Zorgkosten

Er gaat een recordbedrag naar de zorg. Zuigt de zorg de economie leeg?

Beeld ANP

Volgend jaar gaat meer dan 10 procent van alles wat we met elkaar verdienen naar de zorg. Een record.

Een van de grote politieke vraagstukken van het afgelopen decennium was: hoe houden we de zorgkosten in de hand? Dat de kosten stijgen, is onvermijdelijk omdat er meer ouderen bij komen en er medisch gezien meer mogelijk is. Gematigde uitgavengroei was de ambitie van diverse kabinetten. Is het grote vraagstuk adequaat aangepakt?

Een overzicht van zorgcijfers, gepubliceerd door het economisch bureau van ING, laat zien dat volgend jaar 10,6 procent van het bruto binnenlands product (bbp) naar de zorgsector gaat. Zoveel was het nog nooit. Ook laat het zien dat de zorguitgaven dit jaar ongeveer net zo hoog zijn als in 2010. Macro-economisch gezien is het dus prima gelukt de uitgavengroei te beperken.

Let wel, dat is gelukt door het bedrag af te zetten tegen het bruto binnenlands product (bbp). Als de zorguitgaven met 2 procent stijgen maar de economie nog harder groeit, wordt het deel dat naar de zorg gaat relatief kleiner. Over het algemeen is te zien dat bij een stagnerende economie de zorgkosten als deel van het bbp stijgen, en bij een bloeiende economie de uitgaven dalen. Tot dit jaar. De economie groeit, maar de kosten stijgen nog harder. Dat komt onder meer door de investeringen in de verpleeghuizen. Die werken ook volgend jaar nog door.

Daling op ranglijst

Internationaal gezien behoorde Nederland altijd tot landen met de hoogste uitgaven aan zorg. Omdat andere landen er minder goed in slaagden de uitgaven als deel van de economie te beperken, daalde Nederland op de ranglijst van de rijkelandenclub Oeso van de zevende plek in 2014 naar de twaalfde positie in 2018.

Kortom, het vraagstuk van de kostenbeheersing is macro-economisch uitstekend aangepakt. Maar kom met zo’n conclusie niet aan bij de medewerkers in de zorg. Zij zien wat de cijfers in werkelijkheid betekenen. Zoals slechte zorgkwaliteit en te weinig personeel in verpleeghuizen, patiëntenstops in ziekenhuizen en toenemende wachtlijsten.

Edse Dantuma, sectoreconoom bij ING, zegt dat de wachttijden de toegankelijkheid van de zorg hier en daar onder druk zetten. Zo moet één op de vijf patiënten langer dan gewenst wachten op een diagnose of behandeling in een ziekenhuis en op de wachtlijst voor verpleeghuizen staan 30 procent meer ouderen dan vorig jaar. Alleen de wachttijden in de ggz namen iets af.

Niet meer groeien

Knelpunten ziet Dantuma vooral bij de ziekenhuizen. De afspraak is dat het in 2022 uit moet zijn met de groei aan behandelingen. “Terwijl de vraag naar zorg wel stijgt. Die moet worden opgevangen door huisartsen, thuiszorg en digitale middelen. Maar dat gaat niet zo hard dat de vraag naar nul gaat.”

Dus moeten sommige ziekenhuizen overgaan tot patiëntenstops, omdat ze al te veel behandelingen bij de verzekeraar hebben gedeclareerd en ontstaan er wachtlijsten. Ook door het gebrek aan personeel. De operatiekamers zijn er wel, maar specialistisch verplegend personeel is schaars. Toch neemt het aantal Nederlanders dat in de zorg werkt wel toe, van bijna 1,4 miljoen in 2010 naar 1,5 volgend jaar. ING verwacht dat de ergste personeelskrapte voorbij is. Vanaf volgend jaar zal er meer personeel beschikbaar zijn.

Lees ook:

Harde keuzes zijn nodig om de kostenstijging in de zorg te stoppen

De kosten van de zorg stijgen, vooral die van ziekenhuizen. Dat is nadrukkelijk niet de bedoeling, zo is afgesproken tussen overheid en ziekenhuizen.Maar is die afspraak wel haalbaar?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden