Gesloten jeugdzorg

De gesloten jeugdzorg verdwijnt vanaf 2030: geen enkele jongere meer op gesloten afdeling

Staatssecretaris jeugd en preventie Maarten van Ooijen streeft ernaar dat er in 2030 geen enkel kind meer wordt opgesloten in een jeugdzorginstelling. Beeld ANP
Staatssecretaris jeugd en preventie Maarten van Ooijen streeft ernaar dat er in 2030 geen enkel kind meer wordt opgesloten in een jeugdzorginstelling.Beeld ANP

De gesloten jeugdzorg is binnenkort verleden tijd. Het kabinet wil dat er in 2030 geen enkele jongere meer op een gesloten afdeling verblijft.

Robin Goudsmit en Tobiah Palm

Het kabinet wil een einde maken aan de gesloten jeugdzorg. Staatsscretaris Maarten van Ooijen (jeugd en preventie) streeft ernaar dat er in 2030 geen enkel kind meer wordt opgesloten in een jeugdzorginstelling. Daarvoor in de plaats komt kleinschalige, regionale hulp ‘midden in de samenleving’, in een open instelling.

De gesloten jeugdzorg kreeg de afgelopen jaren felle kritiek, vooral van voormalige cliënten. De actiegroep Het vergeten kind startte een petitie onder de noemer ‘Het opsluiten van onschuldige kinderen moet stoppen’, die 134.000 keer werd ondertekend. De handtekeningen werden in februari aan Van Ooijen overhandigd.

In de gesloten jeugdzorg verblijven kinderen die een gevaar vormen voor zichzelf of hun omgeving. Zorgverleners hebben extra bevoegdheden en mogen bijvoorbeeld kinderen fouilleren of verplichte medicatie toedienen.

Aantal plaatsingen neemt al af

In 2021 verbleven er nog zo’n 600 jongeren op de gesloten jeugdzorg. Volgens koepelorganisatie Jeugdzorg Nederland neemt het aantal plaatsingen op de gesloten jeugdzorg echter al een tijd af. In de eerste helft van 2021 was het aantal jongeren op de gesloten afdelingen afgenomen met een kwart ten opzichte van de eerste helft van 2018.

Van Ooijen stelt dat hij voor het plan veel gesproken heeft met kinderen, ouders en medewerkers van de gesloten jeugdzorg. Volgens Van Ooijen stelden die gesprekken hem voor ‘een stevig dilemma’, zo schrijft hij in een brief aan de Tweede Kamer. Aan de ene kant zijn er veel mensen die de gesloten jeugdzorg liever kwijt dan rijk zijn. Maar aan de andere kant zijn er volgens de staatssecretaris ook ouders die juist het nut zagen van gesloten afdelingen, bijvoorbeeld omdat hun kinderen agressief waren of wilden weglopen. Van Ooijen hoopt echter dat de verbeterde zorg van de kleinschalige locaties de nood om gesloten jeugdzorg zullen wegnemen.

Slag om de arm

Actiegroep Het Vergeten Kind wilde vrijdagavond nog niet reageren op het plan van Van Ooijen. Maar ervaringsdeskundige Benjamin Witzand (24) vindt het plan goed, al houdt hij wel een slag om de arm. Hij zat vroeger zelf in een gesloten inrichting, en is nu eigenaar van het bedrijf waarmee hij voorlichtingen geeft aan jongeren. “Gigantisch veel jongeren komen beschadigder uit een gesloten inrichting dan dat ze erin komen, dat klopt. Maar het is nog maar de vraag of dat door het opsluiten van die jongeren komt.”

Witzand denkt zelf dat een groot onderdeel van het probleem in de gesloten jeugdzorg de behandeling is. “Toen ik in een inrichting zat gingen ze niet altijd goed met me om. Iedereen werd hetzelfde behandeld, terwijl iedereen daar een ander rugzakje had. Er werd niet gekeken naar wat we nodig hadden.” Daarbij zou de gesloten inrichting niet helemaal moeten stoppen, vindt hij. Er zijn namelijk jongeren die zo’n plek echt nodig hebben.

Meer geld over de brug

Is het streven naar nul kinderen in gesloten jeugdzorg haalbaar? “We hebben dezelfde ambities als het kabinet: inzetten op kleinschaligheid en afbouwen van gesloten plaatsingen”, zegt Wouter van der Galiën, woordvoerder van Jeugdzorg Nederland. Maar om dat mogelijk te maken, moet het kabinet volgens hem wel met meer geld over de brug komen. “Instellingen hebben het al niet heel breed.”

Maar het sluiten van de gesloten jeugdzorg is wat hem betreft een goed streven. “Het is wel echt de inzet om naar nul te gaan. Je moet groot denken. Maar we zien nu nog een groep die nergens anders terecht kan. Daar moet wel een oplossing voor komen.”

Lees ook:

De gesloten jeugdzorg moet op de schop, maar hoe? ‘Ik kreeg er alleen maar trauma’s bij’

De gesloten jeugdzorg staat opnieuw ter discussie. Wat is het alternatief?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden