Zorg

Energieprijs en inflatie nekken ziekenhuizen, financiële nood dreigt

Coronagolf die op het ziekenhuis afkomt Beeld Suzan Hijink
Coronagolf die op het ziekenhuis afkomtBeeld Suzan Hijink

De ziekenhuiszorg loopt spaak. Ziekenhuizen kunnen de toegenomen zorgvraag en de hogere kosten niet meer aan. Vooral de kleinere komen erdoor in problemen.

Jeroen den Blijker

Personeelsgebrek, de enorme inflatie en nu ook nog de gestegen energieprijs. De ziekenhuizen konden de door corona uitgestelde zorg al nauwelijks wegwerken, nu krijgen ze het helemaal lastig. Voor elf ziekenhuizen dreigen serieuze financiële tekorten – voor zover ze al niet in het rood zitten en werken aan een reddingsplan.

Ook aan extra zorg komen de ziekenhuizen nauwelijks toe, vooral door personeelsgebrek. Volgens accountantsbureau BDO, dat de jaarrekening 2021 van de 63 algemene ziekenhuizen analyseerde en vergeleek, geldt dat inmiddels voor tien procent van de extra zorgvraag.

De patiënt moet daardoor steeds vaker achteraan in de rij aansluiten, de ziekenhuissector loopt zo miljarden aan omzet mis in financieel onzekere tijden. Terwijl zich inmiddels ook al een nieuwe coronagolf heeft aangediend.

Lokale en regionale ziekenhuizen

Het somberst is het financiële vooruitzicht van kleine en middelgrote, lokale en regionale ziekenhuizen. Vooral die met een jaaromzet tot 100 miljoen euro zagen in 2021 wat onderaan de streep overblijft, dalen. Veel van deze kleine ziekenhuizen hebben bovendien de laatste jaren te weinig reserves kunnen aanleggen om krappe tijden te doorstaan. “Zonder de coronasteun van de afgelopen jaren had sowieso een aantal ervan faillissement moeten aanvragen”, zegt Vincent Eversdijk, zorgexpert van BDO.

Hij benadrukt dat, nu die steun wordt afgebouwd, de structurele financiële problemen van de ziekenhuisinstellingen naar voren komen, zoals een ongezond laag rendement en structureel gebrek aan investeringen.

null Beeld

De ziekenhuizen zetten samen in 2021 weliswaar ruim 20 miljard euro om, maar het rendement was slechts 1,7 procent. Dat geld zal dit en komend jaar snel verdampen, voorspelt Eversdijks collega Mike Tagage. “Bij een omzet van 100 miljoen euro houdt het ziekenhuis dus maar 1,7 miljoen over. Enorm weinig geld als je geconfronteerd wordt met inflatiepercentages van 17 procent.”

Op het lijstje van elf zwakke ziekenhuizen die volgens BDO een financiële onvoldoende scoorden in 2021, staan lokale maar ook regionale ziekenhuizen. Enkele daarvan hebben inmiddels orde op zaken gesteld, zoals het Ziekenhuis Bernhoven in Uden en het Ikazia in Rotterdam.

Tijdelijke sluiting spoedeisende hulp

Bij het Zoetermeerse Langeland Ziekenhuis verloopt dat moeizaam. Langeland moest eerder dit jaar noodgedwongen de afdeling spoedeisende hulp tijdelijk sluiten, officieel omdat het de bezetting niet rond kreeg. Langeland wil fuseren met het Haagse HagaZiekenhuis, maar het Waarborgfonds voor de Zorgsector zou een daarvoor benodigde lening weigeren. Het HagaZiekenhuis scoort ook een onvoldoende in het BDO-onderzoek.

In het verleden vielen geregeld ziekenhuizen om. In 2018 nog het MC Slotervaart en MC IJsselmeerziekenhuizen, in 2013 het Ruwaard van Putten Ziekenhuis in Spijkenisse. Maar zo’n faillissement is ingrijpend en vaak wordt, onder andere door zorgverzekeraars, alles op alles gezet om een faillissement te voorkomen.

Vooral de kleinere ziekenhuizen worden extra hard geraakt door personeelskrapte. Ze zijn relatief veel geld kwijt aan zzp’ers en tijdelijk gedetacheerd personeel. Waarom dat zo zwaar drukt, kan BDO niet verklaren. De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen maakt zich in ieder geval grote zorgen over de continuïteit van de zorg in veel ziekenhuizen, zegt de vereniging in een reactie. “Het is een stapeling van gebeurtenissen zoals inflatie en explosieve energiekosten. Het maakt ziekenhuisbestuurders erg bezorgd. We roepen de politiek op om ons de komende jaren te ondersteunen.”

Winnaars en verliezers van de stresstest

BDO onderwierp ziekenhuizen aan een financiële stresstest over 2021. Daar bij kwamen het Martini ziekenhuis (Groningen), Catharina Ziekenhuis (Eindhoven) en Elkerliek Ziekenhuis (Helmond) uit als nummers één, twee en drie.

De laagste 11 van de 63 onderzochte ziekenhuisinstellingen scoorden onvoldoende, aflopende reeks: Gelre Ziekenhuizen (Apeldoorn/Zutphen), SJG Weert (Weert) HagaZiekenhuis (Den Haag), Ziekenhuis Rivierenland (Tiel), Tjongerschans Ziekenhuis (Heerenveen), Ziekenhuis Amstelland (Amstelveen), Ziekenhuis Bernhoven (Uden), Saxenburgh Groep (Hardenberg), Zaans Medisch Centrum (Zaandam), Langeland Ziekenhuis (Zoetermeer).

Lees ook:

‘Zorg wordt schaars, wen daar maar aan.’ Die boodschap durft de politiek niet aan, stelt ziekenhuisbaas Bart Berden

De zorg moet voor alle Nederlanders op rantsoen, zegt Bart Berden. Dat is de harde waarheiddie hij mist in het zorgakkoord.

Dit is hoe het uitgelekte zorgakkoord wil zorgen dat we minder vaak naar de dokter gaan

Kun je over een paar jaar met een medische vraag nog bij een huisarts of specialist terecht? Minder vaak dan nu, zo blijkt uit de voornemens in het uitgelekte zorgakkoord.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden