Patiëntveiligheid

Computerstoring in ziekenhuis zorgt voor serieuze risico's

Beeld Idris van Heffen

Zeker tien keer kampten ziekenhuizen vorig jaar met grootschalige ICT-storingen. Tijdens zo’n storing moet er meer aandacht zijn voor patiëntveiligheid, vindt de Onderzoeksraad voor Veiligheid. 

Een patiënt op een verpleegafdeling van het Dijklander Ziekenhuis in Hoorn wordt onwel. Omdat het ziekenhuis net op dat moment computerproblemen heeft, kan de opgeroepen arts niet bij het patiëntendossier. Onbekend is daarom welke bloedgroep de patiënt heeft, terwijl het dringend nodig is om extra bloed en vocht toe te dienen.

Uiteindelijk krijgt de patiënt donorbloed waarvan bekend is dat het bijna altijd goed gaat, en wordt zijn situatie weer stabiel. Maar volgens de Onderzoeksraad voor Veiligheid, die het voorbeeld aanhaalt in een vandaag gepubliceerd rapport, toont de situatie aan dat een ICT-storing in ziekenhuizen serieuze risico’s kan opleveren voor de patiëntveiligheid. Het had in Hoorn anders kunnen aflopen, bijvoorbeeld als de patiënt zonder dat de arts het wist te maken had met hartfalen, waardoor vocht toedienen problemen kan opleveren.

Ziekenhuizen zouden de gevolgen van zulke ICT-storingen net zo serieus moeten nemen als traditionelere risico’s, zoals een gebrek aan handhygiëne, vindt de Onderzoeksraad. Want terwijl de aanwezige ICT-systemen uitdijen en steeds complexer worden, liggen computerproblemen op de loer. Volgens de raad was er vorig jaar sprake van zeker tien grootschalige ICT-storingen in Nederlandse ziekenhuizen, waarbij 28 locaties betrokken waren. Gemiddeld duurden de problemen zeventien uur. 

Artsen moeten beslissen op basis van onvolledige informatie

Als de systemen niet werken, kan er een hoop misgaan, aldus de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Artsen moeten op basis van onvolledige informatie beslissingen nemen, communicatiemiddelen en waarschuwingssystemen werken niet, er komt een opnamestop waardoor patiënten moeten uitwijken naar andere ziekenhuizen, of medische apparatuur valt uit.

Ziekenhuizen zouden veel vaker met dergelijke situaties moeten oefenen, vindt de Onderzoeksraad. En jaarlijks publiekelijk verantwoording moeten afleggen over eventuele risico’s. 

De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) zegt de aanbevelingen uit het rapport te onderschrijven. Volgens de branchevereniging  zorgen digitale systemen ervoor dat zorgpersoneel steeds efficiënter en veiliger kan werken, maar zijn er meer investeringen nodig om de risico’s van uitval te beperken. 

De NVZ benadrukt dat er bij de incidenten die in het rapport staan geen patiënten in gevaar zijn gekomen. Dat is vooral te danken aan vakkundig personeel, dat in dit soort situaties terugvalt op hun ervaring en klinische blik, aldus een woordvoerder.  

De Onderzoeksraad constateert dat niet alle ziekenhuizen na ICT-uitval gestructureerd en diepgravend onderzoeken wat de impact op patiëntveiligheid is geweest. Er is vooral sprake van ‘hearsay’, aldus de raad: mensen die van collega’s hebben gehoord dat patiënten geen schade hebben opgelopen.

Lees ook: 

Ziekenhuis in Leeuwarden legt dataverkeer stil na cyberaanval

Hackers hebben een poging gedaan in te breken in de systemen van Medisch Centrum Leeuwarden. Het ziekenhuis heeft uit voorzorg alle dataverkeer met de buitenwereld afgesloten

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden