In crisisBauke Koekkoek

Beschermd wonen in een doodgewone eengezinswoning. Fraude? Ik kan het niet bewijzen

Een uur of negen ’s avonds. Een doodge­wone woonwijk uit de jaren tachtig of negentig, moeilijk te zien in het donker. Op zoek naar, wat in jargon heet een locatie voor ­beschermd wonen. Vaak zijn dat grote panden die iets uitstralen tussen kamerbewoning en zorginstelling. Hier is het anders: een doodgewoon huis met een doodgewone huiskamer. Daarin beent een jonge vrouw getergd rond, hangt op de bank een uitgetelde ‘woonbegeleidster’ en zit op nog een bank een kwieke man. Hij blijkt de oom van de jonge vrouw.

De begeleidster trekt me direct de situatie in met de universele taal van uitputting (of uitstoting): ‘dit kan zo niet langer’, ‘dit kunnen we hier niet hebben’ en ‘de situatie is volkomen geëscaleerd.’

Noch begeleidster, noch zij heeft zin om te praten

Het lijdend voorwerp loopt ondertussen door de kamer, ze mag niet naar buiten van de begeleidster. Ze is bang dat ze in de tuin gaat schreeuwen, en zo de toch al precaire relatie met de buurt verder zal bederven. Uit het dossier weet ik iets over haar, maar ter plekke moet ik nadere info bij ­elkaar schrapen. Noch begeleidster, noch zij heeft zin om te praten, terwijl oom neutraal als Zwitserland voor zich uit kijkt. Begeleidster wíl nu ook helemaal niks zeggen, want ze heeft op dit moment maar één doel: dat ik de jonge vrouw meeneem naar een gesloten afdeling.

De begeleidster blijkt een ­kleine zelfstandige, een aanbieder van beschermd wonen – noem het een bedrijf, noem het een instelling, noem het een verdienmodel. Huur een rijtjeshuis en huisvest er mensen met ernstige problemen zonder woonplek, en ding bij de gemeente mee naar WMO-zorggelden. Zorg dat je in de pool van aanbieders komt en de kassa gaat rinkelen, zeker als je meer uren begeleiding vergoed krijgt dan je maakt – of als je lager gekwalificeerd personeel inhuurt dan je had beloofd.

Dat een eengezinswoning ­misschien niet de beste plek is om vier mensen bij elkaar te zetten die – eufemistisch – moeite hebben met communiceren, ach. Als het uit de klauwen loopt, omdat een van die mensen het niet trekt en je onverhoopt meer uren begeleiding moet bieden dan afgesproken, dan bel je gewoon de lokale crisisdienst. En dan zeg je dat het probleemgeval weg moet uit ‘jouw’ huis, omdat de ‘WMO-uren’ op zijn – over je geduld en inschattingsvermogen zwijg je. En over het ‘ondernemerschap’ waarover de website sprak, gaat het al helemaal niet meer.

‘Mag ik vragen wat je aan het doen bent?’

Mijn pogingen om contact met de vrouw te krijgen, lijken ondertussen enigszins succesvol. Maar dan komt de stem van de begeleidster er voor de zoveelste keer tussendoor: “Mag ik vragen wat je aan het doen bent?”

Nee, dat mag je niet, denk ik. Maar ik antwoord minzaam: “Ik probeer uit te vinden wat er aan de hand is, en wat mogelijk kan helpen”. Zij: “Ik weet al wat er aan de hand is, en wat er moet ­gebeuren is een opname”. Aha. Nu ben ik het zat.

Ik staak mijn contactpoging. Er volgt – ook eufemistisch – een stevig gesprek. Eindelijk roert oom zich, steggel ik met begeleidster over uren en verantwoordelijkheden en onderhandelen vrouw, oom en ik over wat er ­mogelijk is. Uitkomst is dat ik vertrek, oom blijft overnachten, begeleidster naar huis gaat en de volgende dag terugkomt – net als de crisisdienst. De jonge vrouw en oom kunnen daarmee leven, woonbegeleidster niet. Of het de juiste beslissing is, weet ik niet.

Een paar dagen later hoor ik dat ze later alsnog is opgenomen op onze gesloten afdeling. Of dat dan de juiste beslissing is, weet ik ook niet. Of deze ‘begeleiding’ fraude is, weet ik ook al niet. ­Zeker weet ik wel dat dit betonrot in het systeem is – veel erger dan fraude.

Hoe ga je om met acute psychische problematiek en de hooggespannen verwachtingen van jouw hulp? Sociaal-psychiatrisch verpleegkundige en lector Bauke Koekkoek schrijft wekelijks over zijn werk in de 24-uurs ggz-crisisdienst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden