null Beeld

ColumnBert Keizer

Bij het sterven van deze islamitische man won het seculiere Westen

Bert Keizer

In NRC van 21 februari werd verslag gedaan van een kort geding aangespannen door familie van een patiënt, die op de intensive care ligt, of lag, in het Erasmus MC. Het gaat om een kluwen van omstandigheden die veel artsen zullen herkennen.

Het betreft meneer X. Zijn leeftijd wordt niet genoemd. Hij werd op 7 december 2021 opgenomen in het Amphia Ziekenhuis in Breda wegens een corona-infectie. Hij moest na twee weken aan de beademing gelegd worden. Hij kreeg ook nog een herseninfarct. Hij leek weinig meer te begrijpen. De artsen zagen geen kans op verbetering. De relatie met de familie was gespannen.

Ook in Rotterdam vonden artsen de situatie hopeloos

De patiënt werd overgeplaatst naar Rotterdam, waar de gespannen relatie met de familie gewoon intact bleef, want ook in Rotterdam vonden de artsen de situatie hopeloos. Zo hopeloos dat ze de beademing wilden stoppen zodat meneer verlost kon worden uit een lijden dat hoe dan ook in de dood zou eindigen.

En daar lag de oorzaak van de spanning tussen de artsen en de familie. Zij wilden een dergelijke bewuste ingreep die het overlijden zou veroorzaken koste wat kost tegenhouden. In het artikel wordt de naam van de advocaat genoemd: Imad El Boutaibi. Tijdens het kort geding stapt een zoon naar voren om te vertellen dat zijn vader nog wel kon communiceren. In het Arabisch ging dat veel beter.

Meneer X is, zeg ik hier, een moslim. Om de een of andere reden wordt deze aanduiding vermeden in het artikel. Misschien is ‘afkomstig uit een van de landen in Noord-Afrika’ een veiligere aanduiding, hoewel ik niet weet welk gevaar hier dreigt. Moslims menen dat het niet aan de mens is maar aan God om een besluit te nemen over de dood.

Je komt er niet uit door wanhopig gejammer

Ik heb, door schade en schande, geleerd om bij een dergelijk sterfbed nooit te zeggen: ‘We geven haar morfine zodat ze waardig en zonder pijn of angst komt te overlijden’. Een betere formulering is: ‘We doen wat we kunnen, maar zij is in Gods hand’. Waarna je kunt trachten te marchanderen over hoeveel pijnstilling de familie wil accepteren. Je komt hier zeker niet uit door wanhopig gejammer in de trant van: ‘Maar ziet u dan niet dat ze lijdt? Dat dit hopeloos is?’

Het lukte ons in het verpleeghuis meerdere malen om langs deze geleidelijke weg een min of meer draaglijke situatie te creëren waarin de stervende zo veel morfine kreeg dat ze het bandje met soera’s nog net kon horen. Maar eigenlijk te weinig om comfortabel te zijn. Moslims willen niet gedrogeerd maar wakker het hiernamaals betreden. En geen mens kan een besluit nemen over wanneer dat gaat gebeuren. De meeste andere West-Europeanen willen een pijnloze dood en wat dat hiernamaals betreft, wie dan leeft die dan zorgt.

In Rotterdam zag je de ontmoedigende botsing tussen deze twee visies. De arts zei in de rechtszaal: ‘Het kan zijn dat lijden in onze visie iets anders is dan in die van u. Ik kan het mijn verpleegkundigen niet langer aandoen om door te behandelen.’

Medisch zinloos? Dat ligt eraan wat je daarmee bedoelt

De familie wil dit hemeltergende besluit, deze vloek die nu geheel onnodig boven het lot van hun vader hangt, proberen af te wenden. Vandaar dat zij zich rond het sterven van hun geliefde in de monsterlijke omgeving van een rechtszaal bevinden.

Je komt hier niet uit door te zeggen dat doorbehandelen medisch zinloos is. Mijn idee van medisch zinloos is: een paracetamolletje op de voordeur plakken en dan hopen dat de pijn weggaat. Maar of de beademing waar de artsen mee willen stoppen medisch zinloos is? Dat ligt er aan wat je daarmee bedoelt. Als je vindt dat beademen en intraveneus voeden pas moet stoppen wanneer er een onherstelbare hartstilstand is opgetreden (God heeft zijn besluit genomen) dan is beademen allerminst zinloos.

De rechter besloot dat de arts gelijk heeft. Ik vind dat terecht. Maar, je moet dan wel onder ogen zien dat het overlijden van hun man en vader in de ogen van zijn familie vreselijk is verlopen. Dat hij in hun ogen stierf omdat men niet langer voor hem wilde zorgen. Een ernstig vergrijp dat ze vergeefs probeerden te verhinderen. Seculier West-Europa ‘wint’. En de Europese moslim betaalt de prijs.

Bert Keizer is filosoof en arts bij het Expertisecentrum Euthanasie. Voor Trouw schrijft hij wekelijks een column over zorg, filosofie, en de raakvlakken daartussen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden