InterviewZiekenhuiscapaciteit

Ernst Kuipers: ‘Terug naar pre-covid kan niet. Spreiding en meer ic-bedden zijn blijvertjes’

Ernst Kuipers Beeld Hollandse Hoogte / Robin Utrecht
Ernst KuipersBeeld Hollandse Hoogte / Robin Utrecht

Een tijd ‘na covid’ komt er voorlopig niet. Wel met covid, maar dan anders dan nu, dankzij de vaccins die de ziekte minder ernstig maken. Hoe spelen ziekenhuizen hier op in?

Covid-19 blijft, dit jaar, in 2022 en daarna. Althans, dat is wat 90 procent van de wetenschappers denkt die eerder dit jaar door wetenschappelijk tijdschrift Nature zijn gevraagd naar hun toekomstverwachtingen. Ook de voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ) Ernst Kuipers denkt dat. Blijvende covid betekent niet lockdown na lockdown en constant uitpuilende ziekenhuizen. Door de vaccins zal de ziekte voor grote groepen minder ernstig verlopen, maar net als influenza zal het zo nu en dan opvlammen. Covid wordt endemisch en dat heeft gevolgen voor de zorg, zegt Kuipers.

In 2018 lagen de ziekenhuizen vol met grieppatiënten. Als we weer zo’n uitbraak krijgen en daar komt covid als nieuwe seizoensgebonden infectieziekte bij, hoe gaan ziekenhuizen dat opvangen?

“Ziekenhuizen zijn heel erg bezig met het hier en nu vanwege de mogelijke stijging van patiënten de komende maand. Tegelijkertijd voeren we discussie over de langere termijn. Terug naar pre-covid kan niet. We hebben blijvend meer capaciteit op ic’s en klinische afdelingen nodig, zeker seizoensgebonden. ‘s Winters hebben we altijd 200 tot 300 influenzapatiënten op ic’s. Omdat daar een cohort covid bijkomt, kunnen we niet afschalen.”

Hoeveel bedden zijn blijvend nodig?

“In het verleden was de capaciteit voor ic’s ongeveer 900 bedden. We hebben dat uitgebreid naar 1700. Die 1700 bedden hadden we nodig tijdens de piek van de eerste golf. In de tweede golf lag de piek op 1450 bedden, inclusief non-covid zorg en de lege bedden die klaarstonden om elk moment in gebruik te worden genomen. Die 1700 blijft, al zijn deze bedden niet 365 dagen per jaar operationeel. Maar als het zover is, hebben we de apparatuur en het personeel klaarstaan. Die halen we dan tijdelijk weg van andere afdelingen.”

Om de druk op ziekenhuizen te verlichten worden covid-patiënten over het land verspreid. Blijft dat zo? Ook voor grieppatiënten?

“Ja, ook dat blijft zo. Maar alleen als de druk op de zorg ergens te groot wordt. Of dat nu door influenza, covid of een andere ziekte komt. Daarvoor is vorig jaar het Landelijk Centrum Patiënten Spreiding opgericht. Dat blijft bestaan.”

Patiënten spreiden stuit op weerstand. Is het niet beter patiënten op te nemen in de eigen regio?

“Ja, dat wil iedereen, maar dat kan niet altijd. Vorig jaar hadden we uitbraken in Limburg en Noord-Brabant, toen kwam de Randstad, daarna Twente en Salland en nu Noord-Holland. Het is ondoenlijk om overal de capaciteit zodanig uit te breiden dat ziekenhuizen altijd ter plekke hun eigen patiënten kunnen opvangen.
Het is ontzettend vervelend voor de patiënt en de familie, dat begrijp ik. Maar als je de reguliere zorg wilt waarborgen, is het soms nodig dat een patiënt van Zeeland naar Zutphen wordt verplaatst.”

Dan moet wel duidelijk zijn waar er plek is. Daar schort het nogal eens aan omdat zorginstellingen zoals ziekenhuizen zelf niet altijd de juiste cijfers doorgeven.

“Dat is na de blijvende extra capaciteit en de spreiding het derde punt om de toekomstige covid-zorg op te vangen. De informatie-uitwisseling moet beter. In het verleden hadden zorgverlenende instanties niet scherp hoe druk het was in de eigen instelling. Zeker als de vraag naar bedden in golven komt, volstaat dat niet. Je moet goed overzicht hebben waar in Nederland het druk is en waar bedden vrij zijn. Daar moet je een goed ict-systeem voor hebben. In de eerste golf werkten we met een soort proefversie. Dat is nu doorontwikkeld. Straks kun je realtime zien waar bedden vrij zijn. Dat gaat echt helpen.

“Wat ook gaat helpen is dat in de regio’s plannen zijn gemaakt over hoe zorgorganisaties elkaar kunnen helpen. Stel, een verpleeghuis loopt tegen haar grenzen aan. Wat is dan de beste oplossing? Misschien kan een patiënt naar een ziekenhuis, of met een andere vorm van ondersteuning thuisblijven, of naar een andere regio worden verplaatst. We kijken dus niet alleen naar ziekenhuizen, maar naar de gehele sector, van wijkverpleging, tot verpleeghuis, ggz, gehandicaptenzorg, GGD en huisartsenposten.”

Lees ook:

Diederik Gommers: ‘De ic’s liggen nog altijd overvol. Dat voelt niet goed’

Diederik Gommers is de hoeder van de ic’s. Als de bedden schaars worden, staat hij op. Als zijn mensen een vaccin willen, is Gommers op tv. Dat levert kritiek op, maar die wuift Gommers weg. ‘Mijn rol is om bij alles de vraag te stellen: wat betekent dit voor de ic’s in Nederland?’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden