Levensmoe

Heeft het CBS nou een brede steun voor de voltooidlevenwet ontdekt, of niet?

Beeld Fadi Nadrous

Betekenen de cijfers die het CBS dinsdag publiceerde over levensmoeheid dat er brede steun is voor de voltooidlevenwet onder de Nederlandse bevolking?

Wanneer ben je levensmoe? Als je je bed niet meer uitkomt? Als je zestien bent en geen idee hebt hoe te leven, als je veertig bent en alles hebt verloren bij een vechtscheiding, als de rouw om een overleden geliefde een grijze sluier over je leven werpt, als je geen zin meer hebt om de hond uit te laten? Als je alles bereikt hebt wat je wilde bereiken?

Waar het euthanasiedebat zich momenteel centreert rond ‘voltooid leven’, koos het Centraal Bureau voor de Statistiek in een opinieonderzoek voor een andere term. De onderzoekers vroegen mensen of zij vinden dat euthanasie mogelijk moet zijn bij wie ‘levensmoe’ is. De meerderheid, 55 procent, vindt dat dit onder bepaalde omstandigheden moet kunnen.

De relatie tussen de cijfers en de initiatiefwet

De vraag is of deze cijfers nu betekenen dat er brede steun is onder de Nederlandse bevolking voor de voltooidlevenwet van D66. De relatie tussen de cijfers en de initiatiefwet die op dit moment wordt uitgewerkt, is problematisch om een aantal redenen. 

Ten eerste richt D66 zich op mensen op hoge leeftijd. De partij hanteert een ondergrens van 75 jaar. Levensmoeheid is in het onderzoek van het CBS niet gekoppeld aan een leeftijd. Een derde van de invullers vindt wel dat er een leeftijdsgrens moet zijn voor euthanasie bij levensmoeheid, maar zij leggen die grens soms veel lager dan D66. De helft vindt juist dat leeftijd helemaal geen rol mag spelen: wanneer je het leven zat bent, moet je kunnen gaan.

Een tweede bezwaar is dat ‘levensmoe’ een ander woord is dan ‘voltooid leven’. Van beide begrippen circuleren verschillende definities. Volgens D66 is bij 'voltooid leven’ sprake van een ‘lijden aan een voor mensen te lang geworden leven’, aldus de partij op haar website. Het verzoek om te sterven moet volgens D66 bovendien vrijwillig, zonder enige druk van buitenaf, weloverwogen en duurzaam zijn. Wat invullers moesten verstaan onder 'levensmoe’ liet het CBS in haar vragenlijst in het midden.

Waardig sterven zonder arts

De doelgroep die valt onder de initiatiefwet van D66 is in elk geval smaller dan de categorie waar het CBS naar vraagt. Dat een meerderheid voor euthanasie is bij deze brede groep, zou je kunnen interpreteren als goed nieuws voor de democraten. Want zullen deze mensen dan ook niet achter hun striktere wet staan?

Ook dat ligt ingewikkeld. Want in het plaatje dat D66 schetst over de wet, ontbreekt de arts. Waardig sterven als je je leven voltooid acht, is volgens de partij geen medisch fenomeen, maar draait om zelfbeschikking. Daarom willen ze geen bemoeienis van een arts, alleen van een hulpverlener die ze ‘stervensbegeleider’ noemen. Daarom wil de partij dit ook regelen buiten de euthanasiewet.

Ook dit aspect nam het CBS niet mee in de enquête. Staan de voorstanders van euthanasie bij levensmoeheid ook achter hulp bij een levenseinde dat geen ‘euthanasie’ heet en waar geen arts meer bij betrokken is? We weten het niet. 

Duidelijk is dat er onder een grote groep mensen behoefte is aan meer zelfbeschikking over het eigen levenseinde, maar op basis van dit onderzoek is niet goed te zeggen hoe groot de steun voor het D66-voorstel is. 

Lees ook: 

De helft van de Nederlanders wil euthanasie mogelijk maken voor wie het leven beu is

Voor het eerst peilt het CBS de stemming rondom ‘voltooid leven’. Meer dan de helft van de Nederlanders vindt dat gezonde mensen die dood willen ook euthanasie moeten kunnen krijgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden