ColumnBert Keizer

De dijk tegen het virus erodeert

In de film ‘How to steal a million’ uit 1966 is Audrey Hepburn samen met Peter O’Toole op pad als inbreekster. Ze zijn doorgedrongen tot in de museumzaal waar de vitrine staat met de faux Venus van Cellini die ze willen gaan stelen. Ze kunnen niet over de vloer naar de buit toe lopen omdat ze dan door een elektronisch alarm worden verraden. O’Toole heeft een boemerang bij zich die hij de zaal in gooit en behendig weer opvangt. Alarm gaat meteen af. Bewaking komt toesnellen. Die vinden niks en gaan weer. Als ze terug op hun post zijn, gooit hij de boemerang weer. Bewakers stormen opnieuw binnen. Weer niks aan de hand. Na de derde keer komen de bewakers op het briljante idee waar O’Toole op aan stuurde: ze zetten het alarm af om van dit idiote gedoe af te zijn. En de inbrekers kunnen nu hun gang gaan.

Rond corona zijn we nu zo’n beetje in deze fase beland. We hebben zoveel alarmerende signalen ontvangen zonder dat er veel gebeurde, dat we er nu innerlijk toe neigen om het alarm af te zetten. Toch komen er nog steeds toestanden aan het licht met honderden besmettingen. Denk aan de werkers in slachterijen. Daarover zeggen we: ja, dat kon natuurlijk alleen maar fout gaan. Te dicht op elkaar, kleine ruimte, geen ventilatie enz.

Mentaliteitsverschuiving

Daar staan die 5000, of waren het er 10.000, op de Dam tegenover. Virologen en politici ontstaken in woede en uitten hun diepe verontwaardiging over deze levensgevaarlijke samenkomst. De gretigheid waarmee men zich vervolgens op burgemeester Halsema stortte onderstreepte nog eens het belang van de anderhalve meter. O ja? Het resultaat was mogelijk één besmetting. In de eerste acht weken van lockdown waren we bereid om nergens over te zeuren, want wat dreigde was te erg. Nu neemt de dreiging af en mensen beginnen van allerlei kanten de enorme dijk die de overheid tegen het virus heeft opgeworpen te ondermijnen.

De druk op de verpleeghuizen om familie weer gewoon binnen te laten met inachtneming van de anderhalve meter groeit met de dag. Wat men zich daarbinnen niet lijkt te realiseren is dat er een mentaliteitsverschuiving heeft plaatsgevonden sinds de eerste acht weken. Men was in dat stadium bereid om tegenstribbelend mee te gaan in ellendige maatregelen. Dat is nu voorbij, vinden de familieleden. De rampzalige toestanden tijdens de ergste stadia hebben binnen het verpleeghuis geleid tot een ‘dat nooit meer’-houding. Maar houdt men niet te lang vast aan beleid dat onhoudbaar is geworden? Collega’s zeggen daarop: hou je mond, jij weet niet hoe erg het was. Inderdaad, wás. Maar we zitten nu in ander vaarwater.

De dijk zal bezwijken

Wat mij zo verbaast is dat niemand lijkt te weten dat er geen enkele juridische basis is op grond waarvan een directie een dochter kan stoppen als zij haar moeder komt ophalen uit het verpleeghuis. Evenmin is er een juridische basis op grond waarvan men moeder buiten de deur kan houden als ze na een paar uur weer naar binnen wil. Haar kamer is namelijk haar woonadres en je kunt een Nederlander niet zomaar uit haar huis zetten. Zo scherp wilde niemand dit spelen denk ik, maar dat meegaande is nu voorbij. In Amsterdam stapten familieleden naar de rechter om een en ander op te klaren.

Er zijn nog veel meer oorzaken waardoor de dijk zal bezwijken. Een daarvan is het gebrek aan eenvormigheid in het toegangsbeleid in verpleeghuizen. Dergelijke tegenstrijdigheden spelen ook elders. Snapte iemand waarom de luchtvaart weer hervat werd? Ja, ik hoor al die verhalen wel over lucht die drie keer per seconde helemaal ververst wordt en Hepafilters waar het virus in blijft hangen. Maar ik weet vooral dat de touringcars niet mochten. Nee, wat men al gauw aan de luchtvaart toestond torent qua ongerijmdheid nog steeds boven alles uit. Het lastigste is dat beide kampen een ramp denken te voorkomen. Tweede golf, nog meer doden, tegenover onherstelbare economische ondergang, dat zijn behoorlijke knuppels om mee te zwaaien.

Tenslotte een vrolijk bericht uit Medisch Contact van 18 juni: ‘Blijkbaar heeft niet iedereen 1,5 meter afstand gehouden,’ verzucht huisarts Alida, ‘na de zoveelste positieve chlamydia uitslag van de dag (15 juni).’

Bert Keizer is filosoof en arts bij het Expertisecentrum Euthanasie. Voor Trouw schrijft hij wekelijks een column over zorg, filosofie, en de raakvlakken daartussen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden