Het ConsultSeizoensdepressies

Bestaat er zoiets als een zomerdepressie?

De winterdepressie is een bekende aandoening. Maar een lezer van Trouw voelt zich juist in de zomer erg neerslachtig. Kun je last hebben van een zomerdepressie?

Alles in de natuur, maar ook in je lichaam, werkt volgens een bepaald ritme”, zegt ­Judith Haffmans van ggz-­instelling PsyQ. Als klinisch farmacoloog houdt ze zich bezig met hoe het lichaam op geneesmiddelen ­reageert. Daarnaast is ze chronobioloog en gespecialiseerd in de onderlinge invloed van verschillende cycli in de natuur. Cycli in je lichaam zijn van grote invloed op je fysieke én mentale gesteldheid, weet ze. Over de vraag of zomerdepressies bestaan kan ze daarom kort zijn. “Seizoensgebonden depressie is een serieuze aandoening.”

Hoe ontstaat zoiets? 

“Je lichaam regelt de verschillende ritmes door middel van een biologische klok, een onderdeel van het brein dat zich bevindt op de kruising van de oogzenuw”, legt Haffmans uit. Dat de biologische klok juist daar zit, is geen toeval. “Via je ogen komt licht binnen. ­Afhankelijk van de hoeveelheid licht wordt melatonine aangemaakt, het ­hormoon dat je nodig hebt om in slaap te vallen.” Het waak- en slaapritme, dat voor de gemiddelde persoon ongeveer 24 uur duurt, heeft op zijn beurt weer grote invloed op andere ritmes in je ­lichaam, zoals die van de nierfunctie en de spijsvertering. Ook je psyche heeft een ritme, zegt Haffmans. “Denk bijvoorbeeld aan je concentratie.”

Als de ritmes verstoord raken, kan dat grote gevolgen hebben, zegt de chronobioloog. “Je kunt dan stemmingswisselingen of zelfs depressie ervaren. Vrouwen lopen daarom een groter risico op dat soort aandoeningen: die hebben een hormonaal ritme dat constant verandert.”

In de winter én in de zomer gaan veel van onze ritmes op de schop. “In de winter is er minder licht en blijft de melatonine als het ware in ons lichaam rondhangen. Daardoor kunnen we een beetje hangerig worden: de welbekende winterdip.”

Dat is echter nog geen seizoensdepressie, zegt ze. “Daarvan kun je pas spreken als de klachten ernstiger worden, bijvoorbeeld als je niet meer je bed uit kunt komen. Dan is je biologische klok echt de weg kwijt en spreken we van een ziekte.” In de zomer treedt het omgekeerde effect op. “We slapen vaak slechter, omdat het warm is en veel langer licht. En in plaats van zware maaltijden eten we vaak minder en lichter.”

Wat kun je zelf doen als je je neerslachtig voelt in de zomer?

Volgens Haffmans is het het belangrijkst om een vast eet- en slaapritme aan te houden. “Neem donkere gordijnen en zorg ervoor dat je ongeveer twee tot drie uur voordat je naar bed gaat minder in het licht zit.” Pas dus ook op met het licht van de televisie of van je telefoon. “Uit die schermen komt blauw licht, dat de aanmaak van melatonine hindert. Tv-kijken voordat je gaat slapen kan wel, maar zet dan bijvoorbeeld ook een schemerlamp aan. En pas op, want activiteiten als chatten en gamen zijn zodanig prikkelend dat in slaap vallen daarna vaak een stuk lastiger is.”

Ook beveelt Haffmans aan regelmatig te eten. “Je hebt ongeveer drie maaltijden per dag nodig. Sla vooral je ontbijt niet over en eet ook niet meer na een uur of zes, zeven ’s avonds.” En, benadrukt ze, vergeet overdag niet om naar buiten gaan en voldoende te bewegen.

In het uiterste geval kan therapie uitkomst bieden. “Dan kunnen we lichttherapie toepassen, of melatonine voorschrijven.” Maar, zegt Haffmans, die behandelingen zijn altijd aanvullend. “Een beter dag- en nachtritme is het belangrijkst.”

In Het Consult beantwoorden experts wekelijks gezondheidsvragen van lezers. Het eerstvolgende Consult verschijnt na de zomerperiode. Ook een gezondheidsvraag? Stuur een mailtje naar gezondheid@trouw.nl.

Het Consult

Wat te doen met door de lockdown verwaterde vriendschappen?

Tijdens de corona-lockdown heeft een Trouw-lezer gemerkt dat ze niet met al haar vrienden contact heeft gehouden. Is het beter om verwaterde vriendschappen te beëindigen?

De hond betreurt het dat we minder thuis zijn, de kat geniet

Hoe hebben onze huisdieren de corona-lockdown beleefd? Zijn ze gestresster? Het Consult belt met enkele dierenkenners.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden