Levenseinde

‘Euthanasie bij kinderen is moeilijk, dat moet zo blijven’

Theo Boer, hoogleraar aan de Protestantse Theologische Universiteit Groningen.Beeld reyer boxem

Ethicus Theo Boer is niet tegen euthanasie bij kinderen, maar wel tegen wettelijke regels daarvoor. ‘Als een kind ondraaglijk lijdt, moet je verregaande palliatie kunnen toepassen.’

Levensbeëindiging bij kinderen die zelf niet om euthanasie kunnen vragen, bevindt zich in een ‘schemergebied’. En daar moet het blijven. Dat betoogt medisch-ethicus Theo Boer vandaag bij zijn afscheid als hoog­leraar ethiek van de zorg van de Theologische Universiteit Kampen. Boer is hoogleraar geworden aan de Protestantse Theologische Universiteit Groningen.

Hij is bekend als criticus van de huidige Nederlandse euthanasiepraktijk. Toch is Boer er niet op tegen dat artsen in uitzonderlijke gevallen het leven van een ernstig lijdend patiëntje beëindigen. Dat vastleggen in een regeling gaat te ver, vindt hij.

Een meerderheid van de kinderartsen vindt dat er wél een regeling moet komen voor kinderen tussen 1 en 12 jaar. Dat bleek afgelopen najaar uit onderzoek onder leiding van kinderarts Eduard Verhagen van het Universitair Medisch Centrum Groningen, in opdracht van het ministerie van volksgezondheid. Binnenkort besluit het kabinet wat het met de uitkomsten gaat doen.

“Ik begrijp de roep van artsen wel”, zegt Boer. “Wellicht komt het voort uit het rechtlijnige calvinisme, maar in Nederland wordt genadeloos opgetreden tegen wie niet binnen de lijntjes kleurt.” Boer noemt als voorbeeld de huisarts uit Tuitjenhorn, die in 2013 door de Inspectie voor de ­Gezondheidszorg op non-actief werd gesteld nadat hij een forse dosis pijnstilling had gegeven aan een stervende patiënt. Nico Tromp maakte een einde aan zijn leven en kreeg pas jaren later voor de rechter eerherstel.

Boer vindt dat Tromp ten onrechte werd aangepakt. De maatschappij moet meer eerbied hebben voor ­medisch handelen in de schemerzone, stelt hij. “Vertrouw het artsen toe dat zij enigszins creatief omgaan met de morfinespuit. Zo hebben ze dat door de eeuwen heen gedaan.”

Beroep op overmacht

Een arts moet in uitzonderlijke situaties het leven van een kind kunnen beëindigen, vindt Boer. “Als een kind hartverscheurend lijdt, maar niet reageert op middelen voor pijnbestrijding, of daar allergisch voor is”, zegt de hoogleraar.

Daarnaast kan volgens hem palliatieve sedatie ruimhartig worden toegepast. Daarbij wordt een volwassene of kind in een diepe slaap gebracht om het lijden te verlichten. Als ‘bijeffect’ overlijden patiënten soms eerder. Volgens de artsenrichtlijn mag dit in slaap brengen bij patiënten met een levensverwachting van hooguit twee weken. “Als een kind ondraaglijk lijdt, dan vind ik dat je verregaande palliatie moet kunnen toepassen, ook als dat de dood bespoedigt bij een kind dat mogelijk nog lang te leven zou hebben”, zegt Boer.

Artsen hebben volgens de wet al de mogelijkheid om het leven van kinderen te beëindigen, stelt Boer, met een beroep op ‘overmacht’, als ze niets anders kunnen doen tegen het lijden. Volgens kinderarts Verhagen en zijn collega-onderzoekers geeft dat artsen onvoldoende juridische zekerheid.

“Ik snap dat artsen een regeling willen, maar de argumenten tegen wegen voor mij zwaarder”, zegt Boer. “Dat we alleen mensen doodmaken die daarom vragen, is een hoeksteen van ons euthanasiestelsel.” Hij vreest dat als er een regeling voor kinderen komt, later andere groepen zullen volgen. Patiënten die net als wilsonbekwame kinderen niet goed kunnen meepraten over hun eigen dood.

Hij vindt dat artsen hun verantwoordelijkheid moeten nemen. “Laat ze het melden, als ze het leven van een kind beëindigen. Laat ze pal voor hun acties gaan staan. Het is moeilijk, maar het moet moeilijk blijven.”

Euthanasie bij kinderen

Euthanasie is mogelijk voor kinderen vanaf 12 jaar die ondraaglijk en uitzichtloos lijden. Zij moeten begrijpen wat hun dood betekent, en voor kinderen tot 16 jaar moeten ouders ermee instemmen. Ook bij pasgeboren kinderen kan het leven door een arts met toestemming van de ouders worden beëindigd. Dat geldt voor kinderen die een leven van uitzichtloos en ernstig lijden tegemoet gaan.

Bij kinderen tussen 1 en 12 kan het leven niet worden beëindigd volgens een regeling. Dat geldt overigens ook voor iedereen ouder dan 12 die niet begrijpt wat zijn dood inhoudt, bijvoorbeeld vanwege een beperking.

Lees ook:

Marinka wilde haar zoon (4) menswaardig laten sterven, maar euthanasie mocht niet. ‘Dat deed zo’n pijn’

Het overlijden van Luuk, het vierjarige zoontje van Marinka Peters, was een lijdensweg. “Euthanasie is menselijker dan wat hij heeft moeten doorstaan.”

Een jong kind laten sterven, is dat politiek haalbaar?

Artsen willen het leven van ernstig zieke kinderen kunnen beëindigen. Is dat politiek haalbaar?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden