Pleegzorg

De helft van de pleegouders haakt af uit onvrede over het zorgsysteem

Beeld Suzan Hijink

Pleegouders vinden dat ze te weinig ondersteuning krijgen, voelen zich niet serieus genomen en hebben slechte ervaringen met jeugdbeschermers. Zij stoppen daarom met het pleegouderschap. 

Ruim de helft van de pleegouders die stoppen met het pleegouderschap, doet dat vanwege voor hen ongewenste omstandigheden. Ze lopen aan tegen problemen met het zorgsysteem, zoals een gebrek aan ondersteuning, negatieve ervaringen met jeugdbeschermers en slechte samenwerking tussen zorgprofessionals. Ook de problematiek van het pleegkind of een moeizame relatie met de biologische ouders zijn redenen om te stoppen.

Dat blijkt uit onderzoek van het Nederlands Jeugdinstituut, de Nederlandse Vereniging voor Pleeggezinnen en Jeugdzorg Nederland, dat vandaag verschijnt. 542 pleeggezinnen die in 2017 en 2018 stopten, namen deel aan een uitgebreide enquête. Met twintig pleeggezinnen werden aanvullende gesprekken gevoerd. In perspectief: in 2018 stopten 2317 pleeggezinnen.

Als een kind niet meer thuis kan wonen, heeft in Nederland de opvang in een pleeggezin de voorkeur. In 2018 woonden 22.741 kinderen voor korte of lange tijd bij in totaal 16.534 pleegouders. Volgens Jeugdzorg Nederland wachten zevenhonderd kinderen op een plek in een gezin. 

Voor pleegkinderen is stabiliteit het sleutelwoord

Als pleeggezinnen stoppen met pleegouderschap, zijn kinderen daarvan vaak de dupe. Voor pleegkinderen is stabiliteit in hun thuissituatie het sleutelwoord. Vooral voor jonge kinderen kunnen wisselingen van verzorgers voor hechtingsproblemen en ongunstige ontwikkeling zorgen.

Uit de enquête blijkt dat een op de vijf pleeggezinnen stopt om ‘natuurlijke redenen’, bijvoorbeeld omdat een pleegkind achttien wordt of omdat pleegouders de pensioengerechtigde leeftijd bereiken. Ook ziekte, verhuizing of bijvoorbeeld financiële problemen kunnen een reden zijn.

Voor de onderzoekers zijn vooral de pleegouders die voortijdig stoppen om voor hen ongewenste redenen interessant. Dat zij stoppen, heeft verregaande gevolgen voor de pleegzorg in Nederland, concluderen de onderzoekers. Het draagt bij aan een groeiend tekort aan pleeggezinnen. Nu is de in- en uitstroom van pleeggezinnen nagenoeg gelijk, terwijl het tekort aan pleeggezinnen vraagt om zowel nieuwe instroom als het behoud van huidige pleeggezinnen. 

Het wegvallen van pleeggezinnen leidt tot meer werkdruk bij pleegzorgorganisaties, en dat heeft weer negatieve effecten op andere pleegouders. In het onderzoek noemen gestopte pleegouders de voortdurende wisselingen onder (pleeg)zorgpersoneel als een van de redenen voor het beëindigen van het pleegouderschap.

‘Als we beter ons best doen, worden meer pleeggezinnen behouden’

Niet alle ‘stoppers’ doen de deur definitief dicht. Een deel overweegt in de toekomst weer een kind op te vangen. Zij geven aan dat dan eerst de eigen gezinssituatie moet wijzigen, of vinden dat het (pleeg)zorgsysteem veranderd moet zijn. “Als we nog beter ons best doen kunnen meer pleeggezinnen behouden worden”, concludeert directeur Peter van der Loo van de Nederlandse Vereniging voor Pleeggezinnen. Zorgen voor een betere match tussen kind en gezin, noemt hij een goed advies. Net als een betere samenwerking tussen zorgprofessionals en pleegouders.

Goede begeleiding van pleegouders is volgens de onderzoekers belangrijk. Van der Loo beaamt dat. “Dat kwetsbare pleegkinderen voorrang krijgen bij een zorgvraag vind ik ook goed een idee.”

Gestopte pleegouders zijn kritisch over de nazorg die wordt geboden door pleegzorginstellingen. Een op de vijf gezinnen geeft aan dat er geen enkele vorm van afronding was, nadat de pleegzorg stopte. Brancheorganisatie Jeugdzorg Nederland erkent dat de nazorg tekortschiet. 

Lees ook:
Gestopte pleegouders: Wij zijn geen robots

Waarom stoppen pleegouders? Die vraag stelden onderzoekers aan pleeggezinnen die in 2017 en 2018 stopten met het pleegouderschap. Twee gestopte pleegouders doen hun verhaal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden