Gehandicaptenzorg

Deze zorginstelling worstelt: hoe leg je quarantaine uit aan wie corona niet begrijpt?

Zorginstelling 's Heeren Loo vangt bewoners met corona op in een corona-unit in Ermelo. Bewoner Jack Vink praat met een verzorgende in de gemeenschappelijke keuken. Beeld Bram Petraeus
Zorginstelling 's Heeren Loo vangt bewoners met corona op in een corona-unit in Ermelo. Bewoner Jack Vink praat met een verzorgende in de gemeenschappelijke keuken.Beeld Bram Petraeus

De gehandicaptenzorg worstelt met corona, zien ze in zorginstelling ’s Heeren Loo op de Veluwe. Hoe zorg je dat cliënten die er niets van begrijpen zich aan de regels houden?

Jack Vink heeft zijn spullen al ingepakt. Na meer dan een week op de corona-unit van zorginstelling ‘s Heeren Loo in Ermelo, staat hij op het punt om terug te gaan naar zijn oude woongroep. Net als drie huisgenoten, die ook genezen zijn. Ze lopen onrustig door de woonkamer, en maken grapjes met de medewerkers. Dat die van top tot teen in zijn ingepakt, vormt geen barrière.

“Toen ik net aankwam, moest ik wel wennen. Ik stond hier huilend op de gang”, vertelt Vink, een man met een lichte verstandelijke beperking, die normaal op een andere locatie van ‘s Heeren Loo woont. Uiteindelijk vertrekt hij met spijt. “Het is hier rustig. Ik heb hier veel minder last van kronkels in mijn hoofd.”

De gehandicaptenzorg krijgt weinig media-aandacht, maar worstelt met pittige dilemma’s. Dat vertellen medewerkers van ‘s Heeren Loo, een organisatie met 699 locaties, waaronder zes grotere woon-zorgparken verspreid over het land.

Angst, frustratie en complex gedrag

Het overgrote deel van de 14.000 cliënten kan zich bijvoorbeeld niet houden aan de anderhalve meter. Vaak begrijpen ze niet wat corona is. Een coronatest is lastig af te nemen, zeker als een bewoner het al eens heeft meegemaakt. “Ga maar eens met een kleuter naar de teststraat”, zegt Rianne van Eijk, die als regiodirecteur over het park in Ermelo gaat. De epidemie en alle maatregelen leiden volgens haar bij cliënten tot “meer angst, frustratie en complex gedrag. Ja, ook agressie.”

Vorige week waren binnen heel ‘s Heeren Loo 136 bewoners besmet, 89 zaten in quarantaine in afwachting van een testuitslag. Van de 17.000 medewerkers waren er 192 besmet, en 99 wachtten thuis op hun uitslag. ‘s Heeren Loo heeft nu op drie plekken corona-units, waar ook bewoners van andere locaties en van collega-instellingen worden opgevangen. 

Verzorgende Joey Venema stapt over de dikke rode streep die de overgang naar het besmette deel van de unit markeert. Hij draagt een schort, handschoenen en een masker van het type FFP2 (dat het beste beschermt, maar ook het ademen zwaar maakt). Op zijn spatscherm zit een kleine sticker met de tekst ‘lulletje rozenwater’. Venema lacht. “Dat hebben de bewoners erop geplakt bij het knutselen.”

In deze en de naastgelegen corona-woning zitten in totaal 11 cliënten. Er is plek voor 24. Binnen hebben bewoners veel bewegingsvrijheid. Er staat een bruine lederen zithoek met een tv, er is een keukentje en een afgesloten tuintje. Er zijn spelletjes. Eerder deze week hebben de bewoners en medewerkers samen muffins gebakken.

Ernstig zieke patiënten

Maar in de slaapkamers in de gang achter de woonkamer zorgen Venema en zijn collega’s soms voor ernstig zieke patiënten. Omdat het ziekenhuis patiënten met een beperking vaak niet goed opvangt, gaan zij er pas heen als een behandeling op de intensive care nodig en zinvol is. De medewerkers van de corona-unit hebben apparatuur om mensen extra zuurstof te geven, maar verzachten ook het lijden van stervende cliënten. Tijdens de eerste golf zijn hier elf mensen overleden. “Het ene moment geef je palliatieve zorg. Het volgende moment zit je op eerste kerstdag K3-filmpjes te kijken met een 8-jarige”, vat Venema samen.

“Toen ik naar deze unit ging maakte ik het sterven mee van drie cliënten die ik goed kende, met wie ik nog op vakantie was geweest”, zegt Venema. “Toen ik zag hoe nummer vier hier werd weggedragen, zat ik er even doorheen.” Hoe hij daarmee omging? “Er kwam meteen een zwaar zieke patiënt binnen, dus ik moest weer aan de slag.”

Ook buiten de corona-unit houdt het virus de medewerkers bezig. Op het moment dat een cliënt besmet blijkt, heeft het virus zich vaak binnen zijn huis al verspreid. Regelmatig blijkt ook een groot deel van het vaste team van zorgmedewerkers besmet, ondanks de voorzorgsmaatregelen die in de hele instelling gelden. “Medewerkers dragen een mondkapje, maar sommige bewoners begrijpen dat niet en trekken het af”, zegt regiodirecteur Van Eijk.

Omhelzingen voorkomen

En wat te doen met bewoners die behoefte hebben aan een knuffel, of die op schoot kruipen? Medewerkers proberen omhelzingen te voorkomen, maar dat lukt niet bij alle cliënten.

Van Eijk heeft door de besmettingen grote moeite de roosters rond te krijgen. “Voor de kerst vielen drie teams bijna compleet uit”, zegt ze. “Eigenlijk wist niemand hier of hij met kerst vrij zou zijn of niet. Medewerkers moeten vaak hun diensten aanpassen, dat is erg belastend. Zij raken zwaar vermoeid.”

Maar het park afgrendelen om besmettingen te voorkomen, zoals in het voorjaar: dat wil niemand nog. Bewoners mogen maximaal drie verschillende vaste bezoekers ontvangen. Sommigen gingen ook naar hun familie voor de feestdagen, vaak met de afspraak dat hun naasten de anderhalve meter zoveel mogelijk in acht nemen. Van Eijk: “Maar je weet gewoon dat sommige ouders beginnen met knuffelen zodra ze de hoek om zijn. Ik heb daar ook alle begrip voor.”

Corona in de gehandicaptenzorg

Het aantal sterfgevallen in de zorg voor mensen met een beperking wordt door corona wordt pas sinds september gestructureerd bijgehouden, al zijn de cijfers mogelijk niet compleet. Sindsdien zijn bijna 60 bewoners verleden. In de eerste golf zijn volgens de medische nieuwssite Skipr naar schatting 220 bewoners van gehandicapteninstellingen overleden. Landelijk krijgen dagelijks rond de 30 bewoners een positieve testuitslag.

Lees ook:

Gehandicapte kinderen in de knel door corona. ‘Wij worden behoorlijk vergeten’

De coronacrisis trekt een zware wissel op gezinnen met gehandicapte kinderen. Sommige ouders hebben kun kind al weken niet gezien, of zijn aan huis gekluisterd vanwege de gezondheidsrisico’s. ‘Ze zitten driedubbel en dwars klem.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden