AnalyseAnderhalve meter

Als het onmogelijk blijkt om afstand te houden, heeft handhaving dan wel zin?

Politie houdt toezicht op het Leidseplein in Amsterdam. Amsterdam scherpt het toezicht aan om verdere verspreiding van het coronavirus tegen te gaan.Beeld ANP

Hoe moeilijk na te leven ook, de anderhalvemeterregel blijft een belangrijke pijler onder het coronabeleid.

Het is de regel die vermoedelijk het beste werkt tegen het coronavirus en tegelijkertijd de meeste weerstand oproept; houd anderhalve meter afstand. Dat is cruciaal, vindt het kabinet. Maar altijd afstand houden lukt niet. Dat geldt voor een minister, voor iedereen. Als het onmogelijk blijkt om afstand te houden, heeft het dan wel zin om die anderhalvemeterregel te handhaven?

Koninklijke Horeca Nederland (KHN) zag in de foto’s van de bruiloft van minister Grapperhaus bevestigd wat zij al langer weet. Onbewust schuiven mensen dichter naar elkaar toe, zeker als het gezellig wordt. De buitengewoon opsporingsambtenaren, de boa’s, moeten niet meer meteen boetes opleggen of met sluitingen van cafés dreigen na een incidentele overtreding van de coronaregels, stelt de brancheorganisatie, die ook vindt dat al uitgedeelde boetes moeten worden herbekeken.

Ook op straten en pleinen schuiven mensen dichter naar elkaar toe. Drie personen of meer die op een bankje zitten en geen afstand houden, betekent 390 euro boete. Zou de politie strikt gaan handhaven, dan hoeft de overheid niet de kapitaalmarkt op voor leningen om de coronagaten in de begroting te dichten. Nu is strikt handhaven onmogelijk. Daarvoor zijn er te weinig agenten en boa’s. Een boete krijgt zo iets van willekeur, wat extra onrechtvaardig kan aanvoelen. Dat merken de boa’s aan de weerstand als zij een boete uitschrijven, wat ook het gebrek aan begrip en draagvlak aangeeft. Dat was al zo voordat de foto’s van de bruiloft van minister Grapperhaus naar buiten kwamen. De Nederlandse boa-bond blijft de minister steunen.

De echte excessen

Drie personen die te dicht bij elkaar komen, lopen geen groot risico. Dat geldt ook voor de knuffelende ome Han en tante Sjaan naar wie premier Mark Rutte eerder verwees. Maar knuffelen zij op een feestje en anderen beginnen ook aan elkaar te plukken, dan wordt het anders. Groepen van tientallen mensen zijn een bekende bron van besmettingen. Al laten de cijfers van het RIVM dat nog niet zien. Minder dan 1,5 procent van de positief getesten geeft aan dat een feestje de besmettingshaard was. Dat cijfer kan in werkelijkheid hoger zijn, omdat van ruim 70 procent niet bekend is wat de besmettingshaard was en het niet makkelijk is om feestjes als bron te identificeren.

Mochten er meer uitbraken komen door bruiloften en partijen, dan adviseert het OMT aanscherping van de regels. Datzelfde OMT benadrukte in het laatste advies nog eens het belang van de huidige regels: niet van tafel wisselen, blijven zitten en afstand houden. En toch, ondanks deze duidelijke woorden van het OMT, was er in de Tweede Kamer begrip voor wat Grapperhaus was overkomen. Heel menselijk, en dat is anderhalve meter afstand houden tot elkaar niet.

“Als we iets kunnen leren van deze kwestie, dan is het dat een ongeluk in een klein hoekje zit en er niet altijd sprake is van bewuste overtreding van de regels”, stelt KHN-directeur Dirk Beljaarts. Volgens hem zouden boetes en andere straffen voor ondernemers eigenlijk alleen opgelegd moeten worden als sprake is van ‘echte excessen’. Dat zou ook kunnen gelden voor gewone burgers.

Hernieuwde oproepen van het kabinet om afstand te houden, zullen nog maar weinig indruk maken. Toch, de risico’s voor individuen mogen klein zijn, maar als Nederland binnenshuis collectief naar elkaar toe schuifelt, keert het virus ongetwijfeld snel terug. Afstand houden heeft zin, zo hebben onderzoeken aangetoond. Het kabinet heeft overigens wel een manier om iets te doen aan situaties waarbij anderhalve meter afstand niet lukt. Dat zijn mondkapjes, net als in het openbaar vervoer. Ook al geen populaire beschermingsmethode.

Lees ook:

Oeps, ik stond te dichtbij. Hoe erg is dat?

De coronaregels zijn zwart-wit geformuleerd, maar het gaat er niet om dat we ons altijd aan elke regel houden. Als we de risico’s op verspreiding maar zo veel mogelijk beperken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden