AnalyseZorgstaking

De staking in de ziekenhuizen draait niet alleen om geld. ‘Corona was de druppel’

Medewerkers van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) voeren actie voor een betere cao voor de werknemers van universitaire ziekenhuizen. Beeld ANP
Medewerkers van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) voeren actie voor een betere cao voor de werknemers van universitaire ziekenhuizen.Beeld ANP

De ‘grootste staking in de academische ziekenhuizen ooit’ draait om veel meer dan geld. ‘Er komen ontzettend veel frustraties in samen.’

Op het moment dat je een snoepje krijgt, zeuren dat je er nóg meer wil. Zo komt de ‘grootste staking ooit’ in de academische ziekenhuizen wellicht over op sommige Nederlanders. Op dezelfde dag dat het kabinet 675 miljoen euro uittrok om de lonen in de zorg te verhogen, kondigden de vakbonden aan dat de universitaire ziekenhuizen dinsdag staken.

De extra miljoenen maken een loonsverhoging van 1,5 procent mogelijk, voor de ‘middengroepen’ in de zorg, zoals de verpleegkundigen. Maar de berg geld haalt de angel vooralsnog niet uit het gevecht om een betere cao dat al een tijdje woedt. Waarom eigenlijk niet? Het korte antwoord: het draait om veel meer dan geld alleen.

Loonsverhoging is niet voor iedereen

Toch eerst even dat geld. Het is te weinig volgens de vakbonden, die mikken op het driedubbele, maar vooral: de beoogde loonsverhoging is niet voor iedereen. Ook is het nog onduidelijk hoe het geld precies besteed gaat worden: hoeveel gaat naar de wijkzorg en de verpleeghuizen, en wat blijft er over voor de ziekenhuizen?

En dan is er nog het feit dat het kabinet de zorgpremie die burgers betalen, wil verhogen om het zorgpersoneel te belonen. Dat wringt bij veel zorgmedewerkers. Maar er speelt veel meer, zegt Lilian Moermans- Willems. Zij werkt als verpleegkundige in het Maastricht UMC en bereidt als vakbondsconsulente de staking van morgen voor.

Alle frustraties komen samen in de staking

Ze omschrijft de actiebereidheid als ‘groot’ en dat komt omdat er ontzettend veel frustraties samenkomen, ziet zij. “We hebben de laatste anderhalf jaar alles moeten geven, soms met gevaar voor eigen leven. Collega’s gaan weg omdat ze te moe zijn. Ik ken afdelingen waar vier of vijf mensen vertrokken in één maand.”

De oorzaak? Werkdruk, werkdruk, werkdruk – een woord dat al jaren als een dreinend refrein klinkt in de hele zorg. En juist daarvoor is in de nieuwe cao nog weinig aandacht. Er zijn vooral heel veel onderzoeken gedaan naar de oorzaken, zegt Moermans-Willems.

Regeldruk en personeelstekorten worden veel genoemd als boosdoeners. Dat zijn moeilijk op te lossen problemen op de korte termijn. Eerdere pogingen om ze op te lossen zijn al vaak mislukt. Dat ‘blik verpleegkundigen’ dat nodig is, blijft moeilijk te krijgen. En regeldruk was ook in vorige kabinetten een thema. De zogeheten ‘schrapsessies’ van het huidige kabinet zetten niet genoeg zoden aan de dijk.

Negatieve spiraal

Er was al voor de coronacrisis sprake van een negatieve spiraal. Werkdruk leidde tot vertrek van personeel, wat weer voor meer werkdruk zorgde. De coronacrisis kwam bovenop deze al bestaande problemen en was ‘de druppel voor heel veel mensen’, zegt Moermans-Willems. De negatieve spiraal werd voor sommigen een zuigende afgrond.

In zo’n situatie is het van cruciaal belang of werknemers zich gezien en gewaardeerd worden. En dat is weer zo’n probleem dat bovenop de stapel komt: het antwoord is nog te vaak nee. Jonge zorgmedewerkers willen meer aandacht voor opleiding en ontwikkeling en daar is weinig ruimte voor. Het zegt veel dat tijdens de staking een deel van het zorgpersoneel bij het Maastricht UMC zich toelegt op bijscholing.

Het beste voor de patiënt

Of neem de vervroegde vertrekregeling voor oudere werknemers, waar de politiek al eerder geld voor vrijmaakte, zegt Moermans-Willems. Die komt gewoon niet van de grond en er staat nog niets over in de cao. “Er wordt niet genoeg om gekeken naar wat belangrijk is voor medewerkers. Door te staken, zeggen we: luister naar ons!”

Dat het personeel in de academische ziekenhuizen ondanks het extra geld in actie komt, zegt volgens haar heel veel. “Voor verpleegkundigen is het heel moeilijk om te staken. Je zit in een tweestrijd: je wilt het beste voor de patiënt. Maar aan de andere kant: je kunt nu al lange tijd niet het beste voor de patiënt doen. En dat moet maar eens duidelijk worden. Er zijn diensten dat ik mijn patiënten niet eens zie, omdat ik zo druk ben. Je moet als verpleegkundige acht handen hebben. Het gáát maar door.”

Lees ook:

FNV kondigt ‘grootste staking ooit’ aan in academische ziekenhuizen

Duizenden medewerkers van zeven academische ziekenhuizen (umc’s) in het land leggen op dinsdag 28 september voor 24 uur het werk neer, meldt FNV Zorg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden