuderen, een index van oppervlakken en materialen en hoe die op elkaar reageren. Wie weet ligt het aan het materiaal van haar truien.

Heeft u ook een gezondheidsvraag? Mail dan naar gezondheid@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden