ProfielAstraZeneca

AstraZeneca, de kleine, nieuwe speler op de vaccinmarkt, zoekt vaak het randje op

null Beeld Idris van Heffen
Beeld Idris van Heffen

Afgelopen zomer hees Europa AstraZeneca nog op het schild, nu stoppen verschillende landen tijdelijk met het toedienen van het vaccin vanwege meldingen van mogelijke bloedstollingen. Geneesmiddelenbureau EMA doet nader onderzoek. Redacteur Marco Visser maakte eerder dit jaar een profiel van het AstraZeneca-vaccin.

Het contrast tussen AstraZeneca en Pfizer/BioNTech is opvallend. Waar Pfizer in de weken voorafgaand aan de goedkeuring van hun vaccin lof kreeg vanuit de hoogste kringen, daar blijft het rond AstraZeneca stil. Omdat loftuitingen van anderen ontbreken, doet de directeur van AstraZeneca, Pascal Soriot, het maar zelf. Zijn vaccin zou een ‘winnende formule’ zijn, zei hij vorige maand.

Soriot is een wat atypisch topman voor een groot farmaciebedrijf. Hij groeide op in een Franse achterstandswijk, bewondert klimaatactivist Greta Thunberg, houdt niet van publiciteit, maar als hij die dan toch krijgt, vreest hij stevige uitspraken niet. In het conflict dat AstraZeneca heeft met de EU, toont Soriot zich in elk geval geen vaccin-nationalist. Nu voelt hij zich ook geen Fransman. Australië, waar hij en zijn familie wonen, is zijn thuis.

De topman heeft zo zijn eigen communicatiestijl, die soms voor verwarring zorgt. Bij Europese bestuurders bijvoorbeeld, zoals deze week bleek toen hij over contractbepalingen sprak die de Europeanen zich niet konden herinneren. Ook wetenschappers blijven weleens in verwondering achter. Eind november maakte Soriot bekend dat het vaccin tot 90 procent bescherming biedt. Maar op die 90 procent was het nodige af te dingen. Eind december deed de topman er nog 5 eens procent bovenop. Uiteindelijk bleek de effectiviteit 60 procent.

Talloze overnames

Soriot is sinds 2012 de baas bij AstraZeneca, dat zelf pas sinds 1999 bestaat na een fusie tussen het Zweedse Astra en het Britse Zeneca. Het bedrijf is een van de grote farmaceuten in de wereld en produceert onder meer medicijnen tegen kanker, hart- en vaatziekten, diabetes en ademhalingsziekten. Op de vaccinmarkt is de Zweeds-Britse combinatie een kleine, nieuwe speler. De grote jongens daar zijn Sanofi, Merck en GlaxoSmithKline (GSK). Maar Merck maakte deze week bekend te stoppen met de ontwikkeling van een vaccin bij gebrek aan resultaten; ook Sanofi en GSK hebben te maken met tegenslagen.

De farmaceutische wereld is er een van talloze overnames. AstraZeneca kan erover meepraten. Zelf was het bijna ingelijfd door Pfizer dat 86 miljard euro wilde betalen voor de concurrent. Eind vorig jaar deed AstraZeneca zelf een grote overname. Voor 32 miljard euro kocht het Alexion, een Amerikaans biofarmabedrijf dat ‘weesgeneesmiddelen’ produceert. Weesgeneesmiddelen zijn medicijnen voor kleine groepen patiënten. Niet lucratief, op het eerste oog. Maar dat is het wel door de hoge prijzen. Soliris bijvoorbeeld, tegen zeldzame nierziektes, kost ongeveer 500.000 euro per jaar. Concurrentie op weesgeneesmiddelen is er nauwelijks, wat ‘goed’ is voor de winstmarges.

Misleidende informatie

Dat het farmaceutische bedrijf deze week in conflict kwam met Europa is gezien het verleden niet verrassend. Al leek het juni vorig jaar allemaal nog zo mooi. De farmaceut was de Europese vlaggendrager in de strijd tegen corona. Toch staken enkelen hun vinger op en wezen naar het verleden van het bedrijf dat in de eerste 22 jaar van zijn bestaan al flink wat conflicten heeft uitgevochten.

In de eerste jaren van deze eeuw schoof AstraZeneca wat met de introductiedatum van maagzuurremmer Losec zodat het langer kon profiteren van patentrechten. Tot woede, toen al, van de Europese Commissie. In 2003 bleek het bedrijf misleidende informatie over cholesterolverlagers naar Nederlandse huisartsen te sturen. Datzelfde jaar moest AstraZeneca in de Verenigde Staten flink betalen omdat het de prijs van een medicijn tegen prostaatkanker kunstmatig hoog hield. Ook in de VS moest het bedrijf in 2010 ruim een half miljard dollar betalen omdat het artsen had betaald in ruil voor promotie van het antipsychosemiddel Seroquel.

AstraZeneca

Hoofdkantoor: Cambridge, Engeland
Aantal medewerkers: 71:000
Omzet: 24 miljard dollar
Actief in: meer dan 100 landen, waaronder Nederland

Recent nog kreeg AstraZeneca het in Nederland aan de stok met Menzis. Ook dat ging over een antipsychosemiddel. Door wederom met octrooien te knutselen, lukte het de farmaceut om extra miljoenen te incasseren. Menzis won de rechtszaak, AstraZeneca moet de te veel betaalde miljoenen terugbetalen.

De rechtszaken en berispingen bevestigen het vooroordeel tegen farmaceutische bedrijven dat alles om geld draait. Daarom is het ook zo sympathiek dat AstraZeneca geen winst wil maken op het covid-vaccin zolang de pandemie voortduurt. Al zit er misschien toch een addertje onder het gras, schrijft de Financial Times deze week. Zo zou er een memorandum zijn waarin staat dat de pandemie eindigt op 1 juli, wat niets minder dan een wonder zou zijn. De Britse zakenkrant schrijft wel dat er een mogelijkheid is om de periode na 1 juli te verlengen, mocht de pandemie in de ogen van AstraZeneca nog niet voorbij zijn.

Lees ook:

Goed nieuws over drie verschillende vaccins, toch gemengde gevoelens

Nederlanders kunnen binnenkort het vaccin van AstraZeneca krijgen, maar niet bekend is hoe goed het vaccin werkt bij 55-plussers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden