ReportageMeelopen op de ic

Even ademhalen, dan weer rennen op de ic in Maastricht. ‘Als wij vol liggen, ligt heel Limburg vol’

Ic-verpleegkundige Linda Clement (links) overlegt met een collega op de ic van het Maastricht UMC+. Beeld Roger Dohmen
Ic-verpleegkundige Linda Clement (links) overlegt met een collega op de ic van het Maastricht UMC+.Beeld Roger Dohmen

Nederland komt de komende dagen gevaarlijk dicht bij zijn maximale ic-capaciteit. Het gaat ten koste van verpleegkundigen en patiënten, weten ze op afdeling D3. ‘Het is echt heavy.’ Deel 1 van een tweeluik vanuit het UMC in Maastricht.

Marten van de Wier

Een covidpatiënt op de intensive care-afdeling van het Maastricht UMC+ heeft slecht geslapen. Ic-verpleegkundige Floor Konsten (61) weet bij binnenkomst meteen wat er aan de hand is: paniek, een man die het gevoel heeft controle te verliezen. Hij redt het nu al een week, met extra zuurstof. Beademing was nog niet nodig, maar nu het zuurstofgehalte in zijn bloed daalt, verandert dat misschien.

Samen met een ic-verpleegkundige in opleiding praat ze op hem in. “U bent niet alleen. Wij blijven bij u”, zegt ze. Pas na een uur, als de man gekalmeerd is, laten ze hem alleen. Zijn bloedwaarden verbeteren al snel. Beademing is afgewend, tot opluchting van Konsten. Het kan traumatisch zijn, weet ze: in slaap gebracht worden, en niet meer weten of je wakker wordt.

null Beeld Bart Friso
Beeld Bart Friso

Het begin van een week die kan eindigen in crisis

Het is maandagochtend op de intensive care, aan het begin van de week die volgens landelijk ic-voorman Diederik Gommers weleens zou kunnen eindigen in fase 3: crisis, waarbij niet iedere patiënt meer op de ic terecht kan.

Er liggen twee covidpatiënten op zaal. In het donker van de vroege ochtend zijn alleen de lichtjes van hun apparatuur te zien. Het coviddeel van de ruimte is afgeschermd met schotten van hout en plexiglas. Daarnaast liggen vier patiënten op eigen kamers. Afgezien van de stemmen en het gelach van de binnenkomende medewerkers is het stil.

Dat de sfeer opgewekt is, is begrijpelijk: de bezetting is voor het eerst sinds dagen weer wat die normaal moet zijn. Zeven gediplomeerde ic-verpleegkundigen begeleiden vier studenten, en samen zorgen ze voor zes patiënten. Er zijn drie bedden vrij.

null Beeld Roger Dohmen
Beeld Roger Dohmen

‘Als wij vol liggen, ligt Limburg vol’

Dat de bezetting ruim is heeft een reden, vertelt Iwan van der Horst (50), het hoofd van de ic. Het Maastricht UMC+ heeft het aantal ic-plekken eind vorige week verhoogd tot 39. Dat waren er oorspronkelijk 24. Naast de bestaande drie ic-afdelingen zijn er inmiddels twee nood-ic’s.

De lege bedden zijn nodig voor nieuwe patiënten, die in de loop van maandag en dinsdag zullen komen. Andere Limburgse ziekenhuizen zitten al nagenoeg aan hun taks. “Wij moeten bufferen voor de omgeving. Als wij vol liggen, ligt Limburg vol”, zegt Van der Horst.

De meeste operaties zijn uitgesteld, maar de acute zorg gaat door: er komen in het MUMC+ nog steeds slachtoffers binnen van verkeersongevallen, schiet- of steekincidenten, mensen met een overdosis.

Het ziekenhuis leidt veel nieuwe ic-verpleegkundigen op

Luna Lexis (22) staat aan het bed van een jonge man met ernstig letsel. Nauwgezet loopt ze op de apparatuur zijn vitale functies na, en voert de waarden in in de computer aan het voeteind. Ze is één van de velen die in het MUMC+ vorig jaar aan de specialisatie tot ic-verpleegkundige begon. Dat diploma heeft ze sinds kort.

Jesse Hofland (31) begeleidt haar. Er zijn vanwege corona veel extra ic-verpleegkundigen opgeleid, vertelt hij. “Midden 2020 hadden we wel 52 studenten”, zegt Hofland. Van die ic’ers in de dop vallen er ook weer af: in de groep van Lexis 5 van de 11.

De druk op studenten kan groot zijn, vertelt Hofland. “Een paar weken geleden stonden we in de avond met drie ic-verpleegkundigen en twee studenten op acht patiënten. Toen kwamen twee patiënten tegelijk in een acute situatie. Dan ben je al twee van de drie collega’s kwijt. Eén ic-verpleegkundige moest met twee studenten alle andere patiënten in de gaten houden. En toen kwam ook nog een nieuwe patiënt binnen.”

Drie of vier patiënten per verpleegkundige, dat is zwaar

Hofland houdt er rekening mee dat hij ook de komende tijd weer vaker drie of zelfs vier patiënten tegelijk onder zijn hoede moet nemen. “Dat is heavy. Wat het doet met de kwaliteit van zorg? Ik heb daar wel ideeën over. Je zit er minder goed in, als je meerdere patiënten door elkaar behandelt.”

Hulp komt van collega’s die normaal niet op de ic-vloer staan. Een transplantatiecoördinator, die vroeger ic-verpleegkundige was, draait nachtdiensten. Een operatiekamerassistent levert hand- en spandiensten.

Gwenny Pol (40), die deels kantoorwerk doet als inhoudelijk expert op het gebied van de zorg voor nierpatiënten op de ic, staat nu volledig op de vloer. Met een zucht ontdoet ze zich van haar masker en schort, als ze het coviddeel van de zaal verlaat. Ze heeft net haar patiënt verzorgd. Samen met een collega heeft ze hem gewassen en zijn stoppels geschoren. Het ochtendritueel kost ongeveer een uur.

“Mijn andere werk probeer ik erbij te doen in mijn vrije tijd. Ik wil niet alles wat ik heb opgebouwd laten vallen”, vertelt ze. Of dat stress geeft? “In een meting naar stress zat ik wel hoog.”

Zoveel sterfgevallen, dat was niemand gewend

Op de ic in Maastricht is het ziekteverzuim relatief laag: zo’n 7 procent. In andere ziekenhuizen is dat soms wel 15 tot 20 procent. Maar ook hier zijn collega’s tijdelijk uitgevallen. Vooral de eerste golf was zwaar. Zoveel mensen die stierven, dat hadden zelfs de meest ervaren ic-verpleegkundigen niet eerder meegemaakt.

“De ene dag lagen er drie mensen op hun buik en twee op hun rug”, vertelt Floor Konsten. De volgende dag twee op hun buik en die andere drie weer op hun rug. En de dag daarop waren er dan ineens vijf bedden leeg.”

null Beeld Roger Dohmen
Beeld Roger Dohmen

Mensen die geen bloedtransfusie willen, omdat ze bang zijn van het vaccin

De dynamiek van deze vierde golf is anders. Nu zijn het vaccin-sceptici die het werken op de ic soms lastig maken. “Bijvoorbeeld mensen die niet geïntubeerd willen worden, omdat ze bang zijn dat we ze dan stiekem vaccineren. Of die geen bloedtransfusie willen, want dat kan het bloed van gevaccineerde mensen zijn. Dat begrijp je niet”, verzucht ze. “Daar staan we dan omheen in onze gele schorten: allemaal mensen die hun best willen doen om iemand er zo goed mogelijk doorheen te slepen.”

De vrije bedden zijn er niet voor niets: rond de middag komt het bericht dat de mobiele intensive care unit van het MUMC+ een covidpatiënt moet ophalen in Roermond. Laat in de avond rolt een tweede nieuwe covidpatiënt de afdeling op: een zeventiger die er zo slecht aan toe is dat hij op zijn buik moet worden gedraaid.

Op dinsdag om 15.00 uur begint Jesse Hofland aan zijn avonddienst. Nu zijn er nog maar vier ic-verpleegkundigen op acht patiënten. Hofland neemt samen met een student de twee nieuwe patiënten onder zijn hoede.

Om 16.30 uur gaat de telefoon: er komt een patiënt bij van een van de covidverpleegafdelingen van het MUMC+. Zijn zuurstofgehalte is te laag, hij moet opgenomen worden. Hoflands verwachting komt nu al uit: hij krijgt weer drie patiënten onder zijn hoede. En afdeling D3 ligt vol.

In het MUMC+ zijn dan alle 39 ic-bedden bezet, waarvan 14 met covidpatiënten.

Lees ook:

De booster moet wachten tot de polder zijn werk gedaan heeft, en dat duurt lang

Waren de boosters er eerder geweest, dan was het nu minder druk in de ziekenhuizen. Waar komt die Nederlandse traagheid vandaan?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden