Adoptie

Geadopteerden: ‘Adoptie is geen synoniem voor kinderhandel’

Varsha, Jade en Selina. Beeld Patrick Post/Bram Petraeus
Varsha, Jade en Selina.Beeld Patrick Post/Bram Petraeus

De overheid kiest voor de makkelijke weg door adoptie tijdelijk te stoppen, vinden geadopteerden. Er moet oog komen voor de positieve verhalen en mogelijkheden om het systeem te veranderen.

Door adoptie stop te zetten, ontloopt de overheid haar verantwoordelijkheid en gaat voor ‘de makkelijke weg’. Dat vindt Stichting Interlandelijk Geadopteerden (SiG), dat volgens bestuurslid Inez Teurlings ‘de zwijgende massa geadopteerden’ vertegenwoordigt. Zij vinden dat het debat over adoptie nu te eenzijdig gevoerd wordt, omdat alleen de negatieve ervaringen belicht worden.

Geen synoniem voor kinderhandel

“Adoptie is geen synoniem voor kinderhandel”, zegt Teurlings. “Het is veel meer dan dat. Het is logisch dat na het rapport van de commissie-Joustra vooral de misstanden centraal staan en dat je de stemmen van de slachtoffers het luidst hoort. Maar dat is een eenzijdig verhaal. Met veel geadopteerden gaat het heel goed.”

De tijdelijke stop noemt het SiG ‘uitermate onwenselijk’ en ‘onnodig schadelijk’. “Om zonder goede onderbouwing te concluderen dat het niet mogelijk is een nieuw adoptiesysteem te ontwikkelen is een schande voor de Nederlandse democratie”, zegt de stichting in haar verklaring. Zij roept op om per dossier te beoordelen of er genoeg gronden zijn om de adoptie door te zetten.

Teurlings vindt het ironisch dat hoogleraar Beatrice de Graaf, één van de leden van de commissie-Joustra, zei dat er te weinig wordt geluisterd naar geadopteerden. “Vervolgens adviseert de commissie om een stop in te stellen, terwijl uit hun eigen onderzoek blijkt dat 70 procent van de geadopteerden vindt dat adoptie moet blijven bestaan. Dan luister je dus juist niet naar geadopteerden.”

De adoptiestop zorgt ervoor dat de jongere generatie geadopteerden zich roert: waarom gaat het wéér over misstanden, in plaats van over de positieve ervaringen?

Portret van Varsha Martens. Beeld Patrick Post
Portret van Varsha Martens.Beeld Patrick Post

Varsha Martens (31), geadopteerd uit India, docent gezondheidszorg

Varsha Martens werd er zo verdrietig van, al die negatieve berichten naar aanleiding van het commissierapport, dat ze in de pen klom. Konden de kranten niet eens wat schrijven over adoptiekinderen die gewoon heel gelukkig zijn in Nederland? Die opgroeiden in een harmonieus, liefdevol en warm gezin? Die altijd ruimte voelden en kregen om over hun adoptie te praten?

De kinderen die eind jaren tachtig en in de jaren negentig naar Nederland kwamen, werden opgenomen in de gezinnen van meer ‘realistische’ adoptieouders, zegt Martens, en dat heeft volgens haar verschil gemaakt. “Er was bij ons thuis altijd een open gesprek mogelijk over adoptie. Mijn ouders gaven mij alle informatie die zij hadden.”

Adoptieouders worden door het rapport onterecht in een negatief daglicht geplaatst, vindt ze. Haar ouders steunden haar als ze weer eens werd gepest door haar huidskleur en juichten het toe toen ze zeven jaar geleden min of meer impulsief naar India vertrok om daar vrijwilligerswerk te doen in het weeshuis waar ze de eerste acht maanden van haar leven doorbracht.

Mede door haar eigen ervaring, vind ze dat adoptie moet blijven bestaan. “Een stop is een te resoluut middel. Ik vind het verstandiger en eerlijker om per land onderzoek te doen. Je kunt niet zeggen dat adoptie moet stoppen omdat er in het verleden misstanden zijn geweest. Kijk ook naar nu.”

Voor Martens is het troostgevend dat ze in het kindertehuis in India heeft gehoord dat ze uit liefde is ontstaan. Haar ouders waren niet gehuwd en toen zij tien dagen oud was, bracht haar moeder haar naar het kindertehuis. “Zou ze dat niet gedaan hebben, dan was de cultuur daar zo dat je uit elkaar gerukt kon worden. Zij heeft mij afgestaan omdat ze mij in veiligheid wilde brengen. Ze dacht: als ik mijn dochter nu niet weggeef, heb ik geen invloed op een goede toekomst voor haar. Die veiligheid die ze mij heeft gegeven wil ik haar ook terug geven door afstand te houden. Als ik haar zou opzoeken, zou haar grote levensgeheim onthuld worden.”

Portret van Jade Peters. Beeld Patrick Post
Portret van Jade Peters.Beeld Patrick Post

Jade Peters (29), geadopteerd uit China, projectmanager duurzaamheid

Waar iedereen op een verjaardag één kaarsje meer uitblaast dan het jaar ervoor, was dat voor Jade Peters drie jaar geleden anders. Ze was in de veronderstelling dat ze 25 was, maar toen ze haar geboorteouders in China ontmoette, bleek ze twee jaar ouder te zijn. Eerder was ze, na onderzoek op haar vijfde, al in één keer zes jaar oud geworden.

“Het kindertehuis deed alsof ik jonger was dan ik was, waarschijnlijk omdat ik dan makkelijker geadopteerd zou worden. Het is idioot dat daarmee wordt gesjoemeld”, zegt Peters. Toen ze hoorde dat ze ouder was, viel alles op z’n plek. Ze begreep ineens waarom ze als kind zo vaak ‘wijs’ werd genoemd, en waarom ze zich in haar tienerjaren anders voelde dan haar klasgenoten.

Het zijn het soort misstanden waarvan het rapport van de commissie-Joustra overloopt. Toch vindt Peters het jammer dat dáár de nadruk nu zo op ligt. “Dat er schandalen zijn hoeft adoptie niet te diskwalificeren,” zegt ze. “Hier heb ik mij helemaal kunnen ontwikkelen tot wie ik nu ben, hier kan ik mijn passie voor duurzaamheid kwijt. Ik denk niet dat ik dat in China had kunnen doen.”

Doordat Peters haar familie ontmoette, raakte ze hier nog meer van overtuigd. Haar vader is doofstom, en haar moeder wordt in het dorp gezien als een zonderlinge vrouw. Haar broer en zussen leven gescheiden van hun partner en kinderen, omdat ze in de stad werken. “Ze zijn heel sterk, maar het lijkt mij vreselijk om elkaar maar een paar keer per jaar te kunnen zien”, zegt ze.

Een adoptiestop zorgt er volgens haar voor dat er een illegaal adoptiecircuit ontstaat en mensen meer gebruik maken van draagmoeders. “Aan de ene kant ga je dan kinderen op aarde zetten, omdat de kinderwens zo groot is, en aan de andere kant heb je meer kinderen waarvoor geen goede opvang is. Daardoor veroorzaak je méér pijn. De commissie suggereert nu dat het een onbegonnen zaak is om de procedures transparanter en schoner te maken, want dan moeten ze zich bemoeien met overheden en rechten in andere landen. Dat vind ik nogal zwak.”

Portret van Selina van der Meer Beeld Bram Petraeus
Portret van Selina van der MeerBeeld Bram Petraeus

Selina van der Meer (31), geadopteerd uit Taiwan, beleidsadviseur integratie

Als haar ouders haar niet hadden afgestaan, had ze het misschien niet overleefd, denkt Selina van der Meer. “Ik ben drie maanden te vroeg geboren, mijn overlevingskansen waren een vraagteken. Je had in die tijd geen zorgverzekering en de kosten van zo lang in het ziekenhuis liggen waren voor hen te hoog. Als mijn ouders mij niet hadden overgedragen aan de social services, had ik geen kans gehad.”

Ze heeft ze nu goed contact met hen, vertelt ze. “Ik heb altijd geweten hoe het zit met mijn achtergrond, waardoor het identiteitsvraagstuk, dat voor veel geadopteerden speelt, voor mij niet zo leeft. Ik ben weinig gepest in Nederland en dat heeft mij niet getekend. Ik heb – of dat nu karakter is of niet – een soort Nederlandse nuchterheid, waarmee ik naar mijn afkomst kijk: ik ben een Nederlandse, maar wel met sterke roots.”

Daarnaast heeft Van der Meer nog nooit gehoord over misstanden bij adopties uit Taiwan. “Ik heb geluk gehad dat mijn dossier klopt”, zegt ze. Vanzelfsprekend is dat niet, liet het rapport van de commissie-Joustra zien. “Maar die misstanden zijn maar één deel van het verhaal. Ik las in de krant dat volgens een geadopteerde adoptie áltijd iets stuk maakt. Dan doe je net alsof het om een homogene groep gaat, maar dat is niet zo. Velen zijn blij om hier te zijn en zijn tevreden met hun leven.”

Ze vindt dat het debat over adoptie weinig nuance kent. “Adoptie is een grote kinderhandel, zo lijkt het nu voor de leek. Je hoort vooral de voor- en tegenstanders, die op kruistocht zijn – maar er zit zoveel tussen. Adoptie moet mogelijk blijven voor ‘kinderen die in hun eigen land geen kans hebben om volwaardig mee te doen vind ik, zoals kinderen met een hazenlip in China.” Ze vindt wel dat het tijd is voor ‘herbezinning’ op de financiële prikkels die het systeem kent. “Het is raar dat bemiddelingsorganisaties eraan verdienen. Dat zou bijvoorbeeld opgelost zijn door een vaste overheidssubsidie voor adopties in te voeren.”

Lees ook:

Adoptie leek heel lang een win-winsituatie. Waarom had Nederland geen oog voor de misstanden?

Nu interlandelijke adoptie tijdelijk is stopgezet, rijst de vraag: hoe is het eigenlijk begonnen? ‘Onze Europese identiteit was: wij gaan de rest van de wereld helpen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden