Remdesivir

De virusremmer die de EU aankocht is ‘echt geen wondermiddel’

Beeld REUTERS

De EU koopt een lading virusremmers tegen corona, zo werd woensdag bekend. Maar het middel, remdesivir, roept bij experts nog veel vragen op.

Het coronamedicijn was tot voor kort amper te verkrijgen, maar de Europese Unie heeft nu een voorraad bemachtigd. Voor 63 miljoen euro koopt de EU genoeg van virusremmer remdesivir om 300.000 coronapatiënten te behandelen. Dat zou genoeg zijn om tot en met oktober over de lidstaten te verdelen, schreef de Europese Commissie woensdagavond. Daarna moeten meer bestellingen bij de Amerikaanse producent Gilead volgen. Wat is het voor middel en werkt het eigenlijk wel?

De virusremmer is momenteel het enige door de EU goedgekeurde middel voor de behandeling van coronapatiënten. Dit naar aanleiding van een grote Amerikaanse studie in 75 internationale ziekenhuizen. Daaruit bleek dat coronapatiënten met remdesivir sneller herstellen dan de testgroep die een placebo kreeg. Het ziekbed was daardoor gemiddeld elf dagen in plaats van vijftien.

“Het middel is niet nieuw,” zegt Frank van Kuppeveld, hoogleraar moleculaire virologie aan Universiteit Utrecht. “Het is oorspronkelijk ontwikkeld tegen ebola en werkt ook tegen voorgangers van het coronavirus, zoals Sars-1 en Mers.”

Het kopieerapparaat van het virus loopt vast

Het medicijn doet zijn werk door het virus te ‘foppen’, legt Kuppeveld uit: “Als een virusdeeltje het lichaam binnenkomt, gaat dat zich vermenigvuldigen door slierten te maken van genetisch materiaal. Het medicijn lijkt op de onderdelen van zo’n sliert en wurmt zich er gauw tussen. Daardoor loopt het kopieerapparaat van het virus eigenlijk vast.” Dat heeft vooral baat bij patiënten die net in het ziekenhuis zijn opgenomen en extra zuurstof nodig hebben, volgens de Amerikaanse studie.

In Nederland wordt remdesivir ook al gebruikt. Samen met het Erasmus MC en het Leidse LUMC was het Amsterdam UMC een van de eerste ziekenhuizen die het medicijn in het kader van een studie kon uitproberen. Joost Wiersinga, hoogleraar inwendige geneeskunde bij het Amsterdamse ziekenhuis, is blij met de EU-aankoop. Maar, zegt hij: “Het is ook geen wondermiddel”.

Dat het Covid-ziekbed aantoonbaar verlicht wordt, noemt Wiersinga fijn en bemoedigend. “Maar of het ook de sterftekans bij coronapatiënten verlaagt, dat is nog niet bewezen.” Voor dexamethason, een ander medicijn dat de verhoogde afweerreactie op het virus toomt, is dat al wel aangetoond. “En dat middel is ook nog eens veel goedkoper.”

‘Het bewijs is nog wat mager’

Het Albert Schweitzer Ziekenhuis in Dordrecht deed niet mee aan de proef in drie Nederlandse ziekenhuizen. Nu het middel breder beschikbaar is, willen de behandelaars er ook nog niet aan, zegt longarts Eric van Thiel. “Ik zeg niet dat ik nooit remdesivir ga gebruiken, maar het bewijs is nog wat mager.” Van Thiel wijst op een Chinees onderzoek dat eerder in The Lancet verscheen en helemaal geen positieve effecten van remdesivir op coronapatiënten zag. “We zien een resultaat dat we nog nooit eerder zagen. Dat moet eerst verder onderzocht worden.”

Van Thiel zet ook vraagtekens bij de precieze werking van remdesivir. “Een virusremmer zou het aantal virusdeeltjes moeten verminderen, maar in het Amerikaanse onderzoek is er geen afname van virusdeeltjes vastgesteld. Maar als het niet afremt, wat doet het dan?”

Die kritiek is terecht, vindt hoogleraar Wiersinga van het Amsterdam UMC: “Er is nog maar één grote studie geweest”. Een vervolgonderzoek is dan ook in de maak, zegt hij. Ook daar doet het Amsterdam UMC weer aan mee. Wiersinga: “Uiteindelijk moet je patiënten met een breed scala aan middelen behandelen: van ontstekingsremmers tot antistolling en virusremmers. Dit is er een van.”

Nederland krijgt waarschijnlijk niet een deel van de medicijnen die de EU kocht. Hier ligt nog genoeg op de plank, liet het ministerie van volksgezondheid eerder weten.

Lees ook:

Een spuitje met corona-antistoffen kan deze herfst al klaar zijn. Hoe werkt dit medicijn?

Een vaccin is er nog niet, maar een tijdelijk wapen tegen corona komt dichterbij. Daarvoor heeft bloedbank Sanquin de antistoffen van nog achtduizend ex-coronapatiënten nodig.

Op zoek naar de achilleshiel van het coronavirus

Door tijdgebrek gebruiken virologen tegelijkertijd de brute en slimme aanpak om een medicijn tegen het coronavirus te ontwikkelen. En ze duiken in het medicijnkastje voor bestaande middelen, al werken die ‘hooguit suboptimaal’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden