AnalyseElektronische sigaret

De damper moet het straks doen met een e-sigaret zonder bessen, munt en aardbei

Een e-sigaretgebruiker tijdens een demonstratie van ex-rokers voor de Tweede Kamer tegen het verbod op smaakjes in e-sigaretten.  Beeld ANP
Een e-sigaretgebruiker tijdens een demonstratie van ex-rokers voor de Tweede Kamer tegen het verbod op smaakjes in e-sigaretten.Beeld ANP

Gebruikers van elektronische sigaretten moeten hun zucht naar nicotine straks bevredigen zonder de fruitige en zoete smaakjes van bessen, pepermunt, citrus, aardbei of karamel.

Als het aan het Rijksinstituut voor volksgezondheid RIVM ligt komt er een verbod op 480 aroma’s die gebruikers van elektronische sigaretten aan hun nicotinevloeistof kunnen toevoegen. De smaakjes maken volgens wetenschappelijke studies het gebruik van e-sigaretten aantrekkelijker, vooral voor jongeren. Zij zouden vervolgens makkelijker overstappen naar het roken van tabak. De overheid wil het gebruik van e-sigaretten zoveel mogelijk ontmoedigen.

Het RIVM kreeg opdracht van het ministerie van volksgezondheid een sluitende regeling te bedenken. Daar zitten haken en ogen aan, constateert het rijksinstituut in een advies dat vandaag naar de Tweede Kamer gaat. Veel ex-rokers en tabaksrokers die willen stoppen, gebruiken e-sigaretten als hulpmiddel om van tabak af te komen. Bij het roken van een tabakssigaret wordt tabak verbrand waarbij de rook vrijkomt. Bij een elektronische sigaret wordt een vloeistof verhit en omgezet in damp. De gebruiker ademt dus verdampte vloeistof in, met nicotine en andere chemische stoffen als toevoeging. Als er straks, zoals het RIVM adviseert, nog maar 23 tabakachtige smaakstoffen zijn toegestaan, zullen gebruikers andere wegen zoeken om aan smaakjes te komen, of misschien ook zelf aroma’s gaan maken.

Gemaakt ergens vierhoog achter in een badkuip

Bij een burgerraadpleging in 2020 over een mogelijk verbod op smaakstoffen, kwamen (op overheid.nl) bijna 1200 reacties binnen – de overgrote meerderheid was uitgesproken negatief. Richard Panneman uit Winschoten schreef: ‘Ik heb 21 jaar gerookt. Heb meerdere stoppogingen gedaan met kauwgom en pleisters, niets hielp. Ik heb mijn leven te danken aan de smaakjes en de e-sigaret. Mocht het verdwijnen heb ik wel manieren om er illegaal aan te komen – gemaakt ergens vierhoog achter in een badkuip.’

Uit een enquête onder ruim duizend leden van Acvoda, de vereniging van ‘dampers’, bleek dat 16 procent van de gebruikers na een verbod zelf aroma’s wil gaan maken. Ruim 40 procent wil de smaakstoffen dan via internet in het buitenland gaan kopen. Een vijfde zei van plan te zijn weer tabak te gaan roken. Ruim negen van de tien deelnemers aan de enquête zei met e-sigaretten te zijn begonnen om te stoppen met tabak. Tabaksfabrikant Philip Morris, tegenwoordig ook maker van e-sigaretten, stelt dat na het verbieden van smaken veel rokers zullen besluiten sigaretten en shag te blijven roken.

Eén van de opstellers van het RIVM-advies, onderzoeker Reinskje Talhout, bevestigt het dilemma. “Onze opdracht was: bedenk een systeem om zoete en fruitige aroma’s uit te bannen. Dat hebben we gedaan. Het volksgezondheidsbelang om te voorkomen dat jongeren via elektronische sigaretten tabak gaan roken, weegt zwaarder dan het gebruik van e-sigaretten door ex-rokers of rokers die willen stoppen.” Volgens Philip Morris is er onvoldoende bewijs dat jonge gebruikers van e-sigaretten sneller de overstap maken naar tabak.

Grote vraag hoe fabrikanten op een verbod zullen gaan reageren

Het RIVM heeft eigen criteria opgesteld om tot een lijst met toegestane stoffen te komen, een dergelijk overzicht bestond nog nergens. Wel is er contact geweest met Canada, waar al een smakenverbod is ingevoerd. Dat land laat nog veertig aroma’s toe. Talhout: “Er zijn veel studies gedaan naar smaakstoffen voor e-sigaretten. Voor ons is nu de grote vraag hoe fabrikanten op een verbod zullen gaan reageren. Misschien gaan we met aangepaste producten de grenzen opzoeken.”

Emil ’t Hart, voorzitter van Esigbond, de branche-organisatie van verkopers van e-sigaretten, zegt dat de aroma’s helpen bij een succesvolle overstap van roken naar de e-sigaret. “Een smaakverbod maakt de e-sigaret in één klap onaantrekkelijk als stopmiddel of als alternatief voor roken. Hierdoor zullen minder rokers overstappen op een e-sigaret en dampers zullen terugvallen op roken, of hun aroma’s zelf gaan maken of in het buitenland gaan kopen.”

De Esigbond verwijst naar een studie in België naar het gedrag van gebruikers van e-sigaretten tijdens de covid-epidemie. Ze konden toen door een tijdelijke winkelsluiting geen aroma’s meer kopen. Volgens de brancheclub vielen veel Belgische dampers in die maanden terug op roken. Karolien Adriaens van de Katholieke Universiteit Leuven zegt dat uit haar onderzoek niet de conclusie kan worden getrokken dat dampers zullen terugvallen op tabak door een verbod op smaakstoffen.

Lees ook:

Klokkenluider Jeffrey Wigand over de tabaksindustrie: ‘Het zijn schoften, werkelijk’

Jeffrey Wigand is biochemicus, maar vooral bekend als de klokkenluider die de Amerikaanse tabaksindustrie aanpakte. Sinds zijn onthullingen staat de sector te boek als een smoezelige bedrijfstak, die over lijken gaat. Een gesprek over de langste adem van Big Tobacco.

De fruitige e-sigaret wordt verboden

Smaakjes voor een e-sigaret worden verboden. Dat schrijf staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid) aan de Tweede Kamer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden