Uitgestelde zorg

Corona kost ook andere patiënten het leven

Beeld ANP

Hoeveel levens kost de corona-epidemie bij Nederlanders die niet besmet zijn met het virus? Het is een vraag die onmogelijk te beantwoorden is. Maar veel artsen gaan ervan uit dat ze er zijn: verborgen slachtoffers van deze pandemie. 

Patiënten die op termijn aan een andere aandoening overlijden, zoals kanker, als gevolg van uitgestelde behandelingen.

Alle spoedzorg gaat ook nu door. Maar ook iets minder urgente zorg kan levens redden. Frits Rosendaal, hoogleraar klinische epidemiologie van het Leids Universitair Medisch Centrum, is ervan overtuigd dat er verborgen slachtoffers zullen vallen. “Beenmergtransplantaties worden overal zoveel mogelijk uitgesteld”, zegt hij. Die ingreep, onder andere nodig bij leukemie, “krijg je niet als het niet nodig is”, stelt Rosendaal.

“Als je in een nauwkeurig chemotraject zit met een geplande operatie en de operatie is uitgesteld, lijkt dat niet meteen spoedeisend”, zo zei intensivist Armand Girbes in ‘Nieuwsuur’. “Maar op de lange termijn kan dat wel fataal zijn.” Ook het wegvallen of uitstellen van andere zorg leidt er volgens hem toe dat patiënten ‘slechtere kansen hebben.’

Niet capaciteitsgebrek, maar het risico voor de patiënt zorgt voor uitstel

Adviesbureau Gupta Strategists deed vorige week een inventarisatie onder ruim vijftig instellingen en zorgmedewerkers, en schat op basis daarvan dat ziekenhuizen tussen de 20 en 70 procent van de zorg afzeggen. Daarbij gaat het onder andere om heupoperaties en hartklepvervangingen. Voor kankerpatiënten worden scans, onderzoeken en chemotherapie uitgesteld.

Het is vaak niet eens uit capaciteitsgebrek dat operaties niet doorgaan, maar vanwege de veiligheid van de patiënt. Bij een niertransplantatie is medicatie nodig die het immuunsysteem afbreekt, om te voorkomen dat de nieuwe nier wordt afgestoten. Die medicatie aan kwetsbare patiënten toedienen, is op dit moment gevaarlijker dan een niet-urgente nieroperatie uitstellen. Patiënten moeten dan voorlopig dialyseren.

Als je patiënten niet laat dialyseren, maar meteen een niertransplantatie doet, heeft dat onder normale omstandigheden betere uitkomsten, zegt Marlies Reinders, hoogleraar interne geneeskunde bij het Leids Universitair Medisch Centrum. Het is volgens haar van groot belang om, als we over de piek van de epidemie heen zijn, zo snel mogelijk weer meer transplantaties te laten plaatsvinden.

Er zijn voldoende organen beschikbaar

Urgente niertransplantaties gaan op dit moment wel door, net zoals vrijwel alle lever-, hart- en longtransplantaties. Deze levensreddende operaties zijn afhankelijk van de beschikbaarheid van organen, en die is nu nog voldoende. “In Spanje en Italië is het aantal transplantaties wel sterk gedaald”, weet Reinders. Dat heeft waarschijnlijk te maken met de overbelasting van de zorg. “We hopen dat het hier niet zover komt”, zegt Reinders.

Volgens de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties worden behandelingen die acuut noodzakelijk zijn nog uitgevoerd, en heeft het uitstel van operaties nu nog nauwelijks gevolgen voor de prognose voor patiënten. “Maar in de loop van april moet er echt wel wat gebeuren. Dan zijn sommige behandelingen vijf, zes weken uitgesteld”, zegt Irene Dingemans. “We hebben het ministerie van volksgezondheid gevraagd om dat stuwmeer van uitgestelde zorg bij levensbedreigende ziektes zoals kanker ook te coördineren. Ik kan me voorstellen dat je dan bepaalde ziekenhuizen aanwijst waar je alle kankerpatiënten behandelt.”

Lees alle ontwikkelingen rond het coronavirus in dit liveblog

Lees ook:

Het coronavirus verspreidt zich razendsnel op een deel van de biblebelt

De orthodox-gereformeerde strook dwars door Nederland, lijkt zich te ontwikkelen tot nieuwe brandhaard.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden