null Beeld

ColumnBert Keizer

Fijn meelezen in je medisch dossier blijft een gevaarlijke onderneming

Bert Keizer

Het valt vaak niet mee voor artsen om in gewoon Nederlands te zeggen wat er aan de hand is. Zelfs onderling lukt dat ook niet altijd. Cardiologen zijn notoir ondoorzichtig in hun brieven wegens het gebruik van afkortingen voor de vele steeds net iets andere ingrepen rond hart en kleppen. Niet helemaal onbegrijpelijk want PTCA typ je makkelijker in dan Percutane Transluminale Coronaire Angioplatiek. In gewoon Nederlands: dotteren met of zonder stentplaatsing. Noem dat maar gewoon Nederlands. Wat is dotteren, wat is een stent?

Je zou kunnen zeggen: wat geeft dit allemaal, als artsen elkaar maar begrijpen wanneer ze communiceren over mijn zieke lichaam. Nou, ik bén dat lichaam. Het gaat over mij en dan wil ik wel graag precies weten wat er gezegd wordt. U hebt het recht op inzage in uw dossier. Veel ziekenhuizen bieden u tegenwoordig de kans om dat online te doen. Nu kunt u eindelijk zelf eens rustig in uw gegevens bladeren. En daar betreden we ineens een heel nieuw spookhuis. Een Engels spreekwoord zegt: a little knowledge is a dangerous thing. Een klein beetje weten is een gevaarlijk iets. De meesten van ons bevinden zich precies in die positie als we zelf gaan lezen in ons medisch dossier.

Wat denken ze wel?

Er zijn daarbij twee dimensies, om er maar twee te noemen, die u angstig of woedend kunnen maken. Eerst de woede. U leest over uzelf: ‘Meneer maakt een slecht verzorgde indruk – mevrouw is adipeus – meneer ruikt naar alcohol – mevrouw is erg praterig en maakt een licht theatrale indruk.’ Uw bloed kookt. Wat denken ze wel? Nou zullen de meeste gezondheidswerkers, als ze weten dat u over hun schouders meeleest, dit allemaal versluierd noteren. Maar dan wordt u misschien nóg bozer. ‘Drankkop’ wordt dan ‘ethanologene pancephale hyperemie’. Bij wijze van spreken.

Nu uw angst. In het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde van 29 april wordt hierop ingegaan. Uw bloeduitslagen zult u niet makkelijk begrijpen. Ze worden wel iets duidelijker door er normaalwaarden bij te zetten en rode of groene pijltjes om goede of slechte stijging of daling aan te geven. Maar dan zit je weer met de vraag: hoeveel daling of stijging is erg? Hoe erg dan? Hoewel, bij prostaatkanker heeft de uroloog het steeds over uw PSA en dan gaat die waarde gauw genoeg tot u spreken.

Dat ligt anders bij de radiologieverslagen. We stuiten hier op een moeilijk oplosbaar probleem. In Kankerpaviljoen van Solshenitsyn komt een scene voor waarin een dokter in gezelschap van haar collega’s naar haar eigen longfoto staat te kijken waarop mogelijk kanker te zien is. Al heel gauw realiseert ze zich dat de collega’s niet vrijuit durven te speculeren in haar gezelschap en ze verlaat de kamer. Tot opluchting van de achterblijvers die nu hun vermoedens durven uit te spreken.

Dan begint de ellende

U begrijpt dat dit precies de situatie is van de patiënt die online kijkt naar de foto’s en de scans. Nou zal zij of hij daar niet veel van begrijpen dus steken ze over naar het verslag van de radioloog. De radioloog schrijft echter niet aan de patiënt, hij of zij rapporteert aan de collega die om de scan vroeg. En dan begint de ellende. Als er staat ‘mogelijk metastasen’ dan denkt de patiënt dat hij gedoemd is, terwijl de radioloog keurig overal rekening mee houdt.

Je kunt ook angstig worden van ‘subsegmentale plaatatelectase in de linker long’. Of wat vindt u van ‘kleine cysteuze laesie in het pancreascorpus’. Als dat zo onschuldig is waarom hebben ze het er dan over? Daar staat uw onterechte opluchting tegenover bij deze tekst: ‘Op de PET-CT zijn er duidelijk positieve lymfeklieren te zien’. Dat is een uitermate negatief bericht. Ook de afkorting RIP kan een mens alle kanten op sturen, want niet elk Ruimte Innemend Proces staat gelijk aan Rest In Peace of Requiescat In Pace.

Radiologen geven zelf aan dat ze voor een accurate verslaglegging niet los kunnen komen van jargon. Een samenvattende toevoeging in eenvoudige Nederlands: ‘Kortom geen zorgen, hoor!’ is echt onhaalbaar omdat het bijna altijd veel genuanceerder ligt. Nog akeliger zou deze samenvatting zijn: ‘Het is dus alvleesklierkanker, helaas met flink wat uitzaaiingen.’ Fijn meelezen in je dossier? Het blijft een hachelijke onderneming.

Bert Keizer is filosoof en arts bij het Expertisecentrum Euthanasie. Voor Trouw schrijft hij wekelijks een column over zorg, filosofie, en de raakvlakken daartussen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden