Coronavirus

Beademingsapparaten raken op, maar deze uitvinding kan al snel de uitkomst bieden

Beeld Louman & Friso

Het duurt nog weken voor de productie van beademingsapparatuur op gang is. Dus werken deskundigen aan een plan om meerdere patiënten op één machine aan te sluiten.

Ze redden de levens van coronapatiënten: beademingsapparaten. Zonder zo’n machine maken mensen die met Covid-19 op de intensive care belanden namelijk vrijwel geen kans. Die patiënten zijn zo ziek en uitgeput dat ze niet zelf kunnen ademen. Een apparaat neemt de ademhaling dan over. Dat is soms wel twee tot drie weken lang nodig voor er sprake is van verbetering.

Maar wat als er te weinig beademingsmachines zijn? Langzaam maar zeker raken ic-afdelingen in Nederlandse ziekenhuizen voller met coronapatiënten en daardoor dreigt een tekort aan beademingsapparatuur. Zeker vijfhonderd extra beademingsmachines zijn snel nodig. Het kabinet heeft er voor de zekerheid tweeduizend besteld, zei minister Martin van Rijn maandag. En dan hebben we het alleen over de vraag binnen onze landsgrenzen.

Warme en vochtige lucht

Inmiddels schroeven fabrikanten als Philips, Demcon en Dräger de productie van beademingsapparaten op. Maar voor de nieuwste machines van de band rollen zijn er weken voorbij. Sommige universiteiten stellen hun (test)apparatuur ter beschikking aan de zorg en veertig beademingsmachines van Defensie worden sinds maandag aan ziekenhuizen overgedragen. Een belangrijk begin, maar op termijn niet toereikend.

Beademing lijkt misschien simpel. Pomp met een ventilator schone lucht in een paar longen en je hebt een beademingsmachine. Maar zo simpel is het niet, zegt longfysioloog Frans de Jongh, verbonden aan de Universiteit Twente en onderzoeker bij het Amsterdam Medisch Centrum. “In essentie is beademing misschien eenvoudig maar je kunt geen buitenlucht in een paar longen pompen, dan drogen ze uit en zijn de longen niet meer bruikbaar. Dus moet de lucht op de juiste manier verwarmd en bevochtigd zijn, dat maakt het al ingewikkelder.”

Besmette lucht

En het is nog gecompliceerder: de ene patiënt wil zuurstofrijkere lucht dan de ander en de ene heeft een hogere druk of een groter teugvolume nodig dan de andere patiënt en dat verandert ook nog naarmate iemand zieker of gezonder wordt. Oftewel: het apparaat moet meten wat een een patiënt nodig heeft en zich daarop kunnen aanpassen. 

Daar komt bij dat de nieuwste generatie beademingsmachines vaak niet geschikt is voor coronapatiënten, vertelt De Jongh. “Bij die apparaten verspreidt lucht uit de longen zich (deels) in de kamer, en dat is besmette lucht. Dus heb je een machine met een gesloten ademhalingscircuit nodig: de lucht gaat terug in de machine waar de uitgeblazen adem wordt gefilterd. Ook dat maakt een machine ingewikkelder.”

Meerdere patiënten op één machine

De Jongh heeft samen met collega’s misschien de tijdelijke oplossing in handen om het tekort aan apparatuur te overbruggen. In het technisch medisch centrum (Techmed) van de Universiteit Twente testen experts hoe meerdere patiënten op één beademingsmachine aangesloten kunnen worden. 

Ruud Verdaasdonk, hoogleraar implementatie van gezondheidstechnologie en de afgelopen tien jaar hoofd medische technologie in het VU Medisch Centrum in Amsterdam, is hierbij betrokken. Verdaasdonk: “Als de voorspellingen kloppen komen de ic’s aan het eind van de week beademingsmachines tekort. Dat redden we niet door ze te bouwen.”

Blauwdruk

Het grote voordeel van deze methode: er is geen nieuw beademingsapparaat nodig, alleen een extra slang. Een splitter verdeelt de lucht tussen de patiënten, filters en kleppen zorgen dat er geen adem van de ene patiënt bij de andere kan komen. De complexiteit zit hem nu vooral in de afstelling van de machine en de verschillende beademingsbehoeftes van patiënten. “Dat proberen we op te lossen met behulp van regelbare klepjes of afdichtingen in de slangen en testen we nu op kunstlongen”, zegt Verdaasdonk.

“Wij hopen  een dezer dagen een blauwdruk te hebben zodat ziekenhuizen onze techniek kunnen valideren. Ondertussen staan we in contact met intensivisten en klinisch fysici en hun beroepsverenigingen.  Als we hun goedkeuring krijgen omdat de nood hoog is, kunnen we aan het eind van de week meerdere patiënten met één ventilator bedienen.”

Het coronavirus kan voor blijvende schade aan de longen zorgen

Als het coronavirus onder controle is, zal blijken hoe groot de schade is aan de longen van genezen patiënten.

Veruit de meeste Nederlanders die genezen van Covid-19 houden daar niets aan over. Toch merkt een kleine groep dat er blijvende schade is aan de longen. Hoe groot die groep is, is niet bekend. Dat zal later blijken als de pandemie voorbij is en er weer ruimte ontstaat voor niet-spoedeisende longonderzoeken.

Bij de milde variant van Covid-19 is waarschijnlijk geen restschade, zegt Leon van den Toorn, longarts bij het Erasmus MC en voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose. “Mensen die thuis met corona zitten en genezen hebben een milde infectie. Dat hoeft geen schade achter te laten. Heel wat anders is het voor patiënten op de IC die aan de beademing liggen. Dan ontstaan ontstekingen die overgaan in littekenweefsel. Littekens in je longen zijn hetzelfde als op je armen. Die gaan niet meer weg.”

In het ergste geval thuis aan de beademing

Littekens op de longen wordt fibrose genoemd. Wie fibrose oploopt, zal langer nodig hebben om te herstellen en klachten houden omdat de zuurstofopname minder is. Minder zuurstof in de longen betekent minder zuurstoftoevoer naar de rest van het lichaam. Dat kan leiden tot kortademigheid en snellere vermoeidheid na inspanning. “Dan heb je dus blijvende problemen”, zegt Van den Toorn. “Als de capaciteit door veel littekens vermindert, kan de zuurstofopname te laag worden en in het meest ernstige geval moeten mensen thuis zuurstof gebruiken.”

Uit Chinese onderzoeken blijkt dat ongeveer de helft van de patiënten aan de beademing Acute Respiratory Distress Syndroom (ARDS) krijgt. Daarbij komen vocht en eiwitten in het longweefsel terecht wat tot grote schade leidt. “Bij ARDS, en dat geldt niet bij corona maar ook bij andere longaandoeningen, is het herstel moeizaam en is er sprake van blijvende schade.”

Als 5 procent van de patiënten op de intensive care terecht komt, kan dat weleens betekenen dat straks veel meer mensen met longklachten rondlopen dan voor de uitbraak van het coronavirus. “Voor nu is de eerste zorg: hoe krijgen we de uitbraak onder controle”, zegt Van der Toorn. “Daarna kijken we verder wat de totale blijvende schade is.”

Lees ook:

Wat dit coronavirus zo bijzonder maakt

De ziekte die door het nieuwe coronavirus wordt veroorzaakt, lijkt op griep. Maar subtiele verschillen in het virus kunnen grote gevolgen hebben. ‘We hebben deze ziekte nog lang niet in ­de vingers.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden