InterviewRuth Peetoom

‘De wachttijden in de ggz worden niet korter’, stelt de voorzitter van De Nederlandse ggz

 Niet iedereen met mentale klachten heeft behandeling nodig, vindt Ruth Peetoom. ‘Soms gaat het om: hoe deal je met het leven?’ Beeld Reyer Boxem
Niet iedereen met mentale klachten heeft behandeling nodig, vindt Ruth Peetoom. ‘Soms gaat het om: hoe deal je met het leven?’Beeld Reyer Boxem

Wie hoort wel in de ggz en wie niet? Daarover moet in tijden van schaarse zorg gepraat worden, vindt Ruth Peetoom, sinds september de voorzitter van De Nederlandse ggz.

Rianne Oosterom

De een stond op de brug boven de snelweg, de ander op het spoor. De kinderen van Ruth Peetoom, tiener of net tiener af, kregen de afgelopen coronaperiode alle drie te maken met zelfmoordpogingen van vrienden. Het deed haar als nieuwe voorzitter van zo’n honderd ggz-instellingen in Nederland, beseffen hoe serieus de klus is waar ze voor staat.

Uit de laatste cijfers blijkt dat de afgelopen periode 15 procent meer jeugdigen aanklopten voor hulp. Hulp die ze niet altijd op tijd krijgen. Al jaren kampt de ggz met te lange wachttijden, ook voor volwassenen. Peetoom zegt eerlijk: die wachttijden blijven voorlopig en worden niet korter.

U bent in het verleden dominee geweest en politica. Wat brengt u in de ggz?

“Een gevoelige plek voor de ggz heb ik allang, die dateert uit mijn predikantstijd. Ik had als dominee in Utrecht en Groningen heel veel met de psychiatrie te maken: met mensen met verschillende aandoeningen, of mensen die door een burn-out getroffen werden.

“Voor mij zijn mensen nooit hun ziekte en vallen ze daar niet mee samen. Ik heb gezien wat het met mensen kan doen en met hun omgeving. Hoe er met andere ogen naar ze wordt gekeken. Daarom ben ik erg gemotiveerd om de goede zorg voor deze mensen mogelijk te maken en de professionals in de sector de maximale support te geven.”

U dacht niet: een sector in crisis, moet ik dat wel doen?

“Marja van Bijsterveldt (net als Peetoom oud-CDA-voorzitter, red.) heeft mij ooit geleerd: voor gemak zijn we niet geboren. Dat is het adagium waarmee ik aan de slag ga.”

Gelijk naar het grootste pijnpunt dan maar: de wachtlijsten. U zegt: we kunnen die nu niet oplossen. Waarom niet?

“Die combinatie van meer mensen die een beroep op ons doen en niet genoeg professionals die hen kunnen helpen, levert grote problemen op. Ja, corona zwelt aan. Maar het probleem zit niet alleen in de ziekenhuizen, ook bij ons. Daarom luiden we de noodklok.”

Wat moeten mensen op de wachtlijst met deze boodschap?

“Het is een nare boodschap, maar het is gegeven de situatie een reële boodschap. Het is allerminst een vrijbrief om te zeggen: nou, dan moet de rest van de zorg het maar oplossen. Wij leunen niet achterover. Het ligt niet aan onze inzet, maar we ontkomen er niet aan om te zoeken naar andere manieren van samenwerken.”

Doen jullie zelf genoeg aan het verkorten van wachttijden?

“Wij werken met man en macht aan het tegengaan van wachttijden, met allerlei partners. We kijken of iemand bij een andere instelling sneller geholpen kan worden. We zetten in op preventie, die echt kan helpen om problemen die mensen ervaren niet te laten uitgroeien tot grote medische problemen.

“Tegelijk zien we een samenleving waarin allerlei problemen zich medisch vertalen. De oplossing ligt soms in een goede behandeling, soms in het oplossen van andere dingen: een dak boven je hoofd, schulden aanpakken, problemen in je gezin verhelpen. Dat helpt om mentale problemen te beperken.

“Daarom moet een ggz-professional zo snel mogelijk nadat iemand zich met klachten meldt bij de huisarts kijken wat diegene nodig heeft aan zorg. Dat moet het liefst morgen nog beleid worden. Mensen komen nu op een wachtlijst, zijn een hele tijd aan het wachten en horen dan: je hoort niet bij ons. Dat is ontzettend frustrerend.”

Betekent de schaars beschikbare zorg dat je aan de voorkant een strengere schifting moet maken?

“Ik vind wel dat we in bredere zin de discussie moeten voeren: wat is mentale gezondheid en hoe werk je daaraan? Het betekent niet altijd dat je een behandeling nodig hebt. Soms gaat het om: hoe deal je met het leven? Daar moet de samenleving meer aandacht aan besteden. Ook op de werkvloer en op scholen, daar ben ik groot voorstander van. Het bijeffect kan zijn dat mensen minder gauw in een medisch traject terechtkomen.”

Hoe ziet de ggz er over tien jaar uit?

“De samenleving moet erkennen dat mentale gezondheid even belangrijk is als lichamelijke gezondheid. Als er meer aandacht komt voor mentale problemen, lopen die minder snel uit de hand. Psychische ziekten zullen er altijd zijn. Maar als we aan alle kanten proberen mentale problemen te voorkomen, komt er meer ruimte voor de zorg voor mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen.”

Lees ook:

GGZ-instellingen: Te lange wachttijden zijn zo niet op te lossen

Te lange wachttijden teisteren de geestelijke gezondheidszorg al jaren. Nu zeggen de instellingen: ze oplossen lukt niet. Een debat over wat wel en geen ggz-zorg is, is ‘onontkoombaar’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden