Effectiviteit

Goed nieuws over drie verschillende vaccins, toch gemengde gevoelens

null Beeld AFP
Beeld AFP

Nederlanders kunnen binnenkort het vaccin van AstraZeneca krijgen, maar niet bekend is hoe goed het vaccin werkt bij 55-plussers.

Na de nodige hobbels is vrijdag het derde coronavaccin goedgekeurd voor de Europese markt, van AstraZeneca. Op dezelfde dag maakte Johnson & Johnson bekend dat hun vaccin voor 66 procent bescherming biedt, en blijkt Novavax een vaccin te hebben dat tot 90 procent effectief is. Drie berichten over vaccins die optimistisch zouden moeten stemmen. Toch zeurt er iets in het achterhoofd.

Dat begint al bij de effectiviteit van het vaccin van AstraZeneca, dat niet verder komt dan 60 procent. En dat in de leeftijdsgroep tot 55 jaar, waar vaccins beter werken dan bij de voornaamste risicogroep, ouderen. Hoe effectief het vaccin is voor 55-plussers, is niet bekend. Toch is het vaccin ook voor deze groep goedgekeurd omdat het wel enige bescherming biedt. Nederland wil AstraZeneca vooral inzetten voor de leeftijdsgroep onder de 65 jaar.

Verwend

De teleurstelling over de 60 procent komt doordat de wereld verwend is door de resultaten van Pfizer/BioNTech en Moderna. “Een paar maanden geleden zouden we met dit resultaat heel blij zijn geweest”, zegt Leonoor Wijnans, klinisch beoordelaar van het College ter Beoordeling Geneesmiddelen (CBG). Volgens haar hebben Pfizer/BioNTech en Moderna, die allebei 95 procent bescherming halen, de lat hoog gelegd. “Toch kan het vaccin van AstraZeneca ook een behoorlijke impact hebben”, zegt Wijnans. “Je kunt er veel zieken mee voorkomen, ook ernstig zieken.”

Vrijdag kwam ook Johnson & Johnson met hun langverwachte resultaten. En weer voelde dat als een tegenvaller, met een gemiddelde bescherming van 66 procent. Johnson brengt het vaccin op de markt dat is ontwikkeld door Janssen in Leiden. Een belangrijk vaccin voor Nederland, want er zijn tot 11,3 miljoen doses besteld. Het voordeel is dat er maar één dosis nodig is. De GGD’s kunnen dus het merendeel van Nederland met dit middel inenten. Naar verwachting zal dat vanaf april gebeuren.

Zuid-Afrikaanse variant

Dat de effectiviteit blijft steken op 66 procent komt door de Zuid-Afrikaanse variant van het virus. Bij proeven in de VS bleek het vaccin voor 72 procent effectief. Maar bij de Zuid-Afrikaanse mutaties ligt dat lager: 57 procent.

Ook het Amerikaanse biotechnologiebedrijf Novavax had nieuws te melden over de Zuid-Afrikaanse variant. Eerst het goede nieuws: de effectiviteit van het vaccin, waarvan Europa 100 miljoen doses heeft besteld, ligt voor het oude virus op 90 procent. Maar opnieuw blijken de Zuid-Afrikaanse mutaties een hardnekkige tegenstander. De effectiviteit bleef steken op 49,4, dus zelfs onder de minimumgrens van de WHO. Novavax gaat het vaccin nu aanpassen, zodat het wel goed beschermt tegen de Zuid-Afrikaanse mutaties.

Wat de vaccins van Pfizer en Moderna uitrichten tegen de Zuid-Afrikaanse variant is nog niet duidelijk. Het lijkt erop dat de werking tegen de Britse variant niet minder is voor alle vaccins waarvan tot nu toe de onderzoeksresultaten bekend zijn.

De Zuid-Afrikaanse mutaties zorgen voor gemengde gevoelens bij het vaccin-nieuws van vrijdag, terwijl eigenlijk al vaststond dat de vaccins geregeld vernieuwd moeten worden, zoals bij de griep gebeurt. Daar komt bij dat de vaccins er ook voor zorgen dat besmette mensen minder ziek worden. Johnson & Johnson bijvoorbeeld wist het aantal ernstig zieken met 85 procent te verminderen. Dat is inclusief de Zuid-Afrikaanse variant. De werking verbetert naarmate de tijd verstrijkt. 49 dagen na inenting werd geen van de proefpersonen nog ernstig ziek.

Lees ook:

Hoe goed is het vaccin van AstraZeneca?

Het Ema besluit vrijdag over toelating van het Oxfordvaccin. Het rapport van het voormalige beste jongetje uit de klas valt tegen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden