null Beeld

ColumnBert Keizer

Een berisping voor een ouderenarts in een zwaar onderbezet verpleeghuis? Waar blijft het tuchtrecht voor falende managers?

Bert Keizer

Helaas vandaag een zucht over verpleeghuiszorg. Het komt door een tuchtzaak waarover werd bericht in Medisch Contact van 14 oktober. Mevrouw F. was opgenomen ‘in een woongroep voor ouderen met psychogeriatrische problematiek’. Fantastische eufemistiek, maar in gewoon Nederlands: ze was dement en zat in een verpleeghuis. Mevrouw was roeperig, lastig en somber. Ze werd depressief bevonden en kreeg daar medicatie voor. Ze viel, kreeg een blaasontsteking, werd nog verwarder, medicatie hielp niet, ze viel weer, brak haar heup, ging naar het ziekenhuis, kwam terug met een wond, viel uit bed, wond infecteerde, werd zieker, ging weer naar het ziekenhuis. En overleed. Deze trieste maar niet ongewone volgorde van gebeurtenissen speelde zich af tussen oktober 2018 en februari 2019.

De familie verweet de arts nalatig handelen. Ik schrijf het te grof op. In feite was de aanklacht zeer gedetailleerd. De details in een tuchtzaak zijn niet onbelangrijk, integendeel, maar als ik u die ga geven dan heb ik de hele krant van vandaag nodig. Waar het mij om gaat is de uitspraak van twee tuchtcolleges. Binnen het medisch tuchtrecht gaat een klacht eerst naar het Regionale college. Hoger beroep is mogelijk bij het Centraal Tuchtcollege. Een tuchtcollege bestaat uit juristen en artsen. De artsen zijn beroepsgenoten, dat wil zeggen: een specialist ouderengeneeskunde wordt beoordeeld door specialisten ouderengeneeskunde.

De organisatie was een puinhoop

U moet mij geloven als ik zeg dat de arts in deze zaak, in mijn ogen althans, niet nalatig is geweest, zeker niet als je de omstandigheden waaronder zij moest werken in ogenschouw neemt. En daar begint het gelazer. Zij noemt die omstandigheden. Zij was als enige specialist ouderengeneeskunde verantwoordelijk voor vierhonderd patiënten verdeeld over vier locaties. Een onhoudbare toestand die was ontstaan omdat twee specialisten ouderengeneeskunde de organisatie hadden verlaten omdat zij, u raadde het al, de toestand daar onhoudbaar achtten.

De aangeklaagde arts was een zzp’er en werkte slechts een paar maanden op dit zinkende schip. Het regionale tuchtcollege verwijt haar dat ze ‘de regie en controle over de behandeling van de patiënte heeft gemist en dat veelal sprake lijkt te zijn van ad hoc beslissingen in plaats van een doordacht beleid.’ Dat de organisatie een puinhoop was mag volgens het tuchtcollege niet worden aangevoerd, want dan had ze er maar niet moeten blijven werken. Het college zit er niet mee dat er dan geen enkele arts meer is voor deze mensen. Zij kreeg een berisping, een zware sanctie.

De protocollen zijn zinloos papier als er te weinig verzorgenden zijn

Op naar het Centraal Tuchtcollege. Die vonden dat het Regionaal college de arts ten onrechte verweet dat ze in de puinhoop was blijven werken, want ze had echt haar best gedaan om de organisatie te verbeteren. En toch handhaafden ze de berisping, want zij oordeelden dat ‘de specialist ouderengeneeskunde wat patiënte betreft onvoldoende invulling heeft gegeven aan haar rol als regiebehandelaar.’ Dat ‘regiebehandelaar’ is vrees ik managerjargon voor ‘dokter’. Zij verwijten haar het niet in gang zetten van protocollen rond valincidenten, depressie en delier. Die protocollen zijn zinloos papier in een organisatie waar te weinig verzorgenden van een te laag opleidingsniveau het werk moeten doen.

Waarmee we komen op de vraag wie er verantwoordelijk is voor de puinhoop waarbinnen deze arts trachtte te redden wat er te redden viel: het management. Er bestaat geen tuchtrecht voor managers in non-profitorganisaties. In organisaties met winstoogmerk is dat niet nodig: een puinhoop gaat daar vanzelf failliet. Maar in non-profit bestaat er geen sanctie op beroerd management. De mede-verantwoordelijken voor deze ellende stonden niet terecht in een aanpalende zaal voor hún tuchtrechter, want die is er niet.

U had misschien gehoopt dat er veel zou veranderen in de verpleeghuiswereld na het geweldige optreden van Hugo Borst en Carin Gaemers. ‘Kamer schaart zich anoniem achter zorgmanifest Hugo Borst’ kopte het AD. En er veranderde niets. Het opleidingsniveau van verzorgenden blijft beroerd, maar er is nu ook nog een ernstig tekort aan artsen, dat lees je in deze casus. Welke jonge dokter wil gaan werken in een sfeer waarin je overbelast wordt en ondanks je prijzenswaardige inzet voor de tuchtrechter kunt belanden? Een tuchtrechter die de arts vervolgens om de oren slaat met protocollen die prullaria zijn als de organisatie niet op orde is.

Bert Keizer is filosoof en arts bij het Expertisecentrum Euthanasie. Voor Trouw schrijft hij wekelijks een column over zorg, filosofie, en de raakvlakken daartussen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden