Analyse faillissement

Als een ziekenhuis failliet gaat, gaan schuldeisers vóór publiek belang

Het MC Zuiderzee, onderdeel van de IJsselmeerziekenhuizen die zijn overgenomen door St Jansdal. Beeld ANP

De verontwaardiging was groot na het faillissement van de IJsselmeer Ziekenhuizen en het Slotervaart Ziekenhuis. De onderste steen moest boven komen. Maar de belangen van de schuldeisers gaan voor.

Al is een ziekenhuis een commerciële onderneming, bij de afwikkeling van een faillissement blijkt dat wetten van de markt botsen op de publieke belangen. Omdat ziekenhuizen een maatschappelijke functie hebben, wil de overheid weten waarom de ziekenhuizen ten onder zijn gegaan. Alleen zo is er van eventuele misstanden te leren.

Maar na een faillissement kijken curatoren primair naar de belangen van de schuldeisers. Is er wel voldoende aandacht voor de publieke belangen en die van patiënten?

De overheid heeft de taak om iedereen toegang te geven tot goede zorg. Daarom ook riepen politici in Den Haag vorig jaar, toen de ziekenhuizen omvielen, dat de onderste steen boven moest komen. Daarna stelde minister Bruno Bruins van medische zorg een onderzoekscommissie in om de oorzaak van de faillissementen te achterhalen.

Maatschappelijke functies moeten blijven

Ook op gemeentelijk niveau maken overheden zich sterk voor hun inwoners. Zo wil de gemeente Amsterdam een nieuwe buurtzorgfunctie op de plek van het Slotervaart om te voorkomen dat ‘maatschappelijke functies onder druk van de markt verdwijnen’.

Curatoren zijn niet blind voor de noden van patiënten. Zij zijn zelfs verplicht het recht van de patiënt op toegang tot zorg te waarborgen. Maar dat is niet hun eerste zorg. Die gaat uit naar de schuldeisers. Voor investeerders is dat belangrijk om te weten als ze miljoenen investeren in een onderneming. Maar de belangen van investeerders kunnen botsen met het maatschappelijk belang. 

Vorige week beklaagden de onderzoekers van de commissie zich bij Bruins over de houding van de curatoren. Ze willen toegang tot allerlei documenten, maar de curatoren weigeren deze te geven. Tenzij de onderzoekers beloven dat sommige partijen buiten schot blijven. De onderzoekers kunnen hiermee niet akkoord gaan, want hoe onafhankelijk is een onderzoek als sommige partijen niet mogen worden genoemd?

Curatoren kiezen voor schuldeisers

Dat de belangen van de schuldeisers en het maatschappelijk belang kunnen botsen, is het beste terug te zien in Amsterdam. De gemeente wil het pand van het Slotervaart Ziekenhuis overnemen. Zo kan zij er zelf voor zorgen dat er voldoende goede zorg in de wijk aanwezig blijft.

Amsterdam heeft het eerste recht op koop van het pand en deed een bod, maar de curatoren wezen dat af. Vastgoedbedrijf Zadelhoff biedt namelijk veel meer. Met het bedrag van de gemeente kunnen de curatoren niet alle schuldeisers voldoende betalen. Met het bod van Zadelhoff wel. Dus kiezen de curatoren voor Zadelhoff.

In een ‘normale’ markt is de zaak daarmee beklonken, maar niet in de zorg. Amsterdam is bang dat via Zadelhoff de twee oud-eigenaren Loek Winter en Willem de Boer terugkeren.

Tijd en geld

Amsterdam heeft geen enkel vertrouwen in het tweetal en wil eerst een onderzoek naar hun rol in het faillissement. Dat kost alleen maar tijd en geld, zeiden de curatoren. Dat is niet in het belang van de schuldeisers.

De gemeente nam daar geen genoegen mee en stapte naar de rechter. Die stelde de curatoren in het gelijk. De belangen van de schuldeisers gaan nu voor, omdat de toegang tot zorg al is geregeld. De patiënten van Slotervaart kunnen terecht in andere ziekenhuizen en de IJsselmeer Ziekenhuizen hebben een doorstart gemaakt.

Dus resteert Amsterdam alleen nog een paardemiddel om te voorkomen dat het Slotervaart naar Zadelhoff gaat: intrekken van de erfpachtvergunning. Dat machtsspel is nooit bedoeld om de belangen van patiënten te borgen.

Wat Amsterdam en de onderzoekscommissie merken is dat de bescherming van maatschappelijke belangen kunnen botsen met de spelregels na faillissementen. Die zijn duidelijk: eerst de schuldeisers, de rest volgt later.

Lees ook:

In de slag om het Slotervaart staat de gemeente nu buitenspel

De gemeente verloor een rechtszaak over de koop van het ziekenhuis. De oude eigenaren komen nu weer in beeld.

Waarom ook een ziekenhuis gewoon failliet moet kunnen gaan

De berichtgeving over het faillissement van MC Slotervaart en de IJsselmeerziekenhuizen was eenzijdig, betoogt econoom Marcel Canoy. Ook een ziekenhuis heeft een zakelijke kant.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden