Jeugdzorg

Belangrijke jeugdzorgorganisaties staan op omvallen, terwijl kleine aanbieders grote winst boeken

Medewerkers van de Hoenderloo Groep voeren actie bij het hoofdkantoor van Pluryn tegen de sluiting van hun instelling voor zorg voor kinderen met zware gedragsproblemen. Vooral complexe zorg is relatief onrendabel, volgens Jeugdzorg Nederland.Beeld ANP

Terwijl nieuwe, kleine aanbieders het prima doen, staan vele van de belangrijkste jeugdzorgorganisaties op omvallen, blijkt uit onderzoek.

Er loopt een dikke scheidslijn door de jeugdzorg in Nederland. 1478 kleine, vaak relatief nieuwe aanbieders van bijvoorbeeld dyslexiehulp of andere relatief eenvoudige zorg maken gemiddeld 35 procent winst. Ondertussen gaat het financieel slecht met de helft van de 64 belangrijkste jeugdzorgorganisaties, onder andere verantwoordelijk voor pleegzorg en crisishulp. Een derde draait zelfs verlies. Volgens branchevereniging Jeugdzorg Nederland staat ‘het fundament van de jeugdhulp op instorten’.

De cijfers komen uit een analyse van de jaarcijfers over 2018 van jeugdzorgaanbieders door Jeugdzorg Nederland, waarin Trouw inzage heeft gehad. Het is het eerste onderzoek onder alle ruim tweeduizend organisaties die jeugdzorg leveren; alleen de zzp’ers zitten er niet bij.

Dat het slecht gaat met veel jeugdzorginstellingen was al bekend. Nu blijkt dat dat vooral de jeugdzorgorganisaties treft die Nederland het slechtst kan missen, en dat kleine aanbieders daarnaast grote winsten te boeken.

Een systeempartij die omvalt, kost de gemeente veel geld

De 64 grote aanbieders beschouwt Jeugdzorg Nederland als ‘systeempartijen’: partijen die niet gemist kunnen worden voor de jeugdzorg in hun regio. Zij bieden een breed scala aan hulp en werken nauw samen met de gemeenten. “Dit zijn de organisaties die de meest kwetsbare kinderen helpen”, zegt Bas Timman, bestuurslid van Jeugdzorg Nederland. “Zij zorgen dat er crisisopvang is, regelen ook de pleegzorg en andere opvang van kinderen die door de rechter uit huis geplaatst worden.”

Een deel van de grote jeugdzorgorganisaties valt komende jaren mogelijk om, of moet gaan snijden in de minst rendabele activiteiten, verwacht Timman. Zorgorganisatie Pluryn sloot dit jaar bijvoorbeeld de Hoenderloo groep, waar ruim 200 kinderen met zware gedragsproblemen woonden. Ook voor Juzt, dat zorg verleende aan 1200 kinderen in West-Brabant, viel het doek.

Het omvallen van een systeempartij kost gemeenten veel geld, omdat zij dan op zoek moeten naar partijen die de zorg kunnen overnemen. Omdat complexe hulp weinig geld opbrengt, zijn er niet altijd andere aanbieders die in het gat springen. Soms moeten kinderen het dan doen met eenvoudiger zorg buiten een instelling.

'Gemeenten moeten hogere tarieven betalen voor complexe zorg’

Voor ingewikkelde en eenvoudige hulp betalen gemeenten nu hetzelfde tarief, zegt Timman. Hij vindt dat gemeenten de grote aanbieders beter moet betalen. Een groot deel van hun jeugdzorgbudget gaat naar kleine, nieuwe aanbieders, waardoor gemeenten vervolgens de jeugdzorg af moeten knijpen, stelt Timman. Zijn organisatie vertegenwoordigt overigens vooral de systeempartijen (48). Er zijn acht kleine aanbieders lid, en zeventien uit de middengroep.

Doen de kleine jeugdzorgaanbieders het niet gewoon beter? Richard Janssen, hoogleraar bestuur en management van zorgorganisaties aan de Erasmus Universiteit en de universiteit van Tilburg, vindt van niet. “Grotere organisaties zijn echte instellingen. Zij zorgen bijvoorbeeld ook voor opleiding en onderzoek.” Hij vindt het logisch dat ze niet zo kosteneffectief kunnen werken als kleine zorgbedrijfjes. Ook hij vindt dat gemeenten hogere tarieven moeten betalen voor complexe zorg.

In de zorg is een winstmarge van 2 of 3 procent gebruikelijk. “Doelgerichte kleine spelers kunnen wel een winst tot 20 of 30 procent halen”, stelt Janssen. “Maar gemiddeld 35 procent, dat vind ik erg veel.” Gemeenten zouden volgens hem bij de kleine aanbieders scherpere prijzen kunnen bedingen. 

Jeugdzorg Nederland gaat ook de jaarcijfers van 2019 analyseren. Die zijn nu nog niet compleet, maar de eerste cijfers wijzen op een verdere verslechtering, stelt de organisatie.

Lees ook:
‘Geld gaat naar lichte zorg, het kwetsbaarste kind is de dupe’

Gemeenten investeren in preventie en lichte zorg in plaats van in complexere zorg die grotere instellingen aanbieden, zegt hoogleraar Annemiek Harder.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden