null

Zorgbeleid

Burgers moeten zelf meer zorgkosten gaan betalen, volgens advies aan kabinet. ‘Groei is onhoudbaar’

Preventie moet een prioriteit van het zorgbeleid worden en daarbij moeten burgers verplicht kunnen worden gesteld hieraan mee te werken. Dat stelt de WRR, de onafhankelijke denktank voor de Nederlandse regering.

De samenleving kan in het huidige stelsel onmogelijk de benodigde kosten en mankracht voor de zorg blijven opbrengen. Om de zorg overeind te houden, moet de overheid daarom de komende decennia duidelijke prioriteiten stellen, adviseert de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) aan de regering. Dat betekent dat burgers vaker zelf voor kosten moeten opdraaien.

Als we het beleid niet rigoureus omgooien, betalen Nederlanders in 2060 drie keer zo veel aan de zorg als nu, concluderen de onderzoekers in het rapport Kiezen voor houdbare zorg dat vanmiddag aan minister Hugo de Jonge wordt overhandigd. Bovendien moet tegen die tijd een op de drie mensen in de zorg werken. Nu is dat een op zeven.

De belangrijkste reden is dat we met zijn allen steeds meer gebruik maken van zorg, die bovendien – bijvoorbeeld door vergaande technologie – steeds duurder wordt. Die groei is onhoudbaar, luidt de conclusie. “Het gaat ten koste van andere maatschappelijke doelen, zoals goed onderwijs, huisvesting en armoedebestrijding.”

‘Een efficiëntere organisatie is geen afdoende oplossing’

Factoren als vergrijzing, een toename van chronisch zieken en een ongezonde leefstijl zorgen ervoor dat de stijgende vraag naar zorg de komende decennia versneld doorzet. Daardoor ontkomt de overheid niet aan scherpe keuzes, stelt de WRR. Hoe die eruit gaan zien, ligt aan de toekomstige kabinetten. Maar het staat voor de onderzoekers vast dat boven een bepaalde minimumnorm niet meer alle zorg vanzelfsprekend vanuit collectieve voorzieningen kan worden geboden. “Goede zorg vergt straks weloverwogen keuzes.”

De WRR geeft alvast een paar voorzetten. Zo moet volgens de wetenschappers preventie een van de prioriteiten zijn en moeten burgers verplicht kunnen worden gesteld hieraan mee te werken. Fiscale voordelen en actieve werving van personeel uit het buitenland kunnen het personeelstekort helpen opvangen. En vooral voor jeugd- en ouderenzorg, die nu al in de knel komen, is een heldere langetermijnvisie nodig. “Het huidige beleid heeft een efficiëntere organisatie als centraal doel. Dat is geen afdoende oplossing voor de houdbaarheidsopgave waar Nederland voor staat.”

Armeren de dupe

Het rapport van de WRR is een advies aan de regering, zoals de Raad vaker wordt ingeschakeld bij grote maatschappelijke vraagstukken. Voorzitter Ad Melkert van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen is teleurgesteld dat de nadruk ligt op de financiële kant van de zorg. “Er wordt nu een wedstrijd van gemaakt tussen de zorg en andere publieke sectoren. Het is een illusie om de komende jaren met minder collectieve zorguitgaven toe te kunnen. Maar met de huidige lage staatsschuld kunnen we de totale uitgaven toch verhogen? Dan gaan stijgende zorgkosten niet meer ten koste van het onderwijs, zoals nu wordt gesteld.”

Minder zorg vergoeden, leidt er volgens Melkert onherroepelijk toe dat armeren de dupe worden. “De organisatie van zorg is de organisatie van solidariteit. Straks zeggen we tegen mensen dat ze sommige dingen maar privaat moeten regelen. Maar dat moet je dan wel kunnen betalen natuurlijk.

“De afgelopen anderhalf jaar hebben we gezien dat de zorgcapaciteit in tijden van nood onder het benodigde niveau ligt. Covid zal heus niet de laatste pandemie zijn. Ik vind het zuur dat de WRR pleit voor kostenbeheersing terwijl we met eigen ogen zien hoe een personeelstekort in de zorg de halve maatschappij lamlegt.”

Lees ook:

Kleine ziekenhuizen zullen in de komende tien jaar mogelijk omvallen

Consultant KPMG concludeerde eerder dit jaar ook al dat de zorg in de Nederlandse ziekenhuizen op de schop moet omdat zorg in de huidige vorm onbetaalbaar wordt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden