InterviewViroloog Bernard van der Zeijst

Een nog besmettelijker variant. En nu? Drie antwoorden

null Beeld ANP
Beeld ANP

In september dook voor het eerst de mutatie VUI-202012/01 op, de variant van het coronavirus dat nu zo huishoudt in Groot-Brittannië. Drie vragen aan viroloog Bernard van der Zeijst over de gevolgen.

Virussen muteren altijd. Eerder was al een mutatie te zien in Denemarken, bij de nertsenfokkers. In Zuid-Afrika is sinds kort een mutatie actief die het, meer dan de heersende variant, heeft voorzien op jongeren. De variant die veel in Groot-Brittannië voorkomt is besmettelijker. Volgens de Britse premier Boris Johnson zelfs 70 procent besmettelijker dan het virus dat al sinds februari in Nederland rondgaat.

Wat betekent dit voor de vaccinatiegraad die we moeten halen?

De vaccinatiegraad is het aantal personen dat ingeënt moet zijn om groepsimmuniteit te bereiken. Tot nu toe wordt uitgegaan van een vaccinatiegraad van rond de 60 procent. Maar de vaccinatiegraad is gekoppeld aan de besmettelijkheid van een ziekte, zegt viroloog Bernard van der Zeijst van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). “En dus moet de vaccinatiegraad omhoog.” 

Het bekende reproductiegetal, de R, geeft aan hoe besmettelijk een virus is. De R0 is de mate van besmettelijkheid zonder maatregelen. Zeg maar de oorspronkelijk besmettelijkheid. Bij corona is deze 2,3. Dat wil zeggen: zonder maatregelen besmet ieder geïnfecteerd persoon 2,3 nieuwe personen. 

Als de nieuwe variant de huidige verdringt, stijgt de R0. “Bij een R0 van 3, 4 of 5 horen respectievelijk vaccinatiegraden van 67, 75 en 80 procent”, stelt Van der Zeijst. Als de nieuwe variant inderdaad 70 procent besmettelijker is, zou de R0 uitkomen op 4. ”Maar wat belangrijker is, is dat je de kwetsbare populatie beschermt. Dan je sommige maatregelen moet loslaten omdat de rest zelden ziek wordt, of niet ernstig ziek. Als de zestig-plussers zijn gevaccineerd, dat zijn ongeveer 5,5 miljoen mensen, heb je naar mijn inschatting het ergste achter de rug,”

Heeft nieuwe variant stevig voet op Nederlandse bodem?

Er is pas één geval ontdekt. Maar hoeveel mensen in Nederland besmet zijn met de nieuwe variant, is niet bekend. Bij testen voeren laboratoria niet standaard een onderzoek uit om te zien welke variant van het virus voor een positieve uitslag zorgen. 

“In Groot-Brittannië zie je dat het percentage positieve testen met de nieuwe variant sterk is toegenomen”, zegt Van der Zeijst. “Dat betekent dat de mutatie een evolutionair voordeel heeft. Door dat evolutionaire voordeel zal het ook hier toenemen. Viruspopulaties zijn altijd mengsels van vele verschillende mutanten. Degene met de meeste voordelen, krijgt de overhand.” Dat is vooral terug te zien in Londen, waar de mutant goed is voor 62 procent van de besmettingen.

Wat zijn de consequenties voor het beleid?

Hoe hoger de besmettelijkheid van een virus, des te minder contact je moet hebben om de R onder de 1 te houden, aldus Van der Zeijst. “Als je met een R0 van 2,3 voldoende maatregelen neemt, kom je onder de 1 uit. Maar als de nieuwe variant echt doorbreekt, is de uitgangspositie slechter en moet je meer doen om onder de 1 te komen. Je kunt wel blijven sturen op de huidige aantallen ziekenhuisopnames, alleen zul je daarvoor harder op de rem moeten trappen. Bij een hogere besmettelijkheid, is het belangrijk het aantal contacten te verminderen. Bij de huidige stijging weten we niet in hoeverre dat komt omdat mensen zich niet aan de regels houden.”

“Wat kan meespelen is dat de nieuwe variant hier al op sommige plekken rondwaart. Er zijn nog veel onzekerheden rond de mutatie, maar een tegenvaller is het wel.”

Lees ook:

Een virusvariant die 70 procent besmettelijker is: dat betekent nog al wat

De Britse variant van het coronavirus is in Nederland opgedoken. Dat kan grote gevolgen hebben. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden