Besmetting

Brengen aerosolen corona over? De rest van de wereld denkt van wel

Een medewerker van de Technische Universiteit Eindhoven doet onderzoek naar de verspreiding van aerosolen in de Johan Cruijff Arena in Amsterdam. Beeld ANP
Een medewerker van de Technische Universiteit Eindhoven doet onderzoek naar de verspreiding van aerosolen in de Johan Cruijff Arena in Amsterdam.Beeld ANP

Opnieuw waarschuwen wetenschappers voor coronabesmetting via zwevende luchtdeeltjes. Hoe is het denken wereldwijd veranderd, en loopt Nederland uit de pas?

Aerosolen, door lucht gedragen vloeistofdeeltjes: ze zijn weer het gesprek van de dag. Donderdag pleitten 39 wetenschappers opnieuw voor meer aandacht voor goede ventilatie om coronabesmetting te voorkomen. Ze deden dat in een opiniestuk in het wetenschappelijke blad Science. Hun verhaal is niet nieuw: dezelfde wetenschappers stuurden in juli al een open brief aan de wereldgezondheidsorganisatie WHO. Toen was hun oproep nog controversieel. Nu veel minder.

Hoe zat het ook alweer? Vooral medische wetenschappers, zoals virologen en epidemiologen, hameren erop dat je alleen (of voornamelijk) besmet raakt via grotere druppels, die binnen 1 meter afstand op de grond vallen. Onderzoekers uit de natuurkundige hoek stellen dat het voor een belangrijk deel gebeurt via kleinere deeltjes, die verder zweven. Zo verklaren ze mega-uitbraken bij bijvoorbeeld zangkoren. Als aerosolen een rol van betekenis spelen, is het belangrijk om binnenruimtes goed te ventileren.

Standpunt flink verschoven

Het standpunt van de WHO, de organisatie die de aanpak van de epidemie wereldwijd coördineert, is flink verschoven. Begin oktober schreef de WHO nog op haar website dat het virus alleen via grotere druppels wordt overgebracht, bijvoorbeeld met hoesten en niezen. Later die maand meldde de WHO dat ook aerosolen het virus in bepaalde omstandigheden overdragen. “Nader onderzoek is gaande”, schreef de WHO er toen bij. Sinds twee weken stelt de organisatie onomwonden dat aerosolen het virus kunnen verspreiden in ‘slecht geventileerde en/of drukke omstandigheden binnen’.

De WHO zegt erbij dat overdracht binnen één meter afstand het vaakst voorkomt, of dat nu via grote druppels of aerosolen is. Afstand houden blijft dus belangrijk.

Het Amerikaanse CDC gaat verder: het noemt besmetting via ingeademde aerosolen inmiddels zelfs nog voor besmetting met druppels op de website.

Het Belgische RIVM, Sciensano, waarschuwde in november al voor de rol van aerosolen. Eind april kwam de door de overheid ingestelde taskforce ventilatie met het advies om in elke ruimte waar mensen verblijven een CO2-meter op te hangen, die een indicatie geeft van de hoeveelheid uitgeademde lucht in een ruimte. Is die er niet, dan is er per vier personen één vierkante meter open raam nodig, adviseert de Belgische taskforce. En in het Verenigd Koninkrijk geldt goed ventileren als een van de vier basisregels, naast afstand houden, het dragen van een mondkapje en handen wassen.

Nederland: ‘niet duidelijk’

En Nederland? Hier blijft de houding dubbel. Aan de ene kant wijst ook het RIVM sinds vorig jaar zomer op het belang van ventileren om de overdracht van covid te voorkomen. Het kabinet maakte geld vrij om scholen beter te ventileren, al kwam de installatie van ventilatiesystemen daar nauwelijks van de grond.

Aan de andere kant staat ventileren in Nederland niet bij de basisregels ‘wassen, afstand, testen’. En waar de WHO aerosolen al sinds eind oktober een rol toedicht, stelt het RIVM nog altijd dat het ‘niet duidelijk is’ of overdracht via de lucht ‘een relevante rol speelt’ bij de verspreiding. Er vindt inderdaad overdracht via zwevende deeltjes plaats, zo zei Jaap van Dissel, hoofd infectieziektenbestrijding, deze week in de Tweede Kamer. Maar, zo houdt hij vol: hun bijdrage aan de verspreiding van het virus is klein.

Aantal covid-patiënten ziekenhuizen daalt

De daling van het aantal covid-patiënten in de ziekenhuizen zet door. Er zijn nu 2250 covid-patiënten opgenomen, dat is ruim 250 minder dan een week geleden. 728 patiënten liggen op de intensive care, 1.522 op een verpleegafdeling. Gemiddeld werden afgelopen week 32 patiënten per dag opgenomen op de ic, dat is 14 minder dan vorige week. Op de verpleegafdelingen kwamen gemiddeld 204 patiënten binnen per dag, 27 minder dan vorige week. Vrijdag werden 5.608 positieve coronatesten gemeld bij het RIVM.

Lees ook:

Nederland volgt te weinig de wetenschap als het om aerosolen gaat, vindt deze Duitse natuurkundige

Nederland bedrijft ‘informatiepolitiek’, en daardoor krijgt de bevolking niet altijd de juiste aanwijzingen over corona, zegt de Duitse natuurkundige aan de Universiteit Twente Detlef Lohse.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden