Psychiatrie

Acute problemen bij psychiatrisch patiënten nemen toe vanwege aanhoudende coronamaatregelen

Beeld Fadi Nadrous

Nu de coronacrisis langer duurt, heeft dat grote gevolgen voor psychiatrisch patiënten. Een deel raakt verder of sneller in een crisis, blijkt uit een rondgang van Trouw. Instellingen rekenen op meer personen met acute problematiek.  

Het wegvallen van fysieke afspraken en dagbesteding en behandeling in de geestelijke gezondheidszorg brengt een deel van de psychiatrisch patiënten verder in crisis. Dat blijkt uit een rondgang van Trouw. Zo was er vorige week sprake van een lichte toename van opnames in de acute psychiatrie en kreeg de politie meer meldingen rond suïcide, aldus patiëntenorganisatie Mind.

Een ggz-denktank (onderdeel van de Nationale DenkTank) krijgt dezelfde signalen. Leden zien een toename van automutilatie, suïcidale gedachten, depressie en psychotische symptomen bij patiënten. “Psychische klachten verergeren door isolement, angst en gebrek aan dagstructuur”, stellen ggz-patiënten Vivian Hemmelder en Rasila Hoek en psycholoog Esther van Duin, allen lid van de denktank.

Zij maken zich daar zorgen over en willen dat er meer beschermende middelen beschikbaar komen voor de ggz, zodat face-to-face-behandeling weer mogelijk wordt. Momenteel wordt een groot deel van alle ggz-zorg digitaal geleverd, door beeldbellen. Klinieken zijn wel open, maar er komt weinig bezoek en groepsbehandelingen gaan amper door.

‘In deze fase dient de uitzichtloosheid zich aan’

Uit een rondvraag van de denktank-leden onder jonge psychiaters door het hele land komt naar voren dat de problemen zich vooral voordoen bij patiënten bij wie dagbehandeling en – besteding wegvalt. Van Duin: “De eerste weken ging het nog wel redelijk; de prikkelverarming gaf rust. Maar nu komen we in de tweede fase waarin de uitzichtloosheid zich aandient, wat meer stress en onrust kan geven.”

Uit de rondvraag blijkt geen ‘extreme verhoging’ van acute opnames, zegt ze, veel psychiaters vinden dat het nu nog meevalt. “Wel zien behandelaren meer coronagerelateerde klachten, zoals mensen die in een manische periode denken dat ze de coronamessias zijn. En de groep met autistische kenmerken heeft het zwaar door het wegvallen van structuur. Daarnaast noemde één psychiater ook een toename aan zelfmoordpogingen in zijn kliniek.”

Hoe hoog de nood is, bleek vorige week ook al uit een enquête van patiëntenplatform Mind onder duizend patiënten. Een op de drie psychiatrisch patiënten weet niet hoe ze de komende periode door moeten komen, is de belangrijkste conclusie. Meer dan de helft van de respondenten geeft aan dat hun behandeling gedeeltelijk of helemaal is weggevallen en 80 procent kan geen gebruik meer maken van dagbesteding of een inloopcentrum.

Cliënten verblijven de hele dag met elkaar op een afdeling

Het wetenschappelijke kenniscentrum het Trimbosinstituut boog zich afgelopen week eveneens over de situatie in de ggz. Onderzoeker Anneke van Wamel deed een rondgang langs een aantal instellingen. “Er zijn patiënten waar behandelaren hun hart voor vasthouden”, zegt zij. “Zij raken extra in de war door de veranderingen, of gaan meer drugs gebruiken waardoor hun situatie achteruitgaat.” 

Spanningen kunnen snel oplopen omdat cliënten de hele dag met elkaar op een afdeling verblijven nu alle activiteiten buitenshuis zijn gestopt, aldus de onderzoeker. “Zeker in instellingen waar ook verslaafden zitten, betekent geen bezoek dat er ook geen middelen kunnen worden binnengesmokkeld. Dat kan voor meer agressie zorgen.”

GGZ Nederland, de brancheorganisatie van ggz-aanbieders, herkent zich niet in het beeld dat alle cliënten er over het algemeen slechter aan toe zijn door het wegvallen van de face-to-facetherapie en dagopvang en -behandeling. Wel laat een woordvoerder weten dat ‘door het wegvallen van structuur  cliënten het gevaar lopen terug te vallen.”

Afzien van zorg uit angst voor besmetting

Volgens GGZ Nederland geven sommige leden daarnaast aan dat er sprake is van zwaardere problematiek. Het gaat bijvoorbeeld om mensen die vanwege angst voor besmetting de afgelopen weken hebben afgezien van zorg, waardoor hun problemen zijn verergerd, maar ook mensen die sociaal-economisch zijn getroffen door de crisis.

“De coronapandemie en de getroffen maatregelen kunnen leiden tot gevoelens van angst, eenzaamheid en andere mentale klachten. Er zijn zorgen dat het middelengebruik onder groepen mensen toeneemt om deze gevoelens te dempen,” aldus de woordvoerder. Mede hierdoor verwachten aanbieders de komende weken een toename aan personen die acute psychiatrische zorg nodig hebben.

Lees ook: 

Ook in de GGZ wordt face-to-face contact vermeden, en dat zit Bauke Koekkoek niet lekker

Waarom werken mensen in de thuiszorg gewoon dóór en blijven hulpverleners in de GGZ met beeldtelefoon juist op afstand van hun kwetsbare cliënten? Volgens Bauke Koekkoek moeten ze er veel meer ‘zijn’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden