Ziekenhuiszorg

Bij overvolle ziekenhuizen dreigt opnamestop, zelfs voor een Covid-patiënt

Een schoonmaakmedewerker maakt een bed schoon waarin een coronapatiënt werd verpleegd in het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg.Beeld Ellen den Ouden/ETZ

Wat te doen als een Covid-19-patiënt acute zorg nodig heeft waardoor de operatie van iemand die kanker heeft niet door kan gaan?

Er kan een moment aanbreken dat ziekenhuizen tegen Covid-patiënten zeggen: ‘sorry, wij zitten vol. Ook de reguliere zorg moet door.’ Want voorkomen moet worden dat patiënten met het coronavirus altijd voorrang krijgen op patiënten met andere aandoeningen als dat tot ernstige gezondheidsschade leidt, stelt Edo Arnoldus, neuroloog en voorzitter van de medische staf van het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) in Tilburg.

Eerder dit jaar zei bestuursvoorzitter Bart Berden van het ETZ ook al dat het een van de lessen was van de eerste golf; dat de Covidzorg niet als een koekoeksjong alle andere zorg mag verdringen. Maar hoe maak je een keuze tussen twee patiënten?

‘Als het huis vol is, is het vol’

“Wij hebben vandaag alle medisch managers in ons ziekenhuis gevraagd waar de ondergrens ligt voor de reguliere zorg”, zegt Arnoldus. “Hoeveel bedden willen zij beschikbaar houden voor patiënten om te voorkomen dat zij geen wezenlijke gezondheidsschade oplopen door uitstel van behandelingen? Iedereen snapt dat een patiënt die aan zijn knie geopereerd moet worden best een half jaar kan wachten en geen voorrang heeft op een ernstige zieke Covid-patiënt die potentieel aan de beademing moet. Maar je wilt niet dat mensen zo lang moeten wachten op chemotherapie of een operatie dat ze er slechter uitkomen en mogelijk zelfs overlijden.”

Als bekend is hoeveel bedden elk medisch specialisme nodig heeft om te voorkomen dat zijn of haar patiënten onherstelbare gezondheidsschade lijden, kunnen ziekenhuizen ook berekenen hoeveel Covid-patiënten zij kunnen opnemen. “En dus ga je op een gegeven moment richting een soort opnamestop”, zegt Arnoldus. “Dat wil niemand horen, want voor acute zorg moet altijd ruimte zijn. Maar als het huis vol is, is het vol.”

Arnoldus pleit voor een landelijk draaiboek. Zo’n draaiboek is er wel voor de intensive cares, omdat daar tijdens de eerste golf de problemen lagen. Nu is dat anders en zijn het de verpleegafdelingen waar het storm loopt. Voor die afdelingen is zo’n draaiboek er nog niet.

Geen vastomlijnd schema voor patiënten

Wel zijn er door de Federatie Medisch Specialisten handvatten opgesteld. Zij hebben patiënten verdeeld over vijf categorieën. Patiënten in categorie één en twee hebben met spoed hulp nodig. Hier vallen patiënten onder die net een ernstig ongeluk hebben gehad, binnenkomen met een hartaanval of benauwd zijn door Covid. Patiënten in categorie drie hebben veel last van hun aandoening en uitstel van zorg kan leiden tot ernstige gezondheidsschade. In deze categorie kunnen patiënten met kanker zitten, maar ook mensen met hartkwalen. In categorie vier en vijf hebben patiënten relatief weinig last van hun aandoening en kan uitstel geen kwaad. Patiënten die een knie- of oogoperatie moeten ondergaan behoren tot deze groep.

De categorisering suggereert dat er een vastomlijnd schema is dat bepaalt wie in welke categorie hoort. Dat is dus niet zo. Een patiënt met diabetes bijvoorbeeld kan tot categorie vier behoren, maar omdat hij of zij ook andere ziektes heeft, toch opschuiven naar drie. Dat soort overwegingen zijn aan de specialist.

Landelijke draaiboeken welkom

Voor medisch specialisten is het niet prettig als ze moeten bepalen welke patiënt wel en niet wordt opgenomen. Zeker niet als het om twee patiënten gaat die allebei met spoed zorg nodig hebben. Stel dat een Covid-patiënt een vol ziekenhuis binnenkomt. Hij zou een bed kunnen krijgen, maar dan moet de operatie van een oncologiepatiënt wachten. Het is dan aan de medisch specialisten om te bepalen voor wie de zorg het meest urgent is. In dit geval aan de longarts die de Covid-patiënt verzorgt en aan de chirurg die de oncologiepatiënt wil opereren. “Je wilt niet dat die twee specialisten daar strijd over gaan voeren”, zegt Arnoldus. Daarom zou hij landelijke draaiboeken verwelkomen.

Het ETZ in Tilburg kan de drukte nog net aan, maar uitstellen van zorg is niet ver weg meer. Deze week heeft het ziekenhuis een brief gestuurd naar de huisartsen in de regio. “We vragen hen net als bij eerste golf kritisch te kijken welke patiënten zij insturen. Een oudere kwetsbare patiënt met Covid kan beter af zijn in een covid-verpleeghuis of thuis met goede palliatieve zorg. Als huisartsen twijfelen, kunnen ze met onze geriaters overleggen.”

Lees ook:

Hoe pakt Nederland de volgende pandemie aan?

Een totale verrassing blijft Nederland bespaard, mocht een infectieziekte Nederland in 2021 raken. Er is de afgelopen maanden een belangrijke les geleerd

‘Mijn operatie heeft officieel geen haast, maar voor mij wel’

Met het volstromen van de ziekenhuizen komt niet-coronagerelateerde zorg opnieuw in het gedrang. Uitstel van operaties bezorgt de betrokkenen pijn, zowel fysiek als mentaal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden