Binnenland Thuiszorg

Brabantse gemeenten nemen afstand van omstreden thuiszorgmodel

Beeld Fadi Nadrous

Poetshulp voor kwetsbaren: betaal je dat als gemeente op basis van een aantal uren of van een bepaald resultaat? Een maatregel in vier Brabantse gemeenten rakelt een jarenlange thuiszorgdiscussie op. 

Ouderen, zieken en mensen met een beperking in de Brabantse gemeenten Boxtel, Haaren, Sint-Michielsgestel en Vught krijgen hun poetshulp weer voor een vast aantal uren per week. Deze gemeenten schakelen over van het omstreden, resultaatgerichte beloningsmodel naar een vergoeding per uur voor huishoudelijke hulp. In dat laatste geval houdt de gemeente bij wat er in die uren moet gebeuren.

De beslissing van de gemeenten volgt op een hoogopgelopen discussie binnen de thuiszorg, een brief van de minister en uitspraken van de Centrale Raad van Beroep (CRvB), de hoogste rechter op het gebied van sociale ­zekerheid.

Sinds de invoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) in 2015 mogen gemeenten kiezen of ze huishoudelijke hulp aanbieden op basis van een aantal uren of op basis van een bepaald resultaat. Dat resultaat wordt vaak omschreven als ‘een schoon en leefbaar huis’.

De kritiek op deze omschrijving is al jaren dat die te subjectief is. Daardoor kunnen cliënten niet goed controleren of ze de hulp krijgen waar ze recht op hebben. “Gemeenten kopen gemiddeld twee uur per persoon per week in. Dat is niet genoeg tijd voor mensen die meer zorg nodig hebben, bijvoorbeeld door een stof­allergie”, zegt Liesbeth Moret van Ieder(in), een belangennetwerk voor mensen met een ­beperking of chronische ziekte. “Het resultaat is dat cliënten grote strijd moeten leveren om een schoon huis te krijgen.”

Het gevecht verplaatst zich naar de rechtbank

Die strijd verplaatste zich afgelopen jaren geregeld van de huiskamer naar de rechtszaal. In oktober tikte de Centrale Raad van Beroep de gemeente Steenbergen op de vingers voor het werken met de resultaatgerichte aanpak. De CRvB besloot dat een klagende Steenbergenaar recht had op een vast aantal uren huishoudelijke ondersteuning per week.

De uitspraak veroorzaakte onrust in gemeenteland. Veel gemeenten ­bekostigen de huishoudelijke hulp ­namelijk op basis van de omstreden resultaatgerichte aanpak. Vorig jaar ging het om ongeveer 40 procent van alle huishoudelijke hulp door gemeenten, laat het ministerie van volksgezondheid, welzijn en sport weten. Om welke gemeenten het gaat, weet het ministerie niet.

Na de uitspraak van de CRvB schreven zes Brabantse gemeente in een brief aan minister Hugo de Jonge (volksgezondheid) het liefst door te willen gaan met resultaatgericht in­diceren. “Maar hoe kunnen wij dat rechtvaardigen in het licht van de uitspraak van de CRvB?”

Om de onrust te bestrijden, kwam De Jonge in april met een Kamerbrief, waarin hij schreef dat de twee varianten blijven bestaan. Gemeenten die op basis van resultaat indiceren, moeten voortaan duidelijker zijn over wat de geboden hulp behelst. De zorgaan­bieders moeten samen met de cliënt afspreken hoe vaak een bepaalde activiteit, bijvoorbeeld stofzuigen of dweilen, moet worden uitgevoerd om ‘een schoon en leefbaar huis’ mogelijk te maken.

De cliënt heeft recht te weten hoelang de hulp komt

Of deze wijziging voldoende is, is nog de vraag. In een rechtszaak tegen de gemeente Enschede bleek in maart dat ook met de nieuwe voorwaarden van De Jonge de hoogste bestuursrechter een streep door het resultaatgericht indiceren kan zetten. De gemeente gaf in dit specifieke geval wel aan welke werkzaamheden er in welke ruimten moeten worden uitgevoerd en hoe vaak. Maar niet hoeveel tijd voor die werkzaamheden nodig is. En daar heeft de inwoner wel recht op, stelt de rechter.

Tot vreugde van belangennetwerk Ieder(in) stappen nu dus vier Brabantse gemeenten over op het uurbasismodel. “Dit is heel fijn. Het zorgt voor duidelijkheid voor de cliënten”, zegt Liesbeth Moret.

Toch zijn er nog veel gemeenten die blijven vasthouden aan de om­streden aanpak – de grootste tien ­gemeenten bijvoorbeeld. Moret: “Wij hebben ook geen signalen dat die binnenkort gaan overstappen.”

Lees ook: 
Burgers winnen vaak van gemeente in rechtszaken over recht op Wmo-hulp

De rechter corrigeert gemeenten in 41 procent van de gevallen bij besluiten over hulp aan zieken en ouderen. Gemeenten leggen de wet soms verkeerd uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden