Het ConsultKou

Een duik nemen in koud water, is dat verstandig?

De één moet er niet aan denken, de ander kan niet zonder: dompelen in koud water. Is dat verstandig?

Een koude douche, een ijsbad, of een duik in winters water, sommigen zweren erbij. Ze voelen zich er fitter door, de kou zou gezond zijn of het zou het herstel na een inspannende sportwedstrijd bevorderen. Anderen doken een maand geleden zee in voor de nieuwjaarsduik en snotteren nu nog na. Is zo’n duik in extreem koud water goed voor je of kan je beter kiezen voor een warm bad?

Wie niets gewend is, moet niet te ­gehaast kopje onder gaan, zegt Wouter van Marken Lichtenbelt, hoogleraar ecologische energetica en gezondheid aan de universiteit van Maastricht. “Rustig beginnen is verstandig. Maar in het algemeen zou regelmatige blootstelling aan kou gezond kunnen zijn. Hartpatiënten of mensen die twijfelen over hun gezondheid raad ik plotselinge of extreme temperatuurveranderingen af, maar een gezond en fit persoon moet een nieuwjaarsduik aankunnen.”

Bovendien levert die korte onderdompeling in extreem koud water waarschijnlijk wel wat voordelen op. “Er is weinig onderzoek naar gedaan, maar ik denk dat een snelle duik gunstig kan zijn voor de huiddoorbloeding”, zegt Van Marken Lichtenbelt.

De schrikreactie die je voelt bij een onderdompeling in koud water wordt snel minder heftig als je gewend raakt aan milde of extreme kou. “Bij de eerste duik in koud water, adem je uit een ­reflex diep in, maar het onderdrukken van die reflex is trainbaar”, legt de hoogleraar uit.

Een douche op lage temperatuur heeft volgens hem hetzelfde effect, maar in mindere mate, omdat de duiker door meer water wordt omringd dan degene die doucht. “Verder voelen veel mensen zich gewoon erg aangenaam als zij gewend zijn aan koud douchen.”

 Af en toe een ijskoude douche nemen

Ook wie zich langer en vaker aan kou blootstelt, plukt daar de vruchten van. Volgens Van Marken Lichtenbelt beïnvloedt dat het hart- en vaatstelsel positief. “En het is goed voor de metabole gezondheid. De stofwisseling verbetert: het lichaam gaat suikers bijvoorbeeld veel beter verwerken.”

Topsporters gaan nog een stap verder dan een duik in koud water. Zij gaan na een wedstrijd in een ijsbad liggen of doen aan zogenaamde cryotherapie, waarbij zij een paar minuten in een heel koude kamer zitten. “Voor het spierherstel is dat aantoonbaar goed, maar voor de algemene gezondheid is dat weer niet bewezen. Toch lijkt het ook geen schade op te leveren.”

Niet alleen een milde of extreem koude omgeving bevordert de gezondheid, ook warmte is goed voor het ­lichaam. De hoogleraar denkt dat ‘temperatuurtraining’ een positief effect kan hebben op de gezondheid. “Er is nu nog weinig over bekend, maar we ­weten dat zowel kou- als warmtegewenning gunstige metabole effecten heeft, hoewel dat via verschillende ­mechanismen in het lijf lijkt te gaan. Het gaat niet om de precieze temperatuur, maar door de afwisseling van hitte en kou wordt het lichaam aan het werk gezet, een beetje zoals bij een sporttraining. Dat lijkt gunstig te zijn voor de stofwisseling.”

Wie al die kou helemaal niet ziet zitten, hoeft zich gelukkig geen zorgen te maken over zijn gezondheid en kan ­deze tips voor lief nemen. Als je van ­varen houdt, raadt de hoogleraar wel aan af en toe een ijskoude douche te nemen, om de schrikreactie bij overboord vallen te verminderen. “Drenkelingen hebben vaak zo’n heftige schrikreactie dat zij meteen een grote teug water inslikken, en dat helpt natuurlijk niet.”

In Het Consult beantwoorden experts wekelijks gezondheidsvragen van lezers. Ook een gezondheidsvraag? Stuur een mailtje naar gezondheid@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden