null Beeld

ColumnBert Keizer

De bullshit van mijn pensioenfonds

Bert Keizer

Een pensioenfonds beheren lijkt me een makkie. Je zit op een enorme berg geld en je moet ervoor zorgen dat het een enorme berg blijft. Helaas zijn er mensen die elke maand iets van het geld willen hebben, er wordt aan de berg geknabbeld. Maar er zijn ook mensen die maandelijks geld komen brengen, dus dat scheelt weer. Er is een zeker risico dat de ontvangers er iets meer uit halen dan de gevers erin stoppen. Om dat verschil weg te poetsen moet je beleggen. Dat is alles eigenlijk: het goed beheren van de beleggingsportefeuille.

Inmiddels zoemen er rond die miljarden allerlei figuren die baantjes verzinnen waarmee je op volkomen legitieme wijze een paar kopjes kunt aftappen uit die oceaan van geld. Het gaat om zinloze activiteiten die in geen enkele relatie staan tot de beleggingsportefeuille. De geldberg hoeft niet bewaakt te worden want de miljarden zijn echt niet in een geldkelder gestort waar je elke ochtend à la Oom Dagobert ruggelings door de dukaten zou kunnen zwemmen. De berg is echter wel zo reëel dat hij vruchtbare grond biedt voor wat de Amerikaanse antropoloog David Graeber beschreef in zijn boek Bullshit jobs, the rise of pointless work and what we can do about it.

Uw geld komt eraan!

Zo krijg ik elke maand, enkele dagen voordat mijn pensioen ook werkelijk gestort wordt, een mailbericht om mij te laten weten dat het geld eraan komt. Een zinloze aankondiging, die steevast wordt gevolgd door de beloofde storting. Wie verzint zoiets? Bij de mededeling ‘U krijgt deze maand niks’ zou ik wel even gaan verzitten, maar deze boodschap?

Hier snuif je de onmiskenbare geur van een bullshit job. Want ergens in de burelen van het pensioenfonds heeft een team van volwassen mannen en vrouwen zich hier over gebogen en er een programma voor ontworpen, dat gelukkig vaak moet worden bijgesteld wegens overlijdens, verhuizingen, enzovoort. En je ziet hier meteen een opvallend aspect van een bullshit job: niemand zou het opmerken als het niet gedaan wordt.

Een zeer fraaie opborreling van bullshit vind je in het aan de firma verbonden tijdschrift. Dat van mijn pensioenfonds, PFZW, heet Eigentijd. In de laatste editie ‘legt faalkundige Remko van der Drift uit hoe we het best kunnen omgaan met fouten maken’. Ook is er aandacht voor het probleem van ‘Opkrabbelen na ontslag of een depressie, of omgaan met een fout in je werk’. En ze hebben de arme Eus gestrikt om op bezoek te gaan bij Diana Prenger die als creatief therapeut werkt in een justitiële jeugdinrichting. ‘Schrijver Özcan Akyol liep met haar mee en was vol ontzag over haar werk.’ Veel flinke kleurenfoto’s met als onderschrift in onzichtbare inkt: ‘bullshit’..

Oei, ook voor het pensioenfonds is de oorlog dichtbij

Verreweg de leukste tekst vond ik op de PFZW-website. Joanne Kellermann PFZW-bestuursvoorzitter, is aan het woord. Hoewel, ik hoop dat iemand anders het heeft geschreven. Zij wil meedelen dat ongeveer 0,4 procent van het PFZW-vermogen in Rusland is belegd en dat PFZW zo snel mogelijk van deze beleggingen af wil. Maar zij werpt eerst een meewarige blik op de Oekraïense ellende: ‘Ons hart gaat naar hen uit’. De oorlog is dichterbij dan je zou denken, luister maar: ‘Naar Lviv, een stad bijna zo groot als Amsterdam in het westen van Oekraïne, is het vanaf ons kantoor in Zeist slechts een autorit van vijftien uur en drie kwartier. Wie ’s morgens vroeg genoeg vertrekt, arriveert nog net op tijd voor het avondeten. Zo dichtbij is de oorlog.’

Oei! Je moet maar naar haar kantoor durven, daar in Zeist. Haar hart gaat ook uit naar haar klanten: ‘Ook voor onze deelnemers, voor de mensen voor wie wij het pensioen verzorgen, is de oorlog dichtbij. Onze verpleegkundigen zien op het journaal de ziekenhuizen in het oorlogsgebied volstromen met zwaargewonde slachtoffers, onder wie veel burgers. Onze kinderopvangmedewerkers zagen in het nieuws dat in het noordoosten van Oekraïne een kinderdagverblijf werd geraakt. En onze verloskundigen en kraamverzorgers zien de beelden van moeders die moeten bevallen op het koude perron van een metrostation, schuilend voor de luchtaanvallen. De oorlog is dus fysiek én mentaal voor ons en onze deelnemers om de hoek.’

Ik zou zeggen: in het bullshitdomein een pareltje in zijn soort.

Bert Keizer is filosoof en arts bij het Expertisecentrum Euthanasie. Voor Trouw schrijft hij wekelijks een column over zorg, filosofie, en de raakvlakken daartussen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden