Britse variant

Dit weten we (niet) over het gevaar van coronamutant E484K

null Beeld EPA
Beeld EPA

Bij het RIVM leven zorgen over een nieuwe mutant in de Britse variant. Wat zijn de gevolgen?

De Britse variant heeft zichzelf een nieuwe mutatie cadeau gedaan. Eentje waardoor hij beter in staat is te ontsnappen aan antistoffen in ons lichaam. Het RIVM waarschuwde dinsdag voor E484K, een ‘zorgelijke’ mutatie in de Britse variant. Als het virus beter in staat is zichzelf te wapenen tegen antistoffen, heeft dat invloed op de ontwikkeling van de pandemie.

E484K is geen onbekende. Deze verandering in het spike-eiwit komt ook al voor in de Braziliaanse en Zuid-Afrikaanse variant en staat bekend als de ‘ontsnappingsmutatie’. Dat juist zo’n mutatie optreedt bij varianten die al besmettelijker zijn, leidt niet alleen bij het RIVM tot zorgen. Behalve dat vaccins wellicht minder effectief zijn, vergroot het ook de kans op herbesmettingen, stellen wetenschappers.

Patiënten met de Britse variant, die zonder E484K, zijn over het algemeen iets zieker. Ook de kans op overlijden is hoger. Of de nieuwe mutant in het Britse virus nog zieker maakt, is niet bekend. 

Mindere werkzaamheid

De hamvraag is echter: werken de vaccins nog wel? Het effect van de nieuwe mutant is bestudeerd door Johnson & Johnson en Novavax. Zij hadden proeven lopen in Zuid-Afrika, waar E484K al langer voorkomt. Dat is waarschijnlijk ook de reden waarom de resultaten uit Zuid-Afrika minder goed waren dan in andere landen. Novavax bijvoorbeeld haalde in het Verenigd Koninkrijk, waar de nieuwe mutant toen nog niet aanwezig was, een werkzaamheid van 89 procent. In Zuid-Afrika was dat 60 procent.

Toch zijn er ook bemoedigende cijfers. De proef van Novavax in Zuid-Afrika was te klein om iets te kunnen zeggen over het voorkomen van ernstige Covid-19, maar die van Johnson & Johnson was wel groot genoeg. Het aantal patiënten met ernstige ziekteverschijnselen daalde met 85 procent na een prik met het Johnsonvaccin; 28 dagen na de inenting werd zelfs geen enkele deelnemer aan de proeven opgenomen in het ziekenhuis.

Deze cijfers zijn zeker zo belangrijk als die over de werkzaamheid. Vaccins zijn er namelijk niet alleen om besmetting tegen te gaan, of de besmettelijkheid te verminderen, maar ook om ernstige ziekte te voorkomen. Hier spelen de geheugencellen en de ‘killer’ T-cellen een belangrijke rol. E484K mag dan een list hebben gevonden om antistoffen te ontwijken, deze stoffen zijn niet meer dan de eerste defensieve horde. De antistoffen worden aangemaakt na besmetting, maar verdwijnen na verloop van tijd weer. Dringt het virus opnieuw binnen, dan weten de geheugencellen en T-cellen de vijand direct te lokaliseren en onschadelijk te maken. Dat lijkt ook te gebeuren met varianten die de mutatie E484K hebben, zo blijkt uit de proeven in Zuid-Afrika.

Lange weg

Nieuwe mutaties van het coronavirus suggereren wel dat uitroeien van het coronavirus nog lang kan duren, als dat al mogelijk is. Dat is iets anders dan beweren dat de anderhalve metersamenleving met bijbehorende lockdowns blijvertjes zijn. Farmaceuten zullen geregeld hun vaccins moeten aanpassen, waar zij nu ook al mee bezig zijn. Vooral met de technieken waar Pfizer en Moderna mee werken kan dat snel: binnen een half jaar, misschien zelfs sneller. Daarmee zal het coronavirus overeenkomsten gaan vertonen met griep. Elk jaar zullen er mensen aan overlijden, zoals bij de griep, maar met vaccins en natuurlijke immuniteit zal Covid-19 voor veel minder ziekenhuisopnames zorgen.

Lees ook:

Hoe kan het aantal besmettingen dalen met de superbesmettelijke Britse variant in opkomst?

De Britse variant van Sars-Cov-2 rukt zo snel op dat die nu al goed is voor twee derde van het aantal besmettingen, schat het RIVM. En we weten dat die variant veel besmettelijker is dan de oude. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden