Vaccinatie

Deense vaccinatiestop is nieuwe smet op de reputatie van AstraZeneca – maar is die terecht?

null Beeld AFP
Beeld AFP

Het Deense besluit om inenting met het AstraZeneca-vaccin tijdelijk te stoppen roept veel vragen op. De Europese medicijnwaakhond ziet geen risico. Hoe dan ook is dit een nieuwe kras op de reputatie van het vaccin.

Denemarken stopt voorlopig met vaccinatie tegen het coronavirus met het vaccin van AstraZeneca. Dat heeft volgens de autoriteiten te maken met mogelijke bijwerkingen. De Denen zeggen dat er herhaaldelijk melding zou zijn gemaakt van bloedstolsels bij mensen die waren ingeënt met het middel.

Of die meldingen reden zijn tot zorg, is nog zeer de vraag. Het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) meldde woensdag nog dat er tot nu toe maar 30 gevallen van bloedstolling zijn gemeld op 5 miljoen inentingen. Bij de vaccinatie van grote groepen mensen treden altijd gezondheidsproblemen op, en mogelijk hadden die zich ook zonder vaccin voorgedaan. Volgens het EMA is het aantal van 30 ongeveer wat je ook zonder vaccinatie zou verwachten voor een groep van deze omvang. Het EMA ziet daarom geen aanwijzingen voor een verband met vaccinatie.

Ook volgens het Nederlandse College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) komen de gemelde gevallen van trombose hoogstwaarschijnlijk niet door het vaccin. “Trombose en longembolie zijn géén bekende bijwerkingen van het vaccin”, laat het CBG weten. “Wanneer grote groepen worden gevaccineerd zoals nu het geval is, dan kun je dergelijke meldingen verwachten.” Minister Hugo de Jonge liet donderdagmiddag weten dat Nederland doorgaat met het inenten met het middel van AstraZeneca.

De Deense minister van volksgezondheid benadrukt op Twitter dat het nog te vroeg is om met zekerheid te zeggen dat er sprake is van een verband tussen de stolsels en het vaccin. Dat wordt volgens de bewindsman onderzocht. Hij noemt het stopzetten van de vaccinatie een voorzorgsmaatregel.

Ook IJsland en Noorwegen staakten donderdag inentingen met AstraZeneca. Italië zegt een specifieke partij vaccins tijdelijk niet te gebruiken. Een dag eerder stopten Oostenrijk, Luxemburg en de Baltische staten met vaccinaties afkomstig uit een specifieke partij van de farmaceut, vermoedelijk dezelfde, nadat een ingeënte vrouw uit Oostenrijk overleed aan een bloedstolling. Het EMA zei woensdag dat het vaccin daarvan waarschijnlijk niet de oorzaak was.

Het AstraZeneca-vaccin is goedgekeurd door het EMA en wordt ook gebruikt in Nederland, op dit moment vooral voor 60 tot en met 64-jarigen en volwassenen met het syndroom van Down en morbide obesitas.

Onvoldoende gegevens over de effectiviteit

Terecht of niet, het besluit van Denemarken is hoe dan ook niet goed voor de reputatie van het vaccin van AstraZeneca, die eerder al deuken opliep. Afgelopen najaar kwam de medicijnfabrikant naar buiten met het nieuws dat het vaccin een effectiviteit van 60 procent had, maar dat het met een speciale dosering 90 procent kon zijn. Die cijfers bleken achteraf niet erg hard. EMA hield het bij de bewezen effectiviteit van 60 procent.

Dat is op zich een goede score, maar viel tegen in vergelijking met die van de vaccins van Moderna en Pfizer/BioNTech, die boven de 90 procent liggen. Een tweede tegenvaller: er waren onvoldoende gegevens over de effectiviteit van AstraZeneca bij 55-plussers. Voor veel landen was dat reden om het in eerste instantie niet bij mensen ouder dan 65 te gebruiken.

Scepsis in Duitsland

Vooral in het Verenigd Koninkrijk zijn inmiddels veel mensen met AstraZeneca gevaccineerd. Daar bleek het vaccin wel degelijk effectief bij ouderen. In Nederland adviseerde de Gezondheidsraad vorige week om het vaccin ook voor oudere groepen te gaan gebruiken. Het ministerie van volksgezondheid beslist daar waarschijnlijk de komende dagen over. Bovendien bleek bij de Britten dat het vaccin in elk geval wél erg effectief is in het voorkomen van sterfgevallen en ziekenhuisopnames. Wie is ingeënt wordt soms nog wel ziek, maar wel minder ernstig.

Toch is de reputatie van AstraZeneca in Duitsland al zodanig beschadigd, dat veel Duitsers hun oproep om zich te vaccineren, links laten liggen. Zij wachten liever op een prik van Moderna of Pfizer. In Nederland lijkt de scepsis over AstraZeneca niet zo groot. Het stof dat Denemarken nu doet opwaaien, vormt een nieuwe kras op een brozer wordende reputatie, en zal de twijfelaars in Nederland in elk geval niet over de streep trekken.

Lees ook:

Waarom wantrouwen zoveel mensen de vaccins?

Nu er vaccins zijn, zijn er elders in Europa legio mensen die ze niet willen hebben. Een al langer sluimerend vaccinatiewantrouwen komt naar boven.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden