AnalyseOneLove-actie

Ook na het OneLove-debacle is een vertrek uit de Fifa geen optie voor Europese bonden

De Deense spelers hielden een subtiele actie: ze droegen tijdens de warming-up voor het duel met Tunesië zwarte shirts, als teken van rouw voor de slachtoffers van het WK.  Beeld ANP / EPA
De Deense spelers hielden een subtiele actie: ze droegen tijdens de warming-up voor het duel met Tunesië zwarte shirts, als teken van rouw voor de slachtoffers van het WK.Beeld ANP / EPA

De rel op het WK rond de OneLove-armband legt het schisma tussen Europa en de rest van de voetbalwereld bloot. De KNVB kan niet zomaar uit de Fifa stappen.

John Graat

Tegen de actie van de Deense voetballers dinsdagmiddag voor de wedstrijd tegen Tunesië kon zelfs wereldvoetbalbond Fifa niet optreden. De Denen droegen tijdens de warming-up zwarte shirts met lange mouwen, als teken van rouw voor de duizenden arbeidsmigranten die voor dit WK in Qatar stierven. Evenmin kon de Fifa optreden tegen de jas van de voorzitter van de Deense bond op de tribune, ex-premier Helle Thorning-Schmidt. Er waren subtiel regenboogkleuren te zien.

Hoe gevoelig dat soort maatschappelijke of politieke uitingen momenteel liggen op het WK in Qatar, bleek de afgelopen dagen. Zelfs de binnenkant van het kraagje van de reserveshirts van de Belgische ploeg zorgde voor ophef. Daar stond het woord ‘love’ op. Liefde. Als de Rode Duivels het witte shirt gaan dragen, moet dat van de Fifa afgeplakt worden. “Triest”, vond de Belgische bond.

Celstraf voor openlijke homoseksualiteit

De Fifa zag er waarschijnlijk een verwijzing in naar de OneLove-campagne die zeven nationale teams op het WK in Qatar in gedachten hadden. De aanvoerdersbanden met een regenboogkleurig hartje werden verboden. Promotie voor lhbti+-acceptatie is precair in het gastland van het WK, waar op openlijke homoseksualiteit drie jaar celstraf staat. De Fifa had gedreigd dat aanvoerders een gele kaart zouden krijgen. Alle zeven bonden en hun selecties, uit noordwest-Europa, trokken hun keutel in.

“Het was kiezen tussen de pest en de cholera”, zei Steffen Simon van de Duitse voetbalbond DFB. De Duitsers overwegen het OneLove-geschil nog voor te leggen aan het Cas, het tribunaal voor arbitrage in de sport. Dat zou binnen een paar dagen uitspraak kunnen doen.

De KNVB ging niet zo ver. Secretaris-generaal Gijs de Jong mopperde dat de Fifa de discussie van de bestuurstafel naar het veld had gebracht. De KNVB gaat de relatie met de wereldbond ‘kritisch’ tegen het licht houden. En beloofde een stevig gesprek te voeren met de Fifa. De Nederlandse bond wil echter toch op Gianni Infantino gaan stemmen bij de verkiezing van een nieuwe Fifa-voorzitter. “Onder voorwaarden”, stelde de KNVB. Die zijn: meer aandacht voor mensenrechten en een betere relatie tussen Fifa en de Uefa/Europa.

Oproep tot compensatiefonds genegeerd

Het valt te betwijfelen of Infantino er zich ook maar iets van zal aantrekken. De KNVB riep samen met negen andere Europese bonden de Fifa de laatste maanden herhaaldelijk op een compensatiefonds voor WK-slachtoffers in te stellen. De voorzitter van de Fifa negeerde de oproepen en deadlines totaal. De KNVB had het slechts te slikken.

Fifa-voorzitter Gianni Infantino (l) op de tribune tijdens Argentinië-Saudi Arabië.  Beeld Reuters
Fifa-voorzitter Gianni Infantino (l) op de tribune tijdens Argentinië-Saudi Arabië.Beeld Reuters

Zaterdag was Infantino’s tirade van een uur vooral gericht tegen Europa, vanwege de kritische houding daar met betrekking tot Qatar en het WK. Het past allemaal in een veel grotere strijd, die al jaren gaande is tussen Europa en de Fifa, over de macht in het voetbal - en daarmee het grote geld. Infantino zet de koers van Sepp Blatter voort door als Fifa-voorzitter vooral steun te verwerven in Afrika en Azië. Daarom breidde hij het WK vanaf 2026 al uit van 32 naar maar liefst 48 deelnemende landen.

Zijn idee om het WK om de twee jaar te houden is weer even in de ijskast gezet, maar niet afgeblazen. Het verzet kwam vooral van Europa en Zuid-Amerika, maar die continenten hebben bij de Fifa (211 landen) samen niet meer dan 65 stemmen. Infantino heeft een brede machtsbasis buiten Europa. Zijn missie is meer geld genereren voor voetbalontwikkelingswerk elders. Daarvoor heeft hij zijn zinnen gezet op een deel van de koek van de Uefa, met haar grote clubs en Champions League.

Steun voor een coup is een utopie

In dit machtsspel is de KNVB een klein radertje. De steun voor Infantino is een strategische; Nederland wil niet geïsoleerd komen staan. Uit de Fifa stappen kan, in theorie, maar is uiterst ingewikkeld en zou grote gevolgen hebben. WK-deelname zit er dan niet meer in. In 2015 is zo’n ‘Fifa-exit’ geopperd in KNVB-kringen, toen Blatter werd herkozen. Maar het werd niet doorgezet, omdat genoeg steun verwerven voor zo’n coup zelfs binnen Europa een utopie is. In het midden, zuiden en oosten van Europa wordt al heel anders gedacht dan in Engeland, Scandinavië, Duitsland en de Lage Landen.

Bovendien, de KNVB heeft de Fifa momenteel ook weer hard nodig. Net als Duitsland en België. Samen zijn ze druk aan het lobbyen het WK voor vrouwen van 2027 binnen te halen.

Lees hier alles over het WK in Qatar.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden