Testcapaciteit

Dagenlang wachten, overbelaste telefoons. Het testbeleid loopt vast, maar wat is daar aan te doen?

Een medewerker met een corona-test van de drive-in van een GGD testlocatie.Beeld ANP

Het is steeds lastiger om een testafspraak te maken. Wat betekent dat voor de verspreiding van het virus? ‘We hadden er enig zicht op, dat zicht willen we niet kwijtraken.’

Bij klachten: laat je testen. Dat is officieel nog steeds de oproep, maar het is makkelijker gezegd dan gedaan. Het Nederlandse testbeleid loopt rammelend vast.

In steeds meer regio’s loopt de wachttijd op tot drie dagen. Het landelijk telefoonnummer is ’s ochtends vaak overbelast, donderdag zelfs tot in de middag. In sommige regio’s is het helemaal niet mogelijk een afspraak in te plannen. Woensdag deed de GGD Rotterdam-Rijnmond de oproep om niet meer te bellen. De GGD houdt er rekening mee dat dat later deze donderdag weer nodig is.

Het testen en het bron- en contactonderzoek geldt, naast de gedragsmaatregelen, als een van de eerste verdedigingslinies tegen het virus. Epidemioloog Patricia Bruijning van het UMC Utrecht noemt de problemen in de teststraat daarom ‘heel vervelend’ voor de bestrijding van de epidemie. 

‘De tijd tussen symptomen en een positieve uitslag maakt gigantisch veel uit’

“In onze modellen hebben we berekend wat het uitmaakt als er veel tijd zit tussen het ontwikkelen van symptomen en een positieve uitslag, gevolgd door het opsporen van nauwe contacten. Het antwoord: dat maakt gigantisch veel uit”, zegt Bruijning. “Kijk, na een positieve uitslag ga je de mensen met wie je contact hebt gehad informeren. Dat doe je niet meteen als je een snotneus hebt. In de tussentijd kunnen ook jouw contacten het virus weer doorgeven. Dit maakt het lastig een lokale uitbraak in de kiem te smoren. Dit is echt een probleem hoor, daar is iedereen zich van bewust.” 

Het probleem wordt erger doordat mensen de moed verliezen, en misschien helemaal geen afspraak meer maken. De testbereidheid onder mensen met klachten was al laag, zo’n 30 procent. De onmogelijkheid om een afspraak te maken knaagt daar verder aan. Bovendien is het de vraag of mensen, als ze lang moeten wachten op een test, bereid zijn zichzelf langere tijd te isoleren, zoals eigenlijk de bedoeling is.

Uitbreiden van de capaciteit in de teststraten heeft volgens de GGD’s geen zin, omdat er te weinig capaciteit is in de laboratoria om testen te analyseren. Die labcapaciteit moet het ministerie van volksgezondheid regelen, zo stellen de GGD’s.

Het gebruik van sneltests naast de huidige PCR-test is een mogelijke oplossing, denkt Bruijning. Die tests vragen minder labcapaciteit. Van verschillende tests wordt nu onderzocht hoe betrouwbaar ze zijn. Bruijning hoopt dat ze later dit najaar kunnen worden ingezet.

Strengere selectie voor een testafspraak

Hoogleraar epidemiologie Frits Rosendaal van het Leids Universitair Medisch Centrum denkt dat de GGD’s misschien vooraf strenger kunnen selecteren. Misschien is een test niet meer bij iedere verkoudheid nodig, maar bij een bepaalde combinatie van symptomen. “GGD’s vragen steeds bij het maken van de afspraak wat de symptomen zijn. Misschien is het mogelijk een aantal symptomen te clusteren waarbij de kans op een positieve uitslag hoger is.”

“We hadden enig zicht op het virus", zegt Rosendaal. “Dat zicht willen we niet kwijtraken.”

Volgens woordvoerder Sonja Kloppenburg van koepel GGD-GHOR geeft het oprekken van de ruimte om afspraken te maken tot 72 uur ‘beperkt lucht’. Tegelijkertijd blijft de vraag groter dan de capaciteit. Het verder oprekken van de afspraaktermijn heeft daarom volgens Kloppenburg ‘niet zoveel zin’. “Uiteindelijk zit je dan in 2022 te plannen.”

Hoe geloofwaardig is het nog om op te roepen je te laten testen, als een afspraak inplannen niet lukt? “Ik vind nog steeds dat er getest moet worden. Maar als er geen plaats is, is er geen plaats”, zegt Kloppenburg. “Ik kan niet meer zeggen dan dat. Op dit moment doen wij zelf nergens meer actief de oproep je te laten testen, dat zou een beetje gek zijn onder deze omstandigheden. Dit is natuurlijk niet de bedoeling. Maar het is verder aan het ministerie van VWS, wij zijn gewoon aan het uitvoeren.”

GGD's niet klaar voor een tweede golf

Het kabinet maakte vorige week bekend dat moeilijk vervangbare medewerkers in zorg en onderwijs binnenkort voorrang krijgen in de teststraat. Eind deze week zou bekend moeten worden hoe dat straks gaat.

Op dit moment worden dagelijks zo’n 30.000 tests afgenomen. Volgens de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd zijn vanaf november zo’n 50.000 testen per dag nodig, vanaf december 70.000 en vanaf februari 85.000. De inspectie concludeert dat de GGD’s niet klaar zijn voor een tweede golf.

Lees ook:

Teststraat op Schiphol ineens verdwenen: was dit een geslaagde proef of een mislukte maatregel?

Was de teststraat op Schiphol nou een geslaagde proef of mislukte maatregel? Dat blijft onduidelijk, nu de testhokjes zijn verdwenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden